LICEUM

Klasówka ze starożytności

1. Wyjaśnij, co znaczy: stoicki spokój, tragizm, fatum, syzyfowa praca. Stoicki spokój – spokój we wszelkich sprawach życia – zarówno w nieszczęściu, jak i powodzeniu. Główna zasada stoików, którzy głosili równowagę ducha i dzielność życia i wyzbycie się namiętności. Tragizm – sytuacja, w której bohater stoi pomiędzy dwoma równorzędnymi racjami i cokolwiek wybierze, poniesie klęskę. Sytuacja bez wyjścia, konflikt równorzędnych racji. Fatum – przeznaczenie, los, fortuna. Grecy wierzyli, że determinuje życie człowieka. Syzyfowa praca – bezsensowna,

Kartkówka z literatury staropolskiej

1. Wyjaśnij, co znaczy i z jaką wiąże się epoką: • racjonalizm, • krytycyzm, • sentymentalizm, • humanizm, • mistycyzm, • teocentryzm, • sarmatyzm. Racjonalizm – postawa człowieka uznającego rozum i przesłanki naukowe za jedynie słuszne dla poznania i oceny świata. Krytycyzm – postawa myślicieli oświecenia – krytyczna wobec autorytetów i instytucji nawet takich jak Kościół czy władza królewska. Sentymentalizm – postawa czułego serca, wrażliwości, postulat bliskoś­ci człowieka z naturą. Głosił go Jean Jacques Rousseau.

Kartkówka z powieści XIX w.

1. Wyjaśnij, co znaczy: realizm, milieu, narrator wszechwiedzący, naturalizm. Realizm – to sposób ukazywania świata przedstawionego w literaturze – zgodnie z zasadą prawdopodobieństwa życiowego (więc żadne duchy, diabły, demony i rozwiązania fantastyczne – nie wchodzą w grę), respektujący zasadę mimesis. Jest to też ważny kierunek w literaturze i sztuce XIX w. Realizm jako kierunek ­został ukształtowany we Francji w połowie XIX w., np. w powieściach Honoriusza Balzaka. Typowe dla tego kierunku są dokładne, szczegółowe i bardzo plastyczne opisy: ulic,

Kartkówka ze Starego Testamentu

1. Jakie księgi wchodzą w skład Piecioksięgu Mojżeszo­wego? Na Pięcioksiąg Mojżeszowy składają się: Księga Rodzaju (Genesis), Księga Wyjścia, Księga Kapłańska, Księga Liczb Księga Powtórzonego Prawa.   2. Septuaginta i Wulgata – podaj krótkie definicje. Septuaginta to najstarszy przekład Starego Testamentu na język grecki, powstał w III i II w. p.n.e. Według legendy dokładnie takiego samego tłumaczenia dokonało niezależnie od siebie 70 uczonych – stąd nazwa; septuaginta to dosłownie siedemdziesiąt. Septuaginta była podstawą dalszych przekładów,

kartkówka z Giaura i Fausta

1. Kto to jest bohater bajroniczny? Podaj krótką definicję. Następnie udowodnij, że Giaur jest takim właśnie bohaterem – podaj trzy argumenty. Bohater bajroniczny to termin pochodzący od nazwiska George’a Byrona. Taki bohater: jest tajemniczy, zamknięty w sobie, nosi w sobie jakiś mroczny sekret jest zagadką dla otoczenia; nie znamy dokładnie jego przeszłości, nasze informacje o nim są niepełne ma burzliwą przeszłość jest samotnikiem jest zbuntowany przeciwko niesprawiedliwości i złu świata jest wielką indywidualnością, jednostką

Kartkówka z Kolumbów

1. Skąd się wzięła nazwa „Kolumbowie”? Co wyróżnia pokolenie Kolumbów spośród innych pokoleń? Nazwa Kolumbowie pochodzi od tytułu powieści Romana Bratnego pt. Kolumbowie. Rocznik 20. Ta powieść została wydana w 1957 r. Opowiada o tragicznych losach młodych konspiratorów (jeden z nich był nazywany Kolumbem). Pokolenie Kolumbów, cała generacja twórców, to ludzie urodzeni ok. 1920 r. – tacy, których młodość, ten czas, kiedy wybieraliby studia i zastanawiali się, co chcą robić w życiu, przypada na tragiczne lata II

Kartkówka z romantyzmu

1. Co to jest irracjonalizm? Podaj przykład utworu, w którym jest on obecny i uzasadnij krótko swój sąd. Irracjonalizm – w teorii poznania jest to pogląd odrzucający rozum i doświadczenie jako najlepsze narzędzia poznania (tak sądzili przecież oświeceniowi myśliciele!). Irracjonalizm przeciwstawiał się racjonalnemu poznawaniu rzeczywistości. Zdaniem irracjonalistów należało poznawać świat wykorzystując intuicję, serce, przeczucia, instynkt. Przykładem utworu, który żartobliwie można nazwać manifestem irracjonalizmu, jest Romantyczność Adama Mickiewicza. Tam „szkiełko i oko” starego mędrca zostaje przeciwstawione

Kartkówka z Tadeusza Borowskiego

1. Techniką, którą zastosował Tadeusz Borowski, jest behawioryzm. Podaj krótką definicję behawioryzmu. Na czym polega ta technika? Podaj przykłady zastosowania jej w opowiadaniach. Behawioryzm jest to kierunek w psychologii początku XX w. – zdaniem twórcy tego kierunku, prof. Watsona, naturę człowieka najlepiej poznawać przez obserwację jego zachowań, a nie poprzez analizę świadomości. Behawioryzm wywarł duży wpływ na literaturę, na kreację bohatera literackiego, którego poznajemy nie przez monolog wewnętrzny, lecz zachowanie. Behawioryzm: przyznaje ogromną

Kartkówka z Ballad i romansów Adama Mickiewicza

1. Co to jest ballada? Wymień cechy tego gatunku. Ballada jest to utwór poetycki o budowie stroficznej, opowiadający jakieś niezwykłe wydarzenie. Bardzo często twórcy ballad odwoływali się do legend i podań ludowych – tak było np. w przypadku Lilii czy Świtezianki. W balladzie mamy do czynienia z zagadkowymi zjawiskami, fantastyką, zjawiskami nadprzyrodzonymi. Często dużą rolę odgrywa nastrojowa, przesiąknięta tajemnicą sceneria. Dla ballad znamienne jest wymieszanie elementów lirycznych (niezwykłość, nastrojowość, emocjonalność, rytm), epickich (narracyjność, obecność narratora

Kartkówka z Biblii

1. Co to znaczy, że jesteśmy „ludźmi Księgi”? Jakie znaczenie ma Biblia dla kultury europejskiej? Odpowiedz w trzech punktach. Nasze postrzeganie świata ujawniające się w języku zostało ukształtowane przez Biblię – dowodzi tego obecność biblizmów w języku – np. od Annasza do Kajfasza, wdowi grosz, Sodoma i Gomora oraz wiele innych. Moralność wierzących i niewierzących w dużej mierze oparta jest na Biblii; dekalog jest uniwersalnym wyznacznikiem etyki. Biblia jest zbiorem archetypów – prawzorców zachowań i postaw, bliskich

Klasówka ze skamandrytów

Wymień nazwiska najważniejszych twórców Skamandra, którzy stanowili tzw. wielką piątkę, oraz dwa nazwiska twórców luźno związanych z grupą. Odpowiedź: Wielka piątka: Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński, Antoni Słonimski, Jan Lechoń, Jarosław Iwaszkiewicz Luźno związane z grupą: Kazimiera Iłłakowiczówna, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska.   Jaki był stosunek skamandrytów do dziedzictwa romantyzmu i Młodej Polski? Odpowiedz w punktach. Odpowiedź: Odrzucali jako nieaktualne i niepasujące do rzeczywistości romantyczne i postromantyczne wzorce poezji. Sprzeciwiali się młodopolskiej koncepcji artysty jako wieszcza, wybitnej jednostki stojącej

Kartkówki ze średniowiecza w Europie

Scharakteryzuj krótko style romański i gotycki. Odpowiedź: • Styl romański to styl wcześniejszego średniowiecza. Budowle romańskie są kopulaste, ciężkie, masywne. Gmachy projektowane są na planie krzyża. Przykładem jest kościół w Tumie pod Łęczycą. • Styl gotycki kojarzy się ze strzelistymi, smukłymi katedrami, których wnętrza były pełne światła. Okna ozdabiano witrażami. Przykładem może być katedra w Chartres.   Co się zdarzyło w: 476, 1450, 1453, 1492 r.? Odpowiedź: • 476 – upadek cesarstwa za­chodniorzymskiego;

Klasówka z Ferdydurke

Jak zinterpretujesz tytuł powieści? Odpowiedź: W przypadku tradycyjnej powieści tytuł informowałby o jej zawartości czy tematyce (np. Nad Niemnem, Ojciec Goriot). W przypadku powieści Gombrowicza tytuł jest dezinformujący, ale… intrygujący. Co oznacza słowo „ferdydurke”? Właściwie nic, ten tytuł nie ma sensu. Nadanie powieści takiego tytułu – prowokującego i zabawnego, jest formą gry z czytelnikiem. Krytycy zwracają uwagę na podobieństwo brzmienia tytułu do nazwiska jednego z epizodycznych bohaterów powieści Lewisa, amerykańskiego laureata Nagrody Nobla. W tej powieści,

Klasówka z III części Dziadów

Przypomnij sobie Prolog III cz. Dziadów. Więzień, który „budzi się strudzony i patrzy w okno”, pisze węglem na ścianie: D.O.M, GUSTAVUS, OBIIT M.D.CCC. XXIII, CALENDIS NOVEMBRIS, a z drugiej strony: HIC NATUS EST, CONRADUS, M.D.CCC.XXIII, CALENDIS NOVEMBRIS. Zinterpretuj krótko znaczenie tych symbolicznych napisów na ścianie. Odpowiedź: Bohater dramatu przeżywa przemianę wewnętrzną. Oto narodziło się w nim powołanie do służby ojczyźnie, do duchowego przywództwa nad narodem. Dawny nieszczęśliwy kochanek, który rozpamiętywał nieszczęśliwą miłość, znalazł w życiu nowy

Powroty do tradycji w poezji współczesnej

Powroty do tradycji w poezji współczesnej. Najpierw – wyjaśnimy pojęcia. Tradycja – obyczaje, zasady postępowania, wartości. Słowem to, co przechodzi z pokolenia na pokolenie i tworzy narodową świadomość. Warto przywołać słowa T. S. Eliota: „Tradycja to bezczasowa teraźniejszość kultury, w której Szekspir, Dante i współczesny poeta mogą toczyć ciągle aktualny dialog”. Sięgają do jej skarbca klasycy. Stąd klasycyzm – termin (od słowa classicus – wzorowy, doskonały), którym określamy twórczość mistrzów

Psychologia miłości. Emma Bovary – romantyczka w oczach realisty

Psychologia miłości. Emma Bovary – romantyczka w oczach realisty. Komentarz Pani Bovary Gustawa Flauberta to jedna z podstawowych powieści realistycznych. Francuski pisarz przedstawił w niej „psychologię duszy” kobiety połowy wieku XIX. I bynajmniej nie jest to obraz pochlebny! Emma to bohaterka opętana romantycznymi ideałami, wystarczająco inteligentna, aby pochłaniać miłosne powieści, zbyt mało wykształcona, aby umieć się od nich zdystansować. Lektura dzieła Flauberta skłania do rozważań na temat: oddziaływania prądów romantycznych, tego, jak na życie

Dwudziestolecie międzywojenne – praca domowa

Awangardowe nurty w literaturze Sformułowania tematów: • Nurt awangardowy w prozie i dramacie polskiego międzywojnia. • Awangarda w poezji dwudziestolecia. • Parodia, ironia, groteska – objaśnienie pojęć, przykłady jednego z tych zjawisk w wybranych tekstach literatury polskiej (Tuwim, Gałczyński, Witkacy, Schulz, Gombrowicz). • Dramat Witkacego, Gombrowicza, Mrożka, Różewicza jako wyzwanie wobec tradycji. • Nowe konwencje narracyjne w prozie (Gombrowicz, Schulz, Konwicki). • Groteska w literaturze współczesnej. • Nowatorstwo prozy Brunona Schulza

Młoda Polska – praca domowa

Artysta i sztuka Sformułowania: • Rola artysty i sztuki w programach i utworach pisarzy Młodej Polski • Filister i artysta w literaturze Młodej Polski • Artyści młodopolscy wobec pozytywistycznego utylitaryzmu sztuki. • Sztuka dla ludzi czy „sztuka dla sztuki” – wyraź swoją opinię w odniesieniu do teorii młodopolskich. Treści podstawowe: Naczelna teza programowa twórców młodopolskich o wyższości idei sztuki nad jakimikolwiek innymi wartościami. Wyraża je hasło „sztuka dla sztuki” propagowane

Pozytywizm – praca domowa

Proza a program pozytywizmu Sformułowania: • Pozytywistyczny program walki o ojczyznę i jego echa w prozie epoki. • Wielkie idee pozytywistów europejskich w publicystyce i literaturze polskiej (scjentyzm, utylitaryzm, ewolucjonizm). • Idee organicyzmu w literaturze i publicystyce pozytywizmu. • Problematyka nowelistyki doby pozytywizmu. Treści podstawowe: Pakiet postulatów pozytywistycznych: scjentyzm, utylitaryzm, ewolucjonizm, organicyzm, praca u podstaw, idea pracy, idea ziemi przeciw idei walki, emancypacja kobiet, równouprawnienie Żydów Proza i jej założenia.

Romantyzm – praca domowa

Bohater romantyczny Sformułowania: • Modyfikacje i kontynuacje bohatera romantycznego w polskiej literaturze • Scharakteryzuj polskiego bohatera romantycznego • Osobowość bohatera romantycznego na wybranych przykładach • Kostium – gest – poza w literaturze romantycznej • Szaleńcy i buntownicy w literaturze romantycznej • Wybrane typy bohatera romantycznego w literaturze europejskiej i polskiej • Bohaterowie romantyczni Adama Mickiewicza Treści podstawowe Przykłady bohaterów romantycznych i umiejętności dostrzeżenia różnic, pewnego rozwoju modelu, jakim jest ten