Breaking news
  • No posts where found

Wiersz na egzaminie

Na co należy zwrócić uwagę podczas analizy i interpretacji wiersza?

Analiza utworu to zbadanie tekstu, opisanie struktury wiersza, elementów, z jakich jest zbudowany, ich układu i wzajemnych powiązań, innymi słowy rozłożenie utworu na czynniki pierwsze. Środki stylistyczne – zwróć uwagę na przymiotniki w stopniu najwyższym, zdrobnienia i neologizmy, sposób zapisu wyrazów, powtórzenia, wyrazy dźwiękonaśladowcze. Podmiot liryczny – w jaki sposób się wypowiada? (Czy jest widoczny? A może ukrywa się za światem przedstawionym?) Świat przedstawiony – jaką sytuację opisuje podmiot liryczny, kiedy i gdzie się ona rozgrywa? Podział

Dokonaj podziału środków stylistycznych.

Dokonaj podziału środków stylistycznych. 1. Rozpocznij od podziału ogólnego. Środki stylistyczne dzielimy na: składniowe, słownikowe, tropy stylistyczne, fonetyczne. 2. Dalej omów bardziej szczegółowo typy środków. a) Środki stylistyczne składniowe są związane ze składnią, czyli budową zdania. Zaliczamy do nich: powtórzenia (wyrazów, zdań), apostrofy (bezpośrednie zwroty do adresata), wykrzyknienia (czyli elementy nacechowane emocjonalnie, np. oh! ach!), pytania retoryczne (pytania, na które nie można odpowiedzieć), anafory (powtórzenie tego samego wyrazu lub zwrotu

Poezja na egzaminie

Jakie pytania z poezji mogą pojawić się na egzaminie? Sprawdź, czy dałbyś sobie radę z poniższymi zadaniami. Na egzaminie mogą pojawić się pytania o: środki artystyczne lub/ i ich funkcję, postać mówiącą w wierszu, bohatera utworu i jego uczucia, myśli, poglądy, rodzaj wypowiedzi lirycznej, nastrój wiersza, rymy i rytm wiersza, dosłowny i przenośny sens tytułu wiersza, przesłanie wiersza. Do ulubionych (i najważniejszych) zadań egzaminacyjnych z poezji należą: Pytania o środki artystyczne lub/ i ich funkcję. Tu na pierwszym miejscu

Jaka postawa propagowana jest, Twoim zdaniem, w wierszu Zbigniewa Herberta Modlitwa Pana Cogito – podróżnika? Wskaż cytaty potwierdzające Twoją opinię.

Jaka postawa propagowana jest, Twoim zdaniem, w wierszu Zbigniewa Herberta Modlitwa Pana Cogito – podróżnika? Wskaż cytaty potwierdzające Twoją opinię. Zbigniew Herbert Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Panie dziękuję Ci że stworzyłeś świat piękny i bardzo różny a także za to że pozwoliłeś mi w niewyczerpanej dobroci Twojej być w miejscach które nie były miejscami mojej codziennej udręki – że nocą w Tarquinii leżałem na placu przy studni i spiż rozkołysany obwieszczał z wieży Twój gniew

Kto , Twoim zdaniem, jest podmiotem lirycznym w wierszu Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Zbigniewa Herberta? A „ty” lirycznym?

Kto , Twoim zdaniem, jest podmiotem lirycznym w wierszu Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Zbigniewa Herberta? A „ty” lirycznym? Podmiotem lirycznym (czyli „ja” lirycznym) w tym utworze jest Pan Cogito – podróżnik, postać wskazana w tytule. Pan Cogito to bohater dobrze znany z wielu wierszy Zbigniewa Herberta. Jego łacińskie imię oznacza: „myślę” i nawiązuje do tradycji Kartezjusza. Niewątpliwie Pan Cogito – podróżnik jest postacią myślącą. Zwiedza świat i poddaje go refleksji, zapamiętuje nazwy miast, kontempluje dzieła sztuki.

Sonet

Sonet – w literaturze polskiej znany był już w renesansie (Jan Kochanowski, Mikołaj Sęp-Szarzyński), pojawiał się w baroku (u Jana Andrzeja Morsztyna) i romantyzmie (Sonety krymskie Adama Mickiewicza), ale prawdziwą karierę zrobił w Młodej Polsce. W Europie pojawił się w XIII w. (Włochy – Dante, Francesco Petrarka). Niemal od razu ukształtował się w swojej kanonicznej (obowiązującej) formie jako 14-wersowy utwór liryczny podzielony na cztery strofy. Dwie pierwsze zawsze mają po cztery wersy i stanowią narracyjną część opisową (np. opis

Hymn

Ignacy Krasicki Hymn do miłości ojczyzny Święta miłości kochanej ojczyzny, Czują cię tylko umysły poczciwe! Dla ciebie zjadłe smakują trucizny, Dla ciebie więzy, pęta nie zelżywe; Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny, Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe. Byle cię można wspomóc, byle wspierać, Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać. Jak rozpoznać hymn Często wskazówką jest już tytuł: większość znanych hymnów zawiera w tytule słowo: hymn, ewentualnie pieśń, np. Hymn o miłości świętego Pawła.

Fraszka

Po czym rozpoznawać fraszki? Po długości – są to utwory zazwyczaj niewielkich rozmiarów – drobne i krótkie. Po zwięzłości – ich autorzy dbają o precyzję w wyrażaniu myśli. Po ich charakterze, tonie, wydźwięku – żartobliwe, błahe i radosne, lecz także poruszające problematykę filozoficzną, refleksyjną bądź miłosną. Po budowie – to zwykle utwory stychiczne, bez podziału na wersy. I najważniejsze!!! PO POINCIE – wyraźna, zasadnicza myśl całego utworu! Istota fraszki tkwi w błyskotliwej myśli, na której

Neologizmy, archaizmy, dialektyzmy, onomatopeje

Archaizmy Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja, U twego syna Gospodzina, matko zwolena Maryja! Zyszczy nam, spuści nam. Kyrieleison. W najstarszym polskim hymnie – Bogurodzicy spotykamy dziwne wyrazy. Dziwne dla współczesnych czytelników, bo niegdyś normalnie funkcjonowały w polszczyźnie. Archaizmy to wyrazy przestarzałe, których już dziś nie używamy (Gospodzin albo Bożyc) albo używamy ich w innym znaczeniu, np. słowo maciora, dziś oznaczające świnię, kiedyś oznaczało po prostu… matkę. To także pewne nieużywane już dziś

Bajka

Zapamiętaj bajkowych autorów! Ezop z Frygii – legendarny bajkopisarz pochodzący z Grecji (VI w. p.n.e.), pomysłodawca bajek zwierzęcych. Jean de La Fontaine – najdoskonalszy bajkopisarz francuski, autor głównie bajek narracyjnych (wiele z nich polscy bajkopisarze tłumaczyli na język polski). Ignacy Krasicki – największy polski bajkopisarz epoki oświecenia. Adam Mickiewicz, Aleksander Fredro – poeci epoki romantyzmu, autorzy i tłumacze bajek narracyjnych. Jan Sztaudynger – bajkopisarz XX wieku. Ignacy Krasicki Słowik i szczygieł Rzekł szczygieł do słowika,

Apostrofa

To jeden z najpopularniejszych chwytów w poezji. Skojarz ze zwrotem do kogoś lub czegoś! Skojarz apostrofę… z zawołaniem do kogoś lub czegoś, z formą wołacza rzeczowników i ich określeń, z trybem rozkazującym czasowników, z uroczystym, podniosłym stylem, z przemówieniem (tak, to nie tylko chwyt poetycki!), z modlitwami (wszystkie modlitwy zawierają apostrofy do kogoś – Boga, świętych, Matki Boskiej), z liryką apelu (inwokacyjną) – jeśli cały utwór liryczny jest skierowany do jakiegoś adresata („ty”

Wskaż wyznaczniki, które decydują o tym, że dany utwór należy do liryki

Wskaż wyznaczniki, które decydują o tym, że dany utwór należy do liryki. Popatrz na utwór i rozłóż go na czynniki pierwsze. Co jest tematem? Najczęściej będą to: opis przeżyć wewnętrznych, wyznania, subiektywny odbiór świata, opis krajobrazu. To głównie powinno Ci pomóc w odróżnieniu liryki od epiki, dla której charakterystyczna jest fabuła – czyli ciąg zdarzeń, akcja. W liryce o akcji nie ma mowy – tutaj dominuje opis. Chociaż… jest wyjątek! To

Czego chce podmiot liryczny?

Pytanie o charakter wypowiedzi podmiotu lirycznego słyszycie ciągle przy omawianiu wierszy. Istnieje ogromne prawdopodobieństwo, że takie zadanie pojawi się także w teście egzaminacyjnym! Podmiot liryczny może: kierować prośbę, wyrażać różne uczucia (żal, smutek, miłość, tęsknotę), dziękować, apelować o coś, nakazywać coś, wzywać do czegoś, przepraszać za coś, wspominać kogoś lub coś, składać obietnice, przyrzeczenia, przysięgi, wyrażać życzenia, przypominać o czymś. Jakimi środkami posługuje się podmiot liryczny? Używa 1. os. lp., gdy mówi w swoim imieniu.

Epitety i inne środki stylistyczne

Środki stylistyczne to używane w literaturze sposoby kształtowania języka literackiego, które odróżniają go od języka codziennej komunikacji. Mają też na celu wywołać u czytelnika określone emocje, pobudzić jego wyobraźnię. Są wyrazem dbałości o świeżość, niezwykłość oraz sugestywność wysłowienia. Chwyty te mogą dotyczyć różnych warstw utworu, np.: słownictwa, składni zdania, warstwy brzmieniowej, wyrażanych znaczeń.   Oto najważniejsze środki stylistyczne Metafora poetycka różni się od potocznej tym, że jest stworzona przez poetę, który chce przedstawić

Jakie funkcje pełnią najczęściej spotykane środki stylistyczne?

Metafory czy apostrofy pojawiają się nie tylko w poezji – w prozie także. Dlatego należy umieć je znaleźć i odczytać niezależnie od tego, czy zamierza się wybrać na maturze pisemnej analizę wiersza, czy też nie. Pamiętaj przy tym, że funkcja środka stylistycznego zależy od kontekstu, czyli konkretnego tekstu, w którym się on pojawia.   Środki językowe wpływające na brzmienie tekstu – dotyczą przede wszystkim poezji. Fonetyczne środki stylistyczne. Dają wrażenie muzyczności, śpiewności, a także pomagają budować

Pojęcia z zakresu poetyki

Podstawowe pojęcia z zakresu poetyki (wersyfikacja, kompozycja, stylistyka, genologia), teorii literatury i historii literatury, np. konwencja literacka, prąd artystyczny, rodzaj i gatunek literacki; temat, wątek, motyw, styl. Wersyfikacja Ten termin ma dwa znaczenia: Po pierwsze – to po prostu budowa wiersza, sposób, w jaki zorganizowana jest jego struktura (układ rymów, rytm, etc.). Po drugie – to nauka o budowie wiersza – gałąź poetyki. To ta część poetyki, która zajmuje się miarą wiersza, jego rytmem, akcentami,

Analiza utworu literackiego

Jak zabrać się do analizy utworu literackiego? Określić motyw centralny utworu Motyw centralny może być dobrym punktem wyjścia do analizy i interpretacji. Wiadomo bowiem, że utwór poetycki jest wypowiedzią w jakiejś sprawie inną niż wszystkie, inaczej zbudowaną, oryginalną. Spraw godnych poezji są miliony – wyjdźmy więc od tego, która z nich przypadła wam w udziale. Tytuł wiersza może, ale nie musi być wskazówką w ustaleniu motywu centralnego. Może się zdarzyć, że tematów będzie kilka, zwłaszcza

Mierzymy… wiersz

Jakie miary stosuje się do poezji? Poezja i matematyka? A jednak. Choć matematyka na najniższym poziomie, bo trzeba tylko dodawać liczby. Najczęściej wystarczy umiejętność rachowania od dwóch do kilkunastu. Zobacz, co można policzyć choćby w takiej krótkiej fraszce: Na nabożną Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz, Czego się, miła, tak często spowiadasz? Wynik matematyczny                      Interpretacja wyniku 2 wersy                                               wiersz dwuwersowy, czyli tzw. dystych 11 sylab w każdym wersie               11-zgłoskowiec 1

Obrazy w wierszu

Nie chodzi o dzieła sztuki obecne w poezji. Lecz o obrazy, które poeci potrafią malować słowami. Jakie mogą być obrazy poetyckie? realistyczne, zwięzłe, ścisłe, schematyczne, uproszczone statyczne, jasne, rozpoznawalne, czytelne, chaotyczne,  przypadkowe, dosłowne, jednoznaczne lub fantastyczne, rozmazane, nieczytelne, rozmyte, plastyczne, obrazowe, malownicze, dynamiczne, tajemnicze, zagadkowe, działające na wyobraźnię, uporządkowane, symboliczne, wieloznaczne. Przykłady: 1. Poszedłem w lasy ogromne szukać buków czerwieni jeżyn dojrzałych dzięciołów małych rogów jelenich jagód prawdziwych wilg piskląt żywych mrowiska Jan Twardowski

Co to jest peryfraza?

Poetom przystoi zwykłe słowa zamieniać na ciąg niecodziennych, czasem udziwnionych skojarzeń. A czytelnicy mają zagadkę, co też pan poeta miał na myśli, używając np. słowa słonecznik. Czy aby na pewno miał na myśli właśnie słonecznik? A może słonecznikiem nazwał słońce? Na czym polega peryfraza? Na zastąpieniu zwykłej, potocznej nazwy przedmiotu, zjawiska, osoby lub pojęcia wielosłownym, rozbudowanym opisem. Słowo, o które chodzi, nie zawsze pojawia się w tekście utworu. Trzeba się go domyślić, co często