Pojęcia związane z renesansem

  • Renesans – okres w historii literatury, przypadający w Europie na wiek XVI, wcześniej rozwijający się we Włoszech. Inaczej: odrodzenie. Nazwa wskazuje na główną ideę tych czasów: odrodzenie ideałów starożytnych, odrodzenie nowego, uznanego za wielką wartość – człowieka.
  • Reformacja – ruch religijny w XVI-wiecznej Europie, zapoczątkowany przez słynne wystąpienie Marcina Lutra. Polegał na krytyce Kościoła katolickiego, postulował tłumaczenie Biblii na języki narodowe. Jego konsekwencją było powstanie nowych odłamów religijnych i wojny religijne.
  • Humanizm – bardzo ważny prąd myślowy, który ogarnął renesansową Europę. Głosił wiarę w człowieka, w jego dobro, wartość, niepowtarzalność. Odwoływał się do autorytetu starożytnych twórców, wskrzeszał ich ideały i filozofię.
  • Konkwistadorzy – szesnastowieczni poszukiwacze przygód i złota, awanturnicy wyruszający na podbój nowych ziem na czele naprędce zorganizowanych oddziałów zbrojnych. Na terenach Ameryki – łupieżcy i mordercy Indian.
  • Karawela – pierwszy „porządny” statek, mocny i zwrotny, taki, którym można było wyruszyć na wielkie wyprawy zamorskie. Wyprodukowany w Portugalii w XV wieku.
  • Mecenat – modna w renesansie forma opieki bogatych nad utalentowanymi a biednymi (pisarzami, malarzami, artystami). Dziś nazwalibyśmy to sponsorowaniem. Nazwa pochodzi od rzymskiego polityka Mecenasa (I w. p.n.e.), który opiekował się Wergiliuszem i Horacym.
  • Antropocentryzm – człowiek („antropos”) w centrum zainteresowania filozofów i artystów. Taka idea przyświecała ludziom renesansu.
  • Irenizm – pochwała pokoju, protest przeciw wojnom i kłótniom. Głosili takie poglądy renesansowi humaniści, szczególnie Erazm z Rotterdamu.
  • Luteranizm – nowy odłam religijny, powstały w wyniku reformacji, zapoczątkowany przez Marcina Lutra. Różni się od katolicyzmu głównie w kwestiach liturgii i organizacji Kościoła, nie w zasadniczych prawdach wiary. Luteranie na przykład nie uznają spowiedzi, życia zakonnego, a z sakramentów uznają tylko chrzest i komunię, pastor zaś może zakładać rodzinę. Odłam ten nazywa się też protestantyzmem, utrwalił się w Niemczech i na Półwyspie Skandynawskim.
  • Kalwinizm – drugi, nowy odłam religijny, wywodzący się od Jana Kalwina. Wiele podobieństw łączy go z luteranizmem, ale są też różnice: życiu przyświecają bardzo surowe zasady moralne, majątek jest traktowany jako nagroda za pracowitość, a bieda – jako kara za lenistwo, wreszcie zbawienie jest kwestią przeznaczenia, a nie starań człowieka.
  • Arianie – bracia polscy – trzeci, bardzo radykalny nurt reformacji, wyłonił się z odłamu kalwińskiego. Arianie bardzo krytykowali Kościół katolicki i niesprawiedliwość społeczną, a głosili propozycje zrównania ludzi zupełnie nie do przyjęcia w tamtych czasach. Arian wygnano z Polski w 1658 r.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Pojęciownik epok: renesans

Najważniejsi myśliciele renesansu

TEST z wiedzy o renesansie z komentarzem cz. 1

Tabela lektur renesansowych

RENESANS W POLSCE – TABELA

Renesans – charakterystyka epoki

Ludzie, którzy stworzyli renesans