Breaking news
  • No posts where found

L, Ł

LATYNIZM

LATYNIZM – wyraz, zwrot, zdanie,przysłowie pochodzące z łaciny, a wprowadzone do innego języka lub do tekstu powieści. Przykładem może być Trylogia Henryka Sienkiewicza – w celach artystycznych autor wprowadza tam wiele łacińskich wtrętów – latynizmów (porównaj → makaronizm). Przykładem latynizmu mogą być zwroty: qui pro quo, nomen omen, itp.

LIBERTYNIZM

LIBERTYNIZM – początkowo (w XVII w.) był to ruch dążący do wolności, oswobodzenia umysłu od więzów tradycji, uprzedzeń, schematów – stąd nazwa, bo: liberalis = wolnościowy. Wśród wielu założeń libertyni głosili także, choć nie przede wszystkim, ideały epikurejskie. Tymczasem w XVIII w. „libertynizm” stał się potocznym i bardzo negatywnym określeniem. Libertyn był to człowiek pozbawiony zasad moralnych, głoszący pogardę wobec świata i nauki Kościoła, szydzący ze wszelkich świętości, uczestniczący w

LINGWIZM

LINGWIZM – lingwizm lub poezja lingwistyczna, z tymi terminami spotykamy się analizując dorobek polskiej poezji powojennej. Jest to istotna we współczesnej poezji orientacja, ukształtowana na przełomie lat 50.i 60.. Tworzą ją: Miron Białoszewski, Tymoteusz Karpowicz, Zbigniew Bieńkowski, Edward Balcerzan. Główne założenie tych twórców, dotyczące poezji, polega na dążeniu do wykorzystania możliwości języka (lingua – język), gry językowej, operowania szablonami mowy i językiem potocznym. Dobrym przykładem jest tytuł wiersza Białoszewskiego pt.

LIRYZM WIZUALNY

LIRYZM WIZUALNY – występuje wówczas, gdy wiersz oddziałuje na odbiorcę swoim kształtem, można powiedzieć „wyglądem zewnętrznym”. Liryzm wizualny stosowali poeci awangardy XX w. we Francji (Apollinaire), nadając utworom kształt np. automobilu, mandoliny, fontanny. Taki wiersz działał nie tylko słowem, dźwiękiem, lecz także obrazem – czyli wizualnie.

LITERATURA FAKTU

LITERATURA FAKTU – dział literatury współczesnej, który obejmuje gatunki, będące dokumentem wydarzeń historycznych, tematem swoim dotyczące faktów. Do literatury faktu należą „czyste” dokumenty, takie jak reportaż, wywiad, relacja, mogą to być także formy częściowo beletryzowane np. powieść autobiograficzna, pamiętnik, oparte na przeżyciach lub badaniach opowiadania itp. Są zatem literaturą faktu Medaliony Zofii Nałkowskiej, Inny świat Gustawa Herlinga–Grudzińskiego, Rozmowy z katem Kazimierza Moczarskiego, Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall.

LITERATURA ŁAGROWA

LITERATURA ŁAGROWA – terminem tym określa się literaturę wyrosłą z doświadczeń obozowych, zwłaszcza tę dotyczącą obozów sowieckich (rosyjski łagier – obóz). Powieści i opowiadania dotyczące „obozów pracy” tworzonych przez władze radzieckie, w naszej literaturze znane i „jawne” są od niedawna. Głośne utwory to: Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Na nieludzkiej ziemi i Wspomnienia starobielskie Józefa Czapskiego, W domu niewoli Beaty Obertyńskiej. Słynne są także utwory pisarza rosyjskiego Aleksandra Sołżenicyna Archipelag Gułag

LITERATURA ZAANGAŻOWANA

LITERATURA ZAANGAŻOWANA – koncepcja tej literatury ma w zamyśle wpływ artystów na rzeczywistość i dzieje naszej planety, pisarz bowiem – i każdy artysta – jest odpowiedzialny za losy świata: „Nikt nie może być wobec spraw społecznych obojętny a pisarz szczególnie. Stąd tworzona literatura musi być zaangażowana w sprawy otaczającej ją rzeczywistości, podejmować aktualne tematy i reprezentować określone stanowisko. W różnych krajach różne okresy obfitowały w tę literaturę, w Polsce np.

LUDOMANIA

LUDOMANIA – inaczej „chłopomania” – jest to zjawisko w literaturze Młodej Polski, polegające na modzie na podejmowanie tematu chłopstwa i wsi polskiej, zachwycanie się kolorytem, zwyczajami, strojami ludu. Widać to bardzo wyraźnie w Chłopach Władysława Reymonta, w Weselu Stanisława Wyspiańskiego a także w poezji tej epoki, np. Jana Kasprowicza Z chałupy, Leopolda Staffa Pokój wsi.

LUDOWOŚĆ

LUDOWOŚĆ – cecha typowa dla literatury epoki romantyzmu, lecz również postulowana w programach literackich epok późniejszych. Ludowość literatury polega na: zwrocie do motywów ludowych – np. tematy utworów zaczerpnięte są z ludowych opowiadań,  wykorzystaniu i propagowaniu ludowych gatunków literackich – np. ballada,  ukazywaniu świata oczami bohatera ludowego, czyli np. interpretowanie zjawisk wg wierzeń ludowych i ludowej moralności.

LUTERANIZM

LUTERANIZM – odłam religijny, który powstał w wyniku reformacji w dobie renesansu, obok → anglikanizmu, → kalwinizmu itd. Nazwa pochodzi od nazwiska twórcy tego nurtu Marcina Lutra, a rozpowszechnił się luteranizm szczególnie na terenie Niemiec. Istotne jest założenie dotyczące Biblii, luteranie głosili bowiem, że można ją interpretować indywidualnie, że należy tłumaczyć na języki narodowe a Kościół nie jest jedynym autorytetem prawdziwie rozumiejącym i interpretującym Biblię.