A jeśli temat będzie z...

Reymont na maturze

Rzut oka na biografię Przyszły noblista był dziennikarzem, aktorem, robotnikiem. Nie był bardzo wykształcony. Władysław Stanisław Reymont urodził się 7 maja 1867 r. we wsi Kobiele Wielkie jako dziewiąte dziecko wiejskiego organisty. Jako trzynastolatek znalazł się w Warszawie, gdzie był uczniem krawieckim i uczęszczał do warszawskiej Szkoły Niedzielno-Rzemieślniczej (to wtedy uzyskał jedyne znane świadectwo potwierdzające zdobyte przez niego szkolne wykształcenie). Przez kilka kolejnych lat występował w wędrownych trupach aktor- skich, pracował na kolei

Literatura jako obraz swoich czasów

Co to znaczy, że literatura jest obrazem, znakiem swoich czasów? Odpowiedź rozpocznijmy od myśli Tomasza Manna: „Człowiek nie żyje wyłącznie swoim życiem osobistym, jako jednostka, ale też życiem swojej epoki i swojego pokolenia”. Dotyczy to także pisarzy. Żadne dzieło literackie nie powstaje w próżni. Na jego kształt zawsze wpływa rzeczywistość otaczająca autora – wszystko to, czego pisarz doświadcza. W literaturze możemy więc zobaczyć: wydarzenia historyczne, np. wojny, powstania, rewolucje; problemy społeczne, np. podział

Dziady na maturze

Dziady na maturze Zagadnienia, które mogą się pojawić na maturze: Jaką funkcję w utworze spełnia Prolog? „Prolog” to scena mistyczna i symboliczna, rozgrywająca się w przestrzeni snu. Sen był w ujęciu romantyków miejscem kontaktu ze sferą pozaziemską i tutaj też rozgrywa się walka dobrych i złych duchów o duszę bohatera. Wpływ pozaziemskich istot na los człowieka wydaje się jednak niczym wobec siły ludzkiej wiary i myśli, które są w stanie „zwalać i podźwigać trony”. Natchniony tą myślą bohater przechodzi

Wesele na maturze

Wesele na maturze Zagadnienia, które mogą pojawić się na maturze: „Wyście sobie, a my sobie” – chłopi i inteligencja w Weselu Wyspiański dokonuje w „Weselu” pesymistycznej oceny polskiego społeczeństwa, które nie jest w stanie się zjednoczyć, by walczyć o wolność ojczyzny, a uroczystości weselne stały się znakomitą okazją do przyjrzenia się relacjom dwóch grup społecznych: inteligencji i chłopom. Chłopi Mają zapał do walki, interesuje ich polityka. Czepiec o kwestiach politycznych próbuje rozmawiać z Dziennikarzem – prezentuje

Chłopi na maturze

Zagadnienia, które mogą się pojawić na maturze: 1. W czym wyraża się naturalistyczny wymiar powieści Reymonta? Naturalizm „Chłopów” wyraża się między innymi w: Kompozycji utworu obrazującej w symboliczny sposób rytm natury: powieść składa się z czterech części odpowiadających kolejnym porom roku. Podział ten podkreśla bezwzględne uzależnienie człowieka od przyrody. To ona wyznacza mu zakres jego obowiązków i sferę przyjemności. Każe mu wiosną wychodzić w pole, latem pracować przy żniwach, jesienią

Matura 2017 Czesław Miłosz

Czesław Miłosz (1911-2004), poeta, prozaik, eseista, tłumacz, historyk literatury, laureat literackiej Nagrody Nobla w roku 1980. Powszechnie uważany za najważniejszego twórcę polskiej poezji XX wieku. Świadek epoki – utrwalony w jego twórczości portret XX stulecia jest bardzo ważny dla młodszych pokoleń. Erudyta, który posługując się prostym, jasnym, klasycznym językiem, odwołuje się do przeszłości kultury. Autorytet moralny, piewca wysokiej etyki, co czyni jego twórczość ponadczasową, uniwersalną. Fakty z biografii przydatne do odczytania

Stanisław Barańczak na maturze

Hasła wywoławcze przy tym poecie to: Nowa Fala i poezja zaangażowana.   Stanisław Barańczak (1946-2014), poeta, eseista, publicysta, tłumacz. Należał do twórców Nowej Fali. Związany z Poznaniem. Debiutował w 1965 roku. Działacz opozycyjny w czasach PRL, był założycielem drugoobiegowego kwartalnika „Zapis”. Pracował na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Za działalność polityczną i wywrotową został z niego jednak wyrzucony w 1977 roku. Jego wiersze ukazywały się głównie w wydawnictwach podziemnych. Od 1981 roku mieszkał i pracował w USA, gdzie

Matura 2017 Wisława ­Szymborska

Wisława Szymborska, laureatka literackiej Nagrody Nobla, zwana jest pierwszą damą poezji polskiej. Choć jej dorobek poetycki jest objętościowo niezbyt wielki, każdy jej wiersz jest małym arcydziełem.   Wisława Szymborska (1923-2012), poetka i eseistka Mieszkała w Krakowie od 1931 roku. Studiowała filologię polską i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1945-1948). Debiutowała w  1945 roku wierszem „Szukam słowa”, opublikowanym w dodatku do „Dziennika Polskiego”. W 1953-1981 w krakowskim tygodniku „Życie Literackie” prowadziła dział poezji i stałą

Sklepy cynamonowe mityzacja

Sklepy cynamonowe mityzacja Mityzacja – tak określa się kształtowanie świata przedstawionego przez Schulza. Jego opowiadania to wyprawa w świat mitologii dzieciństwa. Autor Dorobek Brunona Schulza (1892-1942) jest skromny. Dwa tomy opowiadań: „Sklepy cynamonowe” i „Sanatorium Pod Klepsydrą”, to prawie wszystko. Był też świetnym grafikiem, rysował, malował. Nastrój i niektóre motywy jego grafik ze zbioru pt. „Xięga bałwochwalcza” przywodzą na myśl twórczość literacką Schulza. Biografia żydowskiego pisarza z Drohobycza jest tragiczna.

Ferdydurke na maturze

Zwyczajnie był to atak! Bo w Ferdydurke Gombrowicz zaatakował kulturę oraz tradycję, które według niego – ograniczają człowieka. Skąd się wzięła taka opinia? Prześledźmy… Autor Witold Gombrowicz urodził się na początku wieku XX – w 1904 roku w Małoszycach koło Opatowa; zmarł w 1969 roku w Vence we Francji. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Studiował prawo i odbył roczną aplikację w warszawskim sądzie, jednak zrezygnował z kariery prawniczej, żeby całkowicie się poświęcić literaturze i… życiu towarzyskiemu. W 1939

Tadeusz Różewicz na maturze

Tadeusz Różewicz przeżył wojnę. Ocalał – lecz wojna odcisnęła piętno na jego twórczości, tak poetyckiej, jak i dramaturgicznej. Tadeusz Różewicz (1921-2014), należał do pokolenia – rocznik 20. Poeta, dramatopisarz, scenarzysta filmowy, prozaik, satyryk. Kontynuator literackiej awangardy w kraju i na świecie. Brał udział w konspiracji i żył okupacyjnym życiem, walczył jako żołnierz podziemnej Armii Krajowej. Ujrzał i zrozumiał całą grozę wojenną, „przeżył śmierć i zna wartość życia” – tak brzmiało

Pan Tadeusz na maturze

Pan Tadeusz, to gwiazda nawet wśród lektur z gwiazdką –  należy do najczęściej występujących na maturach polskich utworów. To dzieło na wskroś polskie i nawiązujące do narodowych tradycji.  Epos ten jest bogaty w tematy ponadczasowe i bohaterów, których wszyscy znają. Lub znać powinni.  Autor Adam Mickiewicz (1798-1855) – najważniejszy polski romantyk – obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego, poeta, wieszcz, wizjoner, publicysta, działacz polityczny, twórca dramatu romantycznego. Musisz kojarzyć go

Matura 2017 Zbigniew Herbert

Jeden z największych pisarzy polskich drugiej połowy XX wieku. Jego wiersze są znane i cenione nie tylko u nas, ale także np. w Anglii i Stanach Zjednoczonych. A jego biografia jest tragicznie uwikłana w historię wieku XX. Zbigniew Herbert (1924-1998) Poeta, eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk. We Lwowie spędził dzieciństwo, uczęszczał do gimnazjum i zdał (na tajnych kompletach, pod niemiecką okupacją) maturę. Podczas okupacji przeszedł szkolenie w Armii Krajowej,

Makbet na maturze

Rycerze, zamki, wiedźmy? To tylko scenografia. Historia jest o tym, co w nas i wokół nas: o dokonywaniu wyborów, dobru i złu, winie i karze. I dlatego Makbet to jeden z najczęściej wystawianych i adaptowanych dramatów Szekspira.  Autor William Szekspir (1564-1616), angielski poeta, dramaturg, aktor, był też reformatorem teatru. Życie tego twórcy owiane jest tajemnicą. Nie znamy dokładnej daty jego urodzin. W Stratfordzie, rodzinnym mieście Szekspira, zachowała się jedynie informacja, że

Jan Twardowski na maturze

Najpopularniejszy polski poeta religijny. Jego „Spieszmy się kochać ludzi tak szybko odchodzą” i inne aforyzmy, które zwykł formułować w swych wierszach, są tak popularne, że zaczęły żyć własnym życiem…   Jan Twardowski (1915-2006). Ksiądz i duszpasterz, poeta i prozaik W 1935 roku rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim; ukończył je dopiero po wojnie, w 1947 roku. W 1937 roku ukazał się pierwszy tomik jego wierszy Powrót Andersena nawiązujący do poetyki

Biblia na maturze

Dobrze jest uświadomić sobie, które historie i postacie biblijne trzeba znać – i zapamiętać płynące z tej księgi przesłania: najważniejsze wizje człowieka, dobra i zła, koncepcje cierpienia. Warto też wiedzieć, jakie można znaleźć w Biblii gatunki. Autorzy Dziś uznaje się, że najważniejszymi autorami Starego Testamentu byli: Mojżesz („Tora”, czyli „Pięcioksiąg”; „Psalm 90”), Samuel („Księga Sędziów”, „Księga Rut”, „Pierwsza Księga Samuela”), Dawid (znaczna część „Księgi Psalmów”), Salomon [większa część „Księgi przysłów”, Pieśń nad

Mitologia na maturze

Mitologia na maturze Mitologia, podobnie jak Biblia, to źródło kultury europejskiej. Bez niej nie da się zrozumieć nie tylko mnóstwa ważnych utworów, nawiązań, aluzji literackich i nieliterackich, ale nawet wypowiedzi potocznych. W naukach humanistycznych, w filmie, mediach stale napotykamy wątki z mitologii. Nie ma rady, po prostu pewne motywy mitologiczne trzeba znać. A kiedy się do nich odwołujemy, warto świadomie używać określeń „archetyp” i „topos”. Autorzy Autorzy mitologii giną w mrokach dziejów. Mity były od

Analiza i interpretacja prozy

Na maturze oprócz wierszy pojawić się również fragment prozy, które trzeba zanalizować i zinterpretować. Warto zatem zapoznać się ze sposobem przeprowadzania takich zabiegów. Zobaczmy jak to zrobić na przykładzie fragmentu z Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza. Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem (rozdz. XXIX) (…) W oknie stanął ogromny złoty księżyc, ale w komnacie pociemniało, bo grzyby urosły w knotach świec. – Która godzina? – pytał król. – Północ blisko – odrzekł Radziejowski. – Nie będę spał tej

Juliusz Słowacki na maturze

Przegląd znanych i znaczących cytatów z twórczości Juliusza Słowackiego- z próbą interpretacji, uwag i skojarzeń. 1. Temat – przemijanie Cicho – zegarek słyszę idący – i serce… Czas i życie „Na szczycie piramid” Doskonały cytat do prac o tematyce filozoficznej, do rozważań o przemijaniu i niszczącej sile czasu. Powyższe wersy są niezwykle obrazowe, są skojarzeniem prostym, ale godnym mistrza: samotny na szczycie piramidy odczuwa ciszę taką, że słychać i cykanie

Filozofia na maturze

Główne kierunki filozoficzne Antyk Filozofowie przyrody – pierwsi, którzy poszukiwali zasady rządzącej światem. Tales z Miletu uznał wodę za pramaterię wszechświata, Anaksymenes – powietrze, Heraklit z Efezu – ogień. Ten ostatni głosił ciągłą zmienność świata (panta rei – wszystko płynie) – „nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki”. Demokryt z Abdery stworzył teorię atomistyczną – wszystko składa się z atomów, nawet dusza ludzka. Wielka trójka Sokrates– nauczyciel Platona zajmujący się zagadnieniami dotyczącymi