Ważne terminy związane z epoką renesansu

  • Antropocentryzm (anthropos – człowiek, centrum – środek) – człowiek w centrum wszechświata. Tendencja filozoficzna charakterystyczna dla kultury, sztuki i światopoglądu renesansu, umieszczająca w centrum zainteresowania człowieka z wszelkimi jego potrzebami i możliwościami rozwoju. Antropocentryzm był jednym z podstawowych założeń renesansowego humanizmu.
  • Ariostyczny – czyli utrzymany w stylu Ariosta – żywym, dynamicznym, gdzie autor łączy humor z ironią, a baś­niowe i fantastyczne wątki z realnością – to termin, który przeszedł do historii literatury. W ariostycznym stylu utrzymane są niektóre dzieła Słowackiego – Beniowski czy Balladyna – romantyzm w ogóle chętnie do Ariosta nawiązywał.
  • Harmonia – ideał powszechnie uznawany przez myślicieli renesansu za wysoką wartość. Renesansowi artyści, pisarze i filozofowie do ideału harmonii i równowagi nawiązywali w życiu i w sztuce.
  • Humanizm – (łac. humanus – ludzki) – ruch umysłowy zapoczątkowany we Włoszech. Podstawowym przejawem humanizmu były studia nad klasyczną literaturą łacińską, traktowaną jako podstawowe źródło wiedzy o człowieku, oraz uznanie założeń kultury starożytnej za obowiązujący wzorzec.
  • Irenizm (z gr. eirene – pokój) – tendencja charakterystyczna dla renesansowego humanizmu, przejawiająca się w dążeniu do ustanowienia pokoju między różnymi odłamami wyznaniowymi. Irenizm głosił między innymi Erazm z Rotterdamu.
  • Makiawelizm – doktryna polityczna dotycząca sprawowania władzy, która za cel najwyższy uważa dobro państwa i rację stanu. W imię tych wartości dopuszcza podstęp, zdradę, zbrodnię. Nazwa pochodzi od nazwiska Niccoló Machiavellego, który w utworze Książę przedstawił portret doskonałego władcy, który powinien być chytry i podstępny jak lis oraz silny i okrutny jak lew.
  • Mecenat – rozpowszechniona w epoce renesansu forma opieki nad wybitnymi artystami (pisarzami, malarzami), sprawowana przez władców i magnatów. Nazwa mecenat pochodzi od imienia rzymskiego polityka Mecenasa (I w. p.n.e.), który opiekował się między innymi Horacym i Wergiliuszem.
  • Poeta doctus – z łac. poeta uczony. Termin ten stosowano wobec poetów znających doskonale swoje poetyckie rzemiosło, a także kulturę i tradycję – głównie starożytną. Poetami uczonymi nazywano poetów w starożytności, a dla twórców renesansowych był to ideał.
  • Predestynacja – głoszony przez Jana Kalwina pogląd o przeznaczeniu człowieka, z góry nadanym przez Boga, rozstrzygającym o zbawieniu lub potępieniu bez względu na starania jednostki.
  • Utopia (z gr. ou – nic, topos – miejsce, czyli miejsce, którego nie ma) – teoria idealistyczna ukształtowana w okresie renesansu. Nazwa utopia pochodzi od tytułu dzieła Tomasza Morusa Utopia (1516). W swoim dziele Morus przedstawił idealne społeczeństwo zamieszkujące wys­pę Utopię.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Najważniejsi myśliciele renesansu

Test z renesansu

Test z renesansu