LICEUM

Andrzej Frycz Modrzewski

Andrzej Frycz-Modrzewski (ok. 1503-1572) przyjął niższe święcenia kapłańskie, do końca życia pozostał w celibacie, lecz nie przeszkadzało mu to wcale sympatyzować ze środowiskami protestanckimi. Dzięki kanclerzowi Janowi Łaskiemu trafił na studia do Wittembergi (jeden z najsłynniejszych w epoce renesansu uniwersytetów), gdzie poznał osobiście Marcina Lutra i Erazma z Rotterdamu! W pewnym momencie popadł nawet w konflikt z Kościołem: chciał bowiem, aby na sobór trydencki oprócz duchownych wysłano także delegację świeckich.

Antyk – życiorys kultury

Cóż to jest  starożytność? Tak naprawdę starożytność to nie żadna epoka. Mianem starożytnych określa się czasy poprzedzające wykształcenie się tego, co przez ludzi uważane jest za początek „ich kultury”. W przypadku Europy mówimy tak o czasach przedchrześcijańskich. Pojęcie „starożytności” jest więc bardzo szerokie. Obejmuje rozmaite kultury: egipską, babilońską, grecko-rzymską, fenicką, izraelską, etruską i wiele innych. Lekko licząc – pięć tysięcy lat! W ramach tych kultur z kolei istniały ich własne „epoki”, czasem zresztą obejmujące znacznie

Pieśni Kochanowskiego

Informacje wstępne Pieśni Kochanowskiego uważane są za początek polskiej liryki. Zbiór ukazał się w 1586 roku już po śmierci poety. Składał się on z dwóch, liczących każda po dwadzieścia pięć pieśni ksiąg oraz dołączonej do nich Pieśni świętojańskiej o sobótce.W pełni wyrażają filozofię Kochanowskiego jako renesansowego myśliciela. Pieśni Księgi pierwsze – 25 pieśni Księgi wtóre – 25 pieśni Pieśń świętojańska o sobótce – 12 pieśni Podział ze względu na temat: pieśni

Działania na zbiorach

Zbiorem nazywamy zwykle jakąś grupę przedmiotów czy też obiektów. W matematyce takimi obiektami są punkty, liczby lub figury. Co to jest element zbioru? Elementem zbioru jest każdy obiekt należący do tego zbioru. Jeśli zbiór nie zawiera żadnych elementów, to nazywamy go zbiorem pustym i oznaczamy ø. Możemy też podać elementy, które nie należą do jednego zbioru, ale należą do drugiego. Jeśli element a należy do zbioru A, to zapisujemy: a

Myśl logicznie!

1. Czym jest zdanie z punktu widzenia logiki? Zdanie to pewne stwierdzenie, wyrażone zdaniem pojedynczym, oznajmującym, o którym można powiedzieć, czy jest prawdą, czy też nie. Zdanie w logice oznaczamy symbolem: p, q lub też r. W logice nie zajmujemy się zdaniami, które mają formę pytań, próśb czy też rozkazów. 2. Co to jest wartość logiczna zdania? Wartość logiczna mówi o tym, czy zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe. 3. Jak

Jak powstają obrazy?

1. Jakie są rodzaje obrazów? Wyróżniamy dwa rodzaje obrazów: obrazy rzeczywiste i obrazy pozorne. Obrazy rzeczywiste powstają w miejscu przecięcia się promieni, które „rzeczywiście” istnieją, a więc promieni odbitych od zwierciadła lub wychodzących z soczewki. Takie obrazy można przedstawić również na ekranie, jeśli tylko umieścimy go w miejscu, gdzie powstaje obraz. Obrazy pozorne to takie, które istnieją tylko w naszej wyobraźni. Powstają one w miejscu przecięcia się przedłużeń promieni, odbitych od zwierciadła lub wychodzących z soczewki. Takich obrazów

Wszystko o ruchu

1. Czym jest ruch? Ruch jest zmianą położenia jednego ciała względem jakiegoś innego ciała. To proste, ale zapamiętaj, że zmiana ta zachodzi wraz z upływem czasu. To wybrane ciało, względem którego obserwujemy zmiany położenia innego ciała w przestrzeni, nazywamy układem odniesienia. 2. Jaka jest różnica między torem, drogą a przemieszczeniem ciała? Torem ruchu jest linia, jaką zakreśla w przestrzeni poruszające się ciało. Droga to długość tego odcinka toru, który ciało przebyło

Efekty relatywistyczne

1. Czym zajmuje się szczególna teoria względności? Wszystko zaczęło się od założenia Einsteina (które było podstawą szczególnej teorii względności), że wyniki pomiarów czasu i odległości zależą od prędkości poruszania się ciała względem obserwatora. Kiedy można to dostrzec? Wtedy gdy obiekt porusza się z prędkością bliską prędkości światła. Tak duże prędkości to prędkości relatywistyczne. Zwykle mamy do czynienia z prędkościami, których wartość jest niewielka w porównaniu z prędkością światła. Dlatego też nie obserwujemy efektów relatywistycznych na

Oddziaływania i siły

1. Czym jest siła? Siła jest miarą oddziaływania, jakie występuje między ciałami. Między masami działają więc siły grawitacji, a między spoczywającymi ładunkami elektrycznymi działają siły elektryczne. Przewody z prądem działają na siebie siłami magnetycznymi, a ty działasz siłą, gdy uderzasz piłkę lub popychasz drzwi. 2. Co świadczy o tym, że między ciałami istnieje oddziaływanie? O istnieniu oddziaływań świadczą ich skutki. Mogą one być statyczne (rozciągnięcie, ugięcie, odkształcenie ciała) lub dynamiczne (zmiana prędkości, zatrzymanie, wprawienie

Oddziaływania na odległość

1. Czym jest pole? Pole to pojęcie abstrakcyjne, ale bardzo użyteczne. I chociaż wielu fizyków próbowało się bez niego obejść, to jednak w wyjaśnianiu różnych zjawisk jest ono niezbędne, bo bardzo upraszcza opis oddziaływań. Dlatego też stało się jednym z podstawowych pojęć fizyki. Wprowadzenia pojęcia pola wymaga też fizyka relatywistyczna. Według niej nie istnieją żadne natychmiastowe oddziaływania na odległość. Szybkość rozchodzenia się każdego oddziaływania może być, co najwyżej, równa szybkości

Drgania harmoniczne

Gdzie w naszym otoczeniu ­odbywa się ruch drgający? Wiele obiektów w Twoim otoczeniu skacze rytmicznie lub porusza się tam i z powrotem. Wiesz już z gimnazjum, że taki ruch nazywamy wibracją, oscylacją lub drganiem. Drganiem jest na przykład ruch: • huśtawki, • wahadła zegara, • szarpniętej struny gitary, • strun głosowych człowieka, • jonów w sieci krystalicznej metalu, • skrzydeł owadów, • prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym, • tłoka w

Czy wszystko da się zmierzyć?

Czy wszystko da się zmierzyć? Czy świat istnieje obiektywnie, czy raczej zależy od aktu obserwacji? A może rzeczywistość jest tylko tworzona przez obserwatora? 1. Czy nasze zmysły dokładnie informują nas o świecie? Świat odbierasz za pomocą zmysłów wzroku, słuchu, dotyku, smaku i powonienia. Wszystkie zmysły uzupełniają się i kształtują Twoją wyobraźnię. Czy wszystkie zmysły właściwie informują Cię o otaczającej rzeczywistości? Czy nie jest tak, że ulegasz złudzeniom, choćby optycznym? Aby obserwacja świata była dokładniejsza,

Wewnątrz jądra atomu

1. Jak wygląda atom? Atomy, wbrew swojej nazwie, nie są niepodzielnymi elementami, ale mają wewnętrzną strukturę. W środku każdego z nich znajduje się małe, kuliste jądro, które tworzą protony i neutrony. Określamy je często wspólną nazwą nukleonów. Wyjątkiem jest jądro wodoru, które zawiera tyko jeden proton. W przestrzeni wokół jądra poruszają się dużo mniejsze elektrony. Elektrony o zbliżonych do siebie wartościach energii poruszają się najczęściej w obszarze jednakowo odległym od

Świat poza Ziemią

1. Co widać na niebie? Na półkuli północnej w pogodną noc można zaobserwować gołym okiem około 3000 gwiazd. Podobnie jest na półkuli południowej. Gdy użyjemy przyrządów optycznych, to liczba ta wzrośnie wielokrotnie. Obiekty te widoczne są na niebie, ponieważ emitują światło. Obserwatorowi z Ziemi wydaje się, że są one rozmieszczone na powierzchni pewnej kuli, o bardzo dużym promieniu i środku pokrywającym się ze środkiem Ziemi. Powierzchnię takiej pozornej kuli nazywamy

Dyfrakcja, interferencja i polaryzacja

1. Jakie zjawiska są charakterystyczne dla fal? Zjawiskami charakterystycznymi dla wszystkich fal są dyfrakcja i interferencja. Zjawiskom dyfrakcji i interferencji podlegają zarówno fale poprzeczne, jak i podłużne. Ulegają im fale mechaniczne (dźwięk, fale na powierzchni wody), ale również fale elektromagnetyczne (światło, promieniowanie podczerwone itp.). Polaryzacja dotyczy wyłącznie fal poprzecznych. Odkrycie faktu, że światło ulega dyfrakcji i interferencji, potwierdziło ostatecznie, że w pewnych zjawiskach należy traktować je jako rozchodzącą się falę. Fakt, że światło ulega polaryzacji,

Antyk w poezji współczesnej

Ważne nazwiska poetów: Zbigniew Herbert Czesław Miłosz Leopold Staff . Zbigniew Herbert „Klasyczne” wiersze Herberta • Dlaczego klasycy • Dedal i Ikar • Nike, która się waha • Do Marka Aurelego • Do Apollina • Powrót prokonsula • Rekonstrukcja poety • O Troi Herbert jest najważniejszy! Spadkobierca myśli, obserwator postaci dawnego, antycznego świata – najwięcej darów starożytności wprowadził do współczesnej poezji. Herbert bez obaw czerpie ze świata ksiąg, obrazów, mitów, również z mądrości

Światło

1. Czym jest światło? Światłem nazywamy te rodzaje fal elektromagnetycznych, na które wrażliwe są nerwy wzrokowe człowieka. Są to fale o częstotliwościach od 4 · 1014 Hz do 7 · 1014 Hz, które stanowią niewielki fragment całego widma promieniowania elektromagnetycznego. 2. Co może być źródłem światła? Fale świetlne mogą być wysyłane bezpośrednio przez źródła światła, takie jak Słońce, rozżarzone włókna żarówek, płomienie świecy i palnika, świecące gazy w świetlówkach i

Rodzaje energii mechanicznej

1. Czym jest energia? Energia jest wielkością fizyczną, która nadaje się do opisu wszelkiego rodzaju procesów i oddziaływań zachodzących w przyrodzie. Energię mają wszystkie ciała materialne, choć bywa ona energią różnego rodzaju. Jeden rodzaj energii może ulegać zmianie w inny jej rodzaj. Energia zmieniać więc swoją postać, ale nie może znikać ani też powstawać z niczego. Jest więc wielkością, która podlega zasadzie zachowania. 2. Jakie znamy rodzaje energii? W najróżniejszych działach fizyki

Budowa i właściwości materii

1. Jak zbudowane są gazy? Drobiny gazów są w ciągłym, chaotycznym ruchu. Poruszają się one z ogromną szybkością, na drodze między kolejnymi zderzeniami ze sobą. Między drobinami gazów są bowiem, w porównaniu z ich rozmiarami, bardzo duże odległości. Z tych wszystkich powodów gaz nie ma ani własnego kształtu, ani własnej objętości. Za to wypełnia równomiernie każdy dostępny mu zbiornik lub naczynie i przyjmuje jego kształt (rys. 1.). Skojarz na przykładzie!

Kierunek procesów w przyrodzie

Czy ciało może spontanicznie wymieniać energię wewnętrzną na mechaniczną i odwrotnie? Czy zawsze każdy z tych procesów jest możliwy? Okazuje się, że nie, bo przyroda nieustannie dąży do stanu  nieuporządkowania… 1. W którą stronę zachodzi wymiana energii? W procesach przebiegających w przyrodzie w sposób spontaniczny energia, w postaci ciepła, przekazywana jest zawsze od ciała cieplejszego do ciała zimniejszego. Niemożliwe jest spontaniczne przekazanie energii w przeciwną stronę. Podobnie, w sposób spontaniczny i nieodwracalny, odbywa się zamiana energii