Akademia maturalna cz.11  JAK ZACZĄĆ… ABY ZAKOŃCZYĆ Z SUKCESEM!

Akademia maturalna cz.11 JAK ZACZĄĆ… ABY ZAKOŃCZYĆ Z SUKCESEM!

 Finis coronat opus! - koniec wieńczy dzieło. Tak więc już na zakończenie cyklu artykułów poświęconych Nowej Maturze z języka polskiego...

10 powodów, aby studiować w Szczecinie

10 powodów, aby studiować w Szczecinie

10 powodów, aby studiować w Szczecinie     Piękne jest to, że przyszłych studentów wita ocean zieleni, śpiew ptaków i... dziki...

Bednarska - nowy pomysł na szkołę średnią

Bednarska - nowy pomysł na szkołę średnią

We wrześniu 2015 roku zaczyna działalność Bednarska Szkoła Realna - 4-letnia szkoła średnia proponująca oryginalny system kształcenia, zaaprobowany...

  • Akademia maturalna cz.11  JAK ZACZĄĆ… ABY ZAKOŃCZYĆ Z SUKCESEM!

    Akademia maturalna cz.11 JAK ZACZĄĆ… ABY ZAKOŃCZYĆ Z SUKCESEM!

  • 10 powodów, aby studiować w Szczecinie

    10 powodów, aby studiować w Szczecinie

  • Bednarska - nowy pomysł na szkołę średnią

    Bednarska - nowy pomysł na szkołę średnią

Szkoły wyższe

Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie
 Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

 
...
Akdemia Morska w Szczecinie
Uczelnia kształci wysoko wykwalifikowanych nawigatorów i mechaników dla potrzeb współczesnej floty t...

Matura

Stylizacja językowa
Co to jest stylizacja językowa


Stylizacja językowa polega na...
ANGIELSKI Giving opinion about a film
 During the matura exam the writing task may include writing a film review. At the oral ex...
„Dziady” część III - Adam Mickiewicz
Treść
Prolog
W przerobionym na więzienie wileńskim klasztorze Bazylianów przy ulicy Os...
„Dziady” cz. II i IV - Adam Mickiewicz...
Dzieło
Dziady Mickiewicza to najbardziej znany polski dramat romantyczny. To utwór o p...
Akademia maturalna cz. 9 CO TO SĄ...
CO TO SĄ „ INNE TEKSTY KULTURY” i  „WŁASNE DOŚWIADCZENIA KOMUNIKACYJNE” W  ZADANIACH JĘZYK...
Akademia maturalna cz. 8 ZADANIA JĘZYKOWE Z...
ZADANIA JĘZYKOWE Z TEKSTEM LITERACKIM
 
Kolejną część Akademii Maturalnej chciała...
„Pan Tadeusz” - Adam Mickiewicz
Geneza
Genezę powstania poematu wyjaśnia Mickiewicz w Epilogu do Pana Tadeusza. W a...
Akademia maturalna cz. 7 ZADANIA JĘZYKOWE NA MATURZE...
ZADANIA JĘZYKOWE NA MATURZE
O ile na tzw. starej maturze można było wybrać lub też nie wybier...
POZYTYWIZM - TABELA
POZYTYWIZM 1864-1890  1864 – klęska powstania styczniowego, pożegnanie ideałów...
„Nad Niemnem” - Eliza Orzeszkowa
Czas i miejsce akcji
Lipiec i sierpień 1886 roku na Grodzieńszczyźnie; dworki –...
„Ludzie bezdomni” - Żeromskiego
Żeromski bynajmniej nie zamierzał stworzyć nieskazitelnej, czystej postaci owładniętej jedynie myślą...
TEST z Szekspira z komentarzem
 1. Williama Szekspira nazywa się również mistrzem za Stratfordu, gdyż:
a. pochodził z m...

Studia

Automatyka i robotyka
To kierunek idealny dla pasjonatów i wirtuozów matematyczno-fizycznych, tych wszystkich, których int...
Mechatronika
 Mechatronika to studia interdyscyplinarne łączące takie dyscypliny jak mechanika, automatyka i...
Etnografia
Charakterystyka zawodu
Jako etnograf będziesz analizował oraz dokumentował obyczaje...
Budownictwo
Chcesz budować mosty, lotniska, domy? Jesteś dobry z matematyki i fizyki, potraf...
Historia
Predyspozycje
To studia dla pasjonatów. Nie przebrnie przez nie człowiek, który nie...
Filmoznawstwo
Studiuj filmoznawstwo jeśli chcesz

 zdobyć solidną wiedzę z kultury, ze ...
Oceanografia
Oceanografię można studiować tylko w Instytucie Oceanografii w Gdyni i na Uniwersytacie Sz...
Kulturoznawstwo (Wiedza o kulturze)
Kulturoznawstwo jest kierunkiem humanistycznym koncentrującym się na poznawaniu kultury i ...
Administracja
Administracja jest kierunkiem interdyscyplinarnym. Dominują na nim nauki prawne i adm...
Psychologia
Psychologia to pogranicze nauk humanistycznych, biologii, matematyki, a także filozof...
Geologia
To studia dla tych, którzy nie lubią siedzieć na jednym miejscu, przekładać papierków z mi...
Historia sztuki
Studia na historii sztuki od dawna uważa się za ­elitarne, choć ich popularność z roku na ro...

Twoja przyszłość

Doradca inwestycyjny
Pracę doradcy inwestycyjnego można określić jednym zdaniem – chodzi o to, by w minimalnym czasie s...
Prawnik
Zawód prawnika to nie tylko uznanie społeczne i wysokie zarobki, ale przede wszystkim ogromna odpo...
Chcę zostać... inżynierem robotyki i automatyki
 W dzisiejszym świecie roboty i automatyka odgrywają ogromną rolę. Automatycznie działają syste...
Chcę zostać... reżyserem
Kim jest?
Reżyser pełni funkcję szefa artystycznego, swoje dzieło tworzy rękoma innych ludz...
Chcę zostać... geografem
Kim jest?
Geograf zajmuje się badaniem i opisem zjawisk zachodzących w środowisku geograficzn...
Chcę zostać... budowlańcem
Chcesz budować mosty, lotniska, domy? Jesteś dobry z matematyki i fizyki, potrafisz pracować w z...
Chcę zostać... dziennikarzem (2)
by uprawiać ten zawód, kierunkowe studia nie są konieczne, niezbędna jest natomiast ciekawość ludz...
Chcę zostać... urzędnikiem państwowym
Do pracy w służbie cywilnej jest wielu chętnych, na każde ogłoszenie o naborze odpowiada wiele świet...
Zawód – scenograf
Kim jest?

Scenograf jest autorem oprawy plastycznej filmu, przedst...
Chcę zostać... ETNOGRAFEM
Charakterystyka zawodu
Etnograf (etnolog) to osoba, która zajmuje się odkrywaniem, badaniem...
Zawód – architekt wnętrz
Jest to specjalista, który zajmuje się aranżacją, wystrojem i wyposażeniem rozmaitych pomies...
Chcę projektować i budować
Branża budowlana


W pracowni projektowej... ...


Archite...

Inwestycje

kłopoty z koncentracją
Umiejętność koncentracji ma wymiar czysto finansowy. Właściwe zarządzanie czasem pozwala przyswajać coraz...
Spotkanie z poezją
„Dlaczego klasycy” – Zbigniew Herbert      
 
Zbigniew Herbert          

Dlaczego...
Galeria
„Ukaranie Marsjasza” – Tycjan
Mitologia podaje, że zuchwały sylen – Marsjasz –...
Angielski (2)
Wyrażanie uczuć osobistych

Jak komentować to, co widzisz i co się...
Angielski
Wyrażanie opinii, przekonań i pryzpuszczeń

Jak wyrazić swoje zdanie na...
Jak się uczyć?
Techniki zapamiętywania

Trzeba wiedzieć o tym, że pamięć to proces składający...

14. Zdanie złożone podrzędnie

Zdanie złożone podrzędnie

  • Zdanie złożone zawiera co najmniej dwa orzeczenia.
  • W zdaniu złożonym podrzędnie jedno ze zdań składowych określa drugie, czyli jest wobec niego podrzędne.
  • Zdanie nadrzędne (określane) jest ważniejsze.
  • Zdanie podrzędne określa zdanie nadrzędne.


W zdaniu złożonym podrzędnie wyróżniamy

  • zdanie nadrzędne (to, do którego stawiamy pytanie)
  • zdanie podrzędne (to, które jest odpowiedzią na pytanie)

    (1) Podoba mi się sukienka, (jaka?)
                                                               (2) którą masz na sobie.

                      zdanie nadrzędne                     zdanie podrzędne

    (1) Zrezygnowaliśmy ze spaceru, (dlaczego?)
                                                                                (2) ponieważ zerwał się wiatr.

                      zdanie nadrzędne                                           zdanie podrzędne



Funkcje zdania podrzędnego

Zdanie podrzędne pełni w zdaniu złożonym taką funkcję, jak poszczególne części zdania pojedynczego, a więc może zastępować:

    • podmiot (zdanie złożone podrzędnie podmiotowe)
    • orzecznik orzeczenia imiennego (zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe),
    • przydawkę (zdanie złożone podrzędnie przydawkowe)
    • dopełnienie, (zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe)
    • okolicznik (zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe)


Typy zdań złożonych podrzędnie

    • podmiotowe
    • orzecznikowe
    • dopełnieniowe
    • przydawkowe
    • okolicznikowe
      • miejsca,
      • czasu,
      • przyczyny,
      • stopnia,
      • sposobu,
      • celu,
      • przyzwolenia,
      • warunku

 


Zdanie złożone podrzędnie podmiotowe

    • Zastępuje podmiot zdania nadrzędnego.
    • Odpowiada na pytania:
      kto?, co?

      zdanie nadrzędne
Ten dostanie nagrodę,
                                         (kto?)         zdanie podrzędne
                                                     kto okaże się najlepszy. 

zdanie nadrzędne

Martwi mnie,
                         (co?)      zdanie podrzędne
                                     że Joanna wyjeżdża. 

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym podmiotowym


Dobra rada!

  • Aby właściwie rozpoznać zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym, należy ustalić
    • czy zdanie nadrzędne jest bezpodmiotowe,
      Śniło mi się (co?), że zdobyłem puchar burmistrza.
    • czy w zdaniu nadrzędnym mamy do czynienia z podmiotem wyrażonym zaimkiem ten, ta, to.
    • Zapamiętaj!
      Zdanie podrzędne podmiotowe zastępuje podmiot zdania nadrzędnego.



Zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe

    • Zastępuje orzecznik zdania nadrzędnego;
    • Odpowiada na pytania:
      kim jest?, czym jest?, jaki jest?,
      jaki był?, kim stał się?
      , kim został?


zdanie nadrzędne
Maciek był tym, 
                             (kim był?)           zdanie podrzędne
                                               na kim mi bardzo zależało.

zdanie nadrzędne

Andrzej jest taki,
                             (jaki jest?)          zdanie podrzędne
                                               że wszyscy koledzy go lubią. 

zdanie nadrzędne
Śnieg był taki, 
                        (jaki był?)          zdanie podrzędne
                                         że po chwili przemokliśmy.

 zdanie nadrzędne
Kraków jest tym dla Polski,
                                             (czym jest?)        zdanie podrzędne
                                                                    czym Rzym dla Europy. 

zdanie nadrzędne
Hałas był taki,
                          (jaki był?)                 zdanie podrzędne
                                             że nic nie można było zrozumieć.

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym orzecznikowym


Dobra rada!

Aby właściwie rozpoznać zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym, należy ustalić, czy w zdaniu nadrzędnym mamy

  • po pierwsze – do czynienia z orzeczeniem imiennym,
  • po drugie – czy orzecznik orzeczenia imiennego jest wyrażony zaimkiem, np,
    – był taki,
    – stała się tym,
    – jest tym,
    – został tym
    , itp.

    Pamiętaj! Orzecznik to druga część orzeczenia imiennego, np.
    Ranek był chłodny.
    • był chłodny to orzeczenie imienne,
    • wyraz chłodny to orzecznik.

 

Zdanie złożone podrzędnie przydawkowe

    • Zastępuje przydawkę zdania nadrzędnego.
    • Jest rozwiniętym w formę zdania określeniem rzeczownika.
    • Odpowiada na pytania: 
      jaki? jaka? jakie?
       
      który? która? które? 
      czyj? czyja? czyje? ile? z czego?

       zdanie nadrzędne
Wykorzystałam pomysł,
                                         (jaki?)            zdanie podrzędne
                                                     który podsunęła mi Magda. 

       zdanie nadrzędne
Otrzymałam wiadomość,
                                           (jaką?)         zdanie podrzędne
                                                         że mój brat zdał maturę.

zdanie nadrzędne
Oglądałem film,
                           (jaki?)              zdanie podrzędne
                                       który był naprawdę interesujący. 

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym przydawkowym.

Pamiętaj!

  • Przydawka jest określeniem rzeczownika.
  • Oznacza właściwości przedmiotów, np. barwę, wielkość, kształt albo przynależność do kogoś.


Zdanie złożone podrzędnie dopełnieniowe

    • Zastępuje dopełnienie zdania nadrzędnego.
    • Odpowiada na pytania przypadków zależnych:
      kogo?, czego?, komu?, czemu? 

      kogo?, co?
      z kim?, z czym?
      o kim?, o czym?

zdanie nadrzędne
Kasia powiedziała koleżankom,
                                                    (o czym?)   zdanie podrzędne
                                                                       że wyjeżdża do Peru.

zdanie nadrzędne
Lubię oglądać, 
                          (co?)     zdanie podrzędne
                                   jak wschodzi słońce.

zdanie nadrzędne
Zastanawiałem się,
                                 (nad czym?)              zdanie podrzędne
                                                       jaki będzie temat wypracowania.

zdanie nadrzędne
Zaufam temu,
                        (komu?)       zdanie podrzędne
                                       kto mnie nie zawiedzie.

zdanie nadrzędne
Nie spodziewałam się,
                                      (czego?)                     zdanie podrzędne
                                                       że spóźnisz się na nasze spotkanie.

zdanie nadrzędne
Dzieci nie chcą pamiętać, 

                                           (o czym?)                  zdanie podrzędne
                                                             o tamtych pechowych wydarzeniach.

Dobra rada!

  • W zdaniach złożonych podrzędnie dopełnieniowych zdanie podrzędne rozwija dopełnienie zdania nadrzędnego, stąd jego nazwa.
  • Pamiętaj o pytaniach przypadków. One wprowadzają zdania podrzędne dopełnieniowe.

 

Zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe

    • miejsca,
    • czasu,
    • przyczyny,
    • stopnia,
    • sposobu,
    • celu,
    • przyzwolenia,
    • warunku

 

  • Zastępuje okolicznik zdania nadrzędnego.
  • Zdań złożonych podrzędnie okolicznikowych jest tyle, ile rodzajów okoliczników.
  • Zdania okolicznikowe odpowiadają na pytania poszczególnych okoliczników.
  • Odpowiada na pytania:

 

    • miejsca

gdzie?
skąd?
dokąd?
którędy?

 

zdanie nadrzędne
Jedź tam,
                  (gdzie?)                 zdanie podrzędne
                                  gdzie rozciągają się najładniejsze widoki. 

                                                                       zdanie nadrzędne
                                                             tam dziś są ogromne grzyby.
 zdanie podrzędne                    (gdzie?) 
Gdzie padało dużo deszczu,   
   

zdanie nadrzędne
Na wakacje pojadę tam,
                                        (gdzie?)               zdanie podrzędne
                                                       gdzie urodziła się moja mama.

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym miejsca.

    • czasu

kiedy?
jak długo?, jak dawno?
odkąd?, dokąd?

 

zdanie nadrzędne
Odwiedzę cię, 
                         (kiedy?)    zdanie podrzędne
                                        kiedy tylko się rozpogodzi.

zdanie nadrzędne
Lubię patrzeć na niebo,
                                      (kiedy?)     zdanie podrzędne
                                                     kiedy zapadnie zmrok.

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym czasu.

    • przyczyny

– dlaczego?
z jakiego powodu?
z jakiej przyczyny?

 

zdanie nadrzędne
Dzwonię do ciebie, 
                                (daczego?)         zdanie podrzędne
                                                    bo nie byłaś dzisiaj w szkole.
zdanie nadrzędne
Spóźniłem się do szkoły, 
                                         (dlaczego?)                 zdanie podrzędne
                                                              ponieważ nie zdążyłem na autobus. 

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym przyczyny.

    • celu

– po co?
w jakim celu?

 

zdanie nadrzędne
Wyszła do sklepu,
                               (po co?)   wypowiedzenie podrzędne
                                              żeby kupić świeże pieczywo.
zdanie nadrzędne
Iga pożyczyła mi rower,
                                       (po co?)          wypowiedzenie podrzędne
                                                      żebym mogła dojechać do domu.

Wypowiedzenie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym celu.

    • sposobu

– jak?
w jaki sposób?

 

zdanie nadrzędne
Marcin pracował tak, 
                                  (jak, w jaki sposób?)         zdanie podrzędne
                                                                     że zasłużył na pochwałę.

zdanie nadrzędne
Zaśpiewam tak,
                           (jak?)    zdanie podrzędne
                                     żeby rodzice byli ze mnie dumni.

Zdanie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym sposobu.

    • warunku

– pod jakim warunkiem?
w jakim wypadku?
jeśli co?


zdanie nadrzędne
Umówię się z tobą, 
                                (pod jakim warunkiem?)           zdanie podrzędne
                                                                         jeśli zaprosisz mnie do kina.

zdanie nadrzędne
Miałbyś kłopoty,
                            (pod jakim warunkiem?)        zdanie podrzędne
                                                                     gdybyś nie zdał egzaminu

Zdania złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym warunku.

 

    • przyzwolenia 

– mimo co?
– mimo czego?


zdanie nadrzędne
Chociaż było wietrznie,
                                      (mimo czego?)              zdanie podrzędne
                                                                 wiele osób wybrało się na spacer.

zdanie nadrzędne
Mimo że padał śnieg,
                                    (mimo czego?)                 zdanie podrzędne 
                                                               wszystkie drogi były przejezdne.
Chociaż byłem chory,
                                     (pomimo czego?)      zdanie podrzędne 
                                                                   poszedłem do szkoły.

Z
danie złożone podrzędnie z podrzędnym okolicznikowym przyzwolenia.

    • stopnia

– w jakim stopniu?
– jak bardzo?

 

zdanie nadrzędne
Krzysiek opowiadał tak śmieszne dowcipy,
                                                                       (jak bardzo śmieszne?)                 zdanie podrzędne
                                                                                                                że mógłby występować w kabarecie.

zdanie nadrzędne
Muzyka była tak głośna,
                                         (jak głośna?)      zdanie podrzędne
                                                                 że trzęsły się ściany.


Pamiętaj!

  • Okolicznik jest to określenie czasownika.
  • Wskazuje na okoliczności wykonania jakiejś czynności, np. czas, miejsce, cel, skutek, przyczynę.



Szyk zdań składowych w zdaniu złożonym podrzędnie


Zdanie podrzędne może być umieszczone:

  • po zdaniu nadrzędnym, np.
    (1) Dziecko rozpłakało się (dlaczego?),
                                                                   (2) ponieważ się przewróciło.
  • przed zdaniem nadrzędnym, np. 
                                                       (kiedy?)  (2) wyjadę w góry.
    (1) Kiedy zaczną się wakacje,
  • w środku zdania nadrzędnego, np.
    (1a) Kasia (która?),                                                   (1b) bardzo mi się podoba.
                                     (2) która jest twoją koleżanką,

Dobra rada!

  • Rysowanie i opis wykresu zdania wielokrotnie złożonego rozpoczynamy od wyszukania zdania głównego
  • Opis wykresu rozpoczynamy od zdania głównego, a następnie wypisujemy wszystkie zależności między parami zdań.