Breaking news
  • No posts where found

NAUKA O JĘZYKU

NIE z imiesłowami

Kiedy przeglądasz dzienniki i czasopisma, zwróć uwagę na tytuły i podtytuły artykułów, które często zawierają formy imiesłowowe. Oto kilka przykładowych tytułów i podtytułów z imiesłowami z młodzieżowych czasopism: „Śmigający Adam (Małysz)” „Twistujące pasemka (włosów)” „Dwie skandalistki: śpiewająca od lat 20 Madonna i 20-letnia Britney…” „Jak na Julię nie była pięknością przyprawiającą Romea o zawał serca!” „Pachnący konkurs! Wygraj perfumy!” „Zadbana, pachnąca, elegancka – a więc ideał!” „Terminarz dziewczyny zadbanej” „Rozśpiewana rodzinka” „Proste (włosy) wśród kręconych” „Tajemnice ukryte w literach”

Pisownia NIE z rzeczownikami

Jak pisze się partykułę przeczącą „nie” z rzeczownikiem? REGUŁA 1 (najczęstsza) – pisownia łączna NIERZECZOWNIK REGUŁA 2 – pisownia rozdzielna NIE + rzeczownik, który jest wyraźnie przeciwstawiony w zdaniu innemu rzeczownikowi REGUŁA 3 – pisownia z łącznikiem NIE – rzeczowniki, które są nazwami własnymi, a więc pisane są wielką literą. Uwaga! Te rzeczowniki mimo łącznika zachowują wielką literę. Przyjrzyjmy się dokładnie tym trzem regułom. REGUŁA 1: „NIE” + RZECZOWNIK = PISOWNIA ŁĄCZNA Reguła jest

Rzeczowniki… kłopotliwe

Nauczyciele i przyjaciele – nie mam nauczycieli ani przyjaciół Przekonaliście się już, że odmiana w języku polskim nie jest sprawą łatwą. Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, gdyż niektóre rzeczowniki wymykają się typowym wzorom odmiany i właśnie w ich użyciu najłatwiej jest popełnić błędy. Na przykład: rzeczowniki przyjaciel czy nieprzyjaciel mają taką samą budowę i końcówkę, ale w liczbie mnogiej zmieniają temat. Dopełniacz nauczycieli, przyjaciół Celownik nauczycielom, przyjaciołom Biernik nauczycieli, przyjaciół Narzędnik nauczycielami, przyjaciółmi Miejscownik nauczycielach przyjaciołach

Odmiana liczebników

Liczebniki to wyrazy oznaczające ilość lub kolejność osób, zwierząt czy rzeczy, np. pierwszy maja, dwa samochody, trzeci dom, dwadzieścia złotych, pięćdziesiąt osiem tysięcy sto trzydzieści siedem sadzonek. Liczebniki Główne, np. dwa, osiem, tysiąc osiemset dwadzieścia jeden. Porządkowe, które oznaczają kolejność, np. dwudziesty ósmy, trzydziesty piąty, czwarty. Zbiorowe, które oznaczają ilość elementów w danym zbiorze; np. dwoje, troje, pięcioro. Ułamkowe, np. ćwierć, półtora, trzy czwarte. Liczebników zbiorowych używamy: w połączeniu z

Niełatwa polszczyzna

Obcokrajowcy, którzy uczą się polskiego, twierdzą, że to arcytrudny język. Znalezienie właściwej formy wyrazu porównują do gry na loterii – albo trafią, albo nie. W jakiś sposób biedni cudzoziemcy muszą zapamiętać, że „ciąć” i „tnę”, „kocioł” i „kotła”, „dech” i „tchu” to dwie formy tego samego wyrazu! Czy jest w tym jakaś logika? Wiadomości, bez których ani rusz Wszystkie części mowy dzielimy na odmienne i nieodmienne. Części mowy odmienne podlegają:

Wyrazy obce – TEST

1. Mając na uwadze właściwy rodzaj gramatyczny wyrazu obcego, wstawcie poprawną formę wyrazów w nawiasach: A. Wczoraj (odbyć się)……………… coroczne derby Krakowa. B. U zatrzymanego stwierdzono 2,2 (promil) ………. alkoholu. 2. Z podanych dwóch form wyrazów obcych tylko jedna jest poprawna. Która? A. kanister czy karnister? B. pięć deko czy pięć deka? C. sto gramów czy sto gram? D. badmington czy badminton? E. kooprodukcja czy koprodukcja? F. oryginalny czy orginalny?

Wyrazy obce – błędy

Chciałam kupić stół. Duży, okrągły, przy którym bez trudu mogłoby usiąść parę osób. Wybrałam odpowiedni sklep. Pani w eleganckim kostiumie, z komórką w ręku, zaproponowała mi „mały tour po sklepie”. Szybko okazało się, że chciała po prostu pokazać, co znajduje się w sklepie i w czym mogę wybierać. Jest jednak jeszcze coś. Z językowego punktu widzenia wyraz ten został użyty w niepoprawnej formie. „Tour” to rodzaj nijaki (to tour –

Trudne użycie wyrazów obcych

Każdy nowy wyraz zapożyczony z innego języka, zanim wejdzie do zasobu słownictwa ogólnego i stanie się dla wszystkich zrozumiały i zaakceptowany, musi przejść dług i niełatwą drogę. Początkowo jego używanie może nastręczać wszystkim wiele problemów. Ale wyrazy obce w naszym języku istnieją, czy tego chcemy, czy nie. Należy więc nauczyć się poprawnie nimi posługiwać, by nie narazić się na niezrozumienie lub po prostu śmieszność. Wobec istnienia zapożyczeń w naszym języku możemy wyróżnić dwie postawy, używając metaforycznego

Obce słówka

Zapożyczenia towarzyszą nam od początku kształtowania się języka polskiego. Wiele wyrazów, które brzmią tak swojsko, że nie sposób zarzucić im obcego pochodzenia, w rzeczywistości są wyrazami obcymi. Zostały zapożyczone bardzo dawno temu, przystosowane do gramatycznych reguł naszego języka tak zgrabnie, że… zapomniano już, że nie są rdzennie polskie. Zwłaszcza że obrosły polskimi przyrostkami i przedrostkami. Uwagi ogólne Skąd wiadomo, że wyraz obcy jest obcy? Badaniem pochodzenia wyrazów zajmują się historycy języka i językoznawcy.

Co to są neologizmy

Neologizm to inaczej nowotwór językowy; nowy wyraz, wyrażenie bądź zwrot, dotąd nie używany w naszym języku. Aby był poprawny, musi być utworzony według zasad słowotwórstwa w danym języku. Neologizmy dzielimy przede wszystkim na: Neologizmy obiegowe – nazywają nowe przedmioty, zjawiska i sytuacje; przekazują nam informacje o nowych elementach rzeczywistości. Neologizmy artystyczne – tworzą je pisarze, poeci, by lepiej wyrazić swe odczucia, wrażenia i przeżycia. Są one przejawem ich inwencji twórczej i nieskrępowanej wyobraźni. Na początek zajmujemy

Odpowiednie dać rzeczy słowo

Pan Jourdain, bohater komedii Moliera Mieszczanin szlachcicem, pragnie wyznać miłość Markizie. Chciałby powiedzieć: „Piękna Markizo, twoje piękne oczy sprawiły, że umieram dla ciebie z miłości”. Jednak zwraca się do nauczyciela z prośbą o pomoc: „Chcę, żeby były tylko te słowa, ale jakoś modnie powykręcane, przyprawione, jak się należy. Prosiłbym pana, abyś mi podał, tak na próbę, rozmaite sposoby, jakiemi można by go wyrazić.” Każdy komunikat językowy musi pełnić jakąś funkcję, np. Zawiadamia. –

Co to są archaizmy

Wyrazy dawne możesz jeszcze usłyszeć z ust osób starszych lub odnaleźć je w książkach. Wiele z nich istnieje jeszcze w naszym języku, choć prawie nikt ich nie używa, ponieważ brzmią już obco. Archaizm to wyraz lub forma tego wyrazu, która wyszła już z powszechnego użycia. Język jest tworem żywym. Ciągle się rozwija, zmienia, przekształca. Język, którym posługiwał się Rej, Kochanowski, Krasicki, Mickiewicz czy nawet Prus – odbiega od dzisiejszych norm.

Co to są synonimy?

Wyrazy ogólne i szczegółowe Czy zastanawiałeś się kiedyś, ile wyrazów istnieje w języku polskim? A ilu z nich używasz w swoich wypowiedziach na co dzień? Nie trzeba znać dokładnych liczb, by wiedzieć, że w mowie potocznej korzystamy zaledwie z części bogactwa naszego języka. Z czego to wynika? z lenistwa – to nie usprawiedliwia, z niewiedzy – można wybaczyć, ale trzeba próbować to zmieniać, z dążenia do ekonomiczności wypowiedzi (czyli chęci, by powiedzieć wszystko możliwie najkrócej) – jest to

Frazeologia – podstawowe informacje

Trochę komplikacji – czyli klasyfikacja Ze względu na budowę frazeologizmy dzielimy na: WYRAŻENIA – To stałe połączenia wyrazowe, których punktem centralnym jest rzeczownik. ZWROTY – To ustalone połączenia wyrazowe, których ośrodkiem jest czasownik. FRAZY – To związki, mające postać zdania (lub równoważnika). Do fraz należą przysłowia i sentencje. Idiom – związek frazeologiczny charakterystyczny dla danej kultury, nieprzetłumaczalny dosłownie. Sprawia więc szczególnie dużo kłopotów cudzoziemcom, którzy nie mogą zrozumieć, o co w

Co to jest frazeologia?

Co to jest frazeologia? Pojęcie możemy wyjaśniać następująco: Definicja 1 To nauka (dział językoznawstwa), zajmująca się analizą i opisem związków frazeologicznych – stałych i bliskich stabilizacji. Definicja 2 To zbiór frazeologizmów, występujących w danym języku. Mamy np. frazeologię polską, francuską, angielską. Podręczniki przytaczają jeszcze inne określenia, ale nasza analiza wymaga zapamiętania powyższych definicji. Czym jest frazeologizm? To trwałe połączenie dwóch lub kilku wyrazów, które mają najczęściej przenośne znaczenie. Dodajmy, że frazeologizmy różnią się

Jak powstają dźwięki mowy?

Jak odróżnić głoskę od litery? Oficjalne definicje brzmią następująco: Głoska to najmniejszy dźwięk mowy ludzkiej, nie posiadający własnego znaczenia (poza wypadkami, kiedy jedna głoska stanowi wyraz, np. a, i, w, z). Litera to najmniejszy odpowiednik graficzny głoski. Zapamiętaj! Litera to nie to samo co głoska! .                       głoski ↓                 ↓                   ↓       samogłoski           spółgłoski (a, e, i, o, u, y, ę, ą)    (np. b,

Analiza słowotwórcza wyrazów. Kategoria i typ słowotwórczy. Wyrazy złożone.

Zadaniem analizy słowotwórczej jest wykazanie od jakiego słowa i za pomocą jakiego elementu łączącego został utworzony wyraz, który analizujemy. A metoda? Jest prosta. Porównujemy ze sobą wyrazy pokrewne, ustalamy kolejność ich powstawania, wyodrębniamy cząstki wspólne, podstawy słowotwórcze, formanty, rdzenie, możemy też narysować całą rodzinę wyrazów… Co to jest formacja słowotwórcza? Każdy wyraz, w którym możemy za pomocą analizy wyodrębnić części składowe, nazywa się formacją słowotwórczą. Możemy też używać zamienników: formacja

Jak powstają słowa?

Słowotwórstwo (inna nazwa: derywacja) to dział językoznawstwa, który zajmuje się zarówno budową wyrazów, jak i możliwościami tworzenia nowych (a jest ich sporo!). Jego zadaniem bywa też ustalanie (w trakcie tzw. analizy słowotwórczej), w jaki sposób dany wyraz został utworzony, od czego powstał i jak można go podzielić. Co to jest – wyraz? Jeśli określimy język jako system znaków (system, a nie zbiór, ponieważ poszczególne składniki języka są ze sobą logicznie

Analiza składniowa zdań złożonych (Zdania złożone podrzędnie)

Zdania złożone podrzędnie Czym różnią się od zdań współrzędnie złożonych? Wiadomo, że składają się z członu nadrzędnego (z pozycji którego zadajemy pytanie) oraz podrzędnego (który na nie odpowiada). Treść zdania podrzędnego – ma za zadanie uzupełniać brakującą część zdania nadrzędnego, np. podmiot, okolicznik, orzecznik, przydawkę. Rodzajów tych zdań jest wiele: Pamiętaj, że przy wykonywaniu analizy obowiązuje zasada kolejności. Dlatego, rysując wykres, zawsze umieszczamy na początku pierwsze zdanie, potem drugie, a

Przydawka

Gdy przyglądasz się rzeczom z bliska, zazwyczaj dostrzegasz wiele szczegółów. Spoglądasz na książkę – i już możesz określić, jaka jest: gruba czy cienka, ciekawa czy nudna, ładna, kolorowa. Określenia są nam bardzo potrzebne. Słowem – przydają się, podobnie jak… przydawka, która w zdaniu określa właściwości przedmiotów. Potocznie mówi się, że: przydawka jest określeniem rzeczownika. Przydawka może być wyrażona: przymiotnikiem (np. ładny dom), zaimkiem przymiotnym (np. mój płaszcz), imiesłowem przymiotnikowym czynnym (np.