Państwo i społeczeństwo

AUTHORITY – WŁADZA

political system – ustrój democracy – demokracja dictatorship – dyktatura monarchy – monarchia oligarchy – oligarchia republic – republika socialistic – socjalistyczny communistic – komunistyczny communism – komunizm capitalistic – kapitalistyczny totalitarian – totalitarny totalitarianism – totalitaryzm anarchy – anarchia empire – cesarstwo national authority – władze państwowe Head of State – głowa państwa president – prezydent government – rząd to rule – rządzić legislative authority – władza ustawodawcza executive

ECONOMY – GOSPODARKA

economic development – rozwój gospodarczy to develop – rozwijać to revive, to thrive – przeżywać rozkwit boom in the market – dobra koniunktura slump in the market – zła koniunktura free trade – wolny handel monopoly – monopol reform – reforma to reform – reformować progress – postęp profit – zysk investment – inwestycja crisis – kryzys recession – recesja stagnation – stagnacja inflation – inflacja inflation rate – wskaźnik

RELIGION & DENOMINATIONS – RELIGIA I WYZNANIA

religions – religie Buddhism – buddyzm Buddhist – buddysta Hinduism – hinduizm Hindu – wyznzwca hinduizmu Islam – islam Muslim – muzułmanin Judaism – judaizm Jew, Jewish – Żyd, Żydówka Catholicism – katolicyzm Catholic – katolik Protestantism – protestantyzm Protestant – protestant religious concepts – pojęcia związane z religią to believe in God – wierzyć w Boga faith – wiara to worship – adorować, wielbić to convert – nawracać to repent –

WELFARE – POMOC SOCJALNA

unemployment – bezrobocie job market – rynek pracy unemployed – bezrobotny unemployment rate – wskaźnik bezrobocia increasing – wzrastający decreasing – malejący job centre – biuro pośrednictwa pracy job application – podanie o pracę to lose a job – stracić pracę to dismiss, to fire sb – zwolnić kogoś to give sb a notice – wypowiedzieć pracę to make sb redundant – zwolnić kogoś z pracy unemployment benefit – zasiłek dla bezrobotnych dole –

THE LAW – PRAWO

crime – przestępstwo criminal – przestępca juvenile delinquency – przestępczość nieletnich juvenile delinquent – nieletni przestępca to commit a crime – popełnić przestępstwo offence – wykroczenie thief – złodziej theft – kradzież murderer – morderca murder – morderstwo to murder – zamordować to stab – pchnąć nożem to shoot – zastrzelić to poison – otruć robbery – rabunek, napad to rob sb of sth – okraść kogoś z czegoś burglar – włamywacz burglary

THE ARMED FORCES – SIŁY ZBROJNE

military service – służba wojskowa conscription – pobór do wojska army – armia command – dowództwo headquarters – kwatera główna barracks – koszary uniform – mundur helmet – hełm troops – oddziały platoon – pluton regiment – pułk rank – ranga, stopień wojskowy soldier – żołnierz officer – oficer recruit – rekrut infantry – piechota artillery – artyleria tank – czołg the navy – marynarka wojenna fleet – flota cruiser

WAR – WOJNA

to declare a war on sb – wypowiedzieć komuś wojnę to invade/ attack a neighbouring ­country – napadać państwo ­sąsiednie assault – napaść to bomb – bombardować nuclear war – wojna atomowa world war – wojna światowa civil war – wojna domowa genocide – ludobójstwo martial law – stan wojenny coup d’état – zamach stanu enemy – wróg to defend against – bronić się przed to surrender to, to give up to

INTERNATIONAL RELATIONS – STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

tense relations – napięte stosunki diplomatic – dyplomatyczne to break off – zerwać to revive – odnowić to reduce tension – redukować napięcia to negotiate – negocjować, pertraktować summit (meeting) – spotkanie na szczycie to reach compromise – osiągnąć kompromis to reconcile – dojść do pojednania to sign a treaty – podpisać układ diplomacy – dyplomacja diplomatic protocol – protokół dyplomatyczny European Council – Rada Europy secretary-general – sekretarz generalny European

INTERNAL CONFLICTS – KONFLIKTY WEWNĘTRZNE

passive resistance – bierny opór active resistance – czynny opór violence – przemoc strike – strajk general strike – strajk generalny hunger strike – strajk głodowy to suppress a strike by force – stłumić strajk siłą demonstration – demonstracja peaceful demonstration – demonstracja pokojowa to protest – protestować riot – rozruchy to block traffic – blokować ruch to raise barricades – wznosić barykady to inscite to sth – podżegać do czegoś

POLITICS – POLITYKA

party – partia to establish a party – założyć partię to join a party – wstąpić do partii to belong to… – należeć do… to be a member of a party – być członkiem partii party leader – przywódca partii politician – polityk policy – polityka (ugrupowania) political career – kariera polityczna political aim – cel polityczny political programme – program polityczny economic policy – polityka gospodarcza local policy – polityka regionalna home policy

OFFICE – URZĘDY

administration – administracja job department – urząd pracy finance department – urząd finansowy health department – urząd zdrowia welfare department – urząd opieki społecznej to hold office – sprawować urząd application – wniosek, podanie to fill in – wypełnić to accept – przyjąć to reject – oddalić, odrzucić certificate – zaświadczenie to issue a certificate – wystawić zaświadczenie permission – zezwolenie to apply for a permission – złożyć podanie o zezwolenie to decline

CRIME AND PUNISHMENT – PRZESTĘPCZOŚĆ I KARA

During your matura exam you are likely to deal with texts connected with crime, offence and punishment. You can be required to: answer questions concerning a written text or recording dealing with the topic of crime; fill in the gaps in a test assessing your lexical and grammatical knowledge; relate a story concerning crime.   Vocabulary connected with crime Crimes and Offences crime – zbrodnia; przestępstwo capital crime – przestępstwo zagrożone karą śmierci