Dlaczego ludzie marzą?

Marzenia towarzyszą człowiekowi od zawsze. To pragnienia, które – wcielane w życie – udoskonalają świat. Wszyscy marzą. Jedni o odkrywaniu nowych lądów, inni o wynalazkach, jeszcze inni o życiu w pokoju, miłości, zdrowiu, dostatku i przyjaźni. Dzieci marzą o zabawkach, słodyczach i zwierzakach. Później nie wyrastają z marzeń. Marzenia stają się po prostu bardziej dorosłe. Ludzie marzą, ponieważ pragną czegoś innego – lepszego – niż mają. Te pragnienia pozwalają im się rozwijać.

Czy marzyciele są nam potrzebni?

Dzięki marzeniom uczymy się, pracujemy, kochamy. Czy mógłbyś zupełnie nie marzyć? Raczej nie, bo wtedy stałbyś w miejscu, nie rozwijał się, nie poznał nowych rzeczy, uczuć. To marzyciele:

  • znajdują nowe lekarstwa,
  • tworzą wynalazki,
  • buntują się, wywołują powstania,
  • odkrywają nowe światy.

Jakich znasz największych marzycieli-zdobywców?

  • Krzysztof Kolumb – w 1492 roku dotarł do brzegów nieznanego lądu. Sądził, że to Indie, tymczasem – odkrył nowy ląd, Amerykę.
    Skojarz!
    Skąd wzięło się określenie jajko Kolumba? Od cechy charakteru tego odkrywcy – upartości, pomysłowości. Udowodnił, że można uczynić rzecz pozornie niewykonalną – postawić na stole jajko. Po prostu delikatnie nadtłukł skorupkę i jajko „trzymało się” stołu.
  • Ferdynand Magellan – zorganizował pierwszą podróż dookoła świata.
  • Marek Kamiński – podróżnik, samotnie zdobywa bieguny.
  • Himalaiści – pokonują własne słabości, niewiarygodne wysokości i przeciwności aury. Niektórzy swoją odwagę przypłacają życiem. W Himalajach zostali na zawsze zdobywcy ośmiotysięczników – Wanda Rutkiewicz i Jerzy Kukuczka.
    Dlaczego zdobywają?
    Himalaiści zgodnie twierdzą, że największym sensem ich wspinaczki jest to, że wspinają się… po nic. Dlaczego, ryzykując życie, wspinają się na pokryte lodem kawałki skał? Na takie pytanie George Herbert Leigh Mallory, „człowiek Everestu”, odpowiedział prosto – „Bo tam stoją”.

 

O czym ludzie marzą?

1. O miłości

Odwieczne pragnienie człowieka. Wszyscy pragną być kochani, akceptowani, potrzebni, chcą czuć bliskość drugiej osoby. Marzenia o miłości najczęściej wiążą się z… jej brakiem lub przeciwnościami.

  • Romeo i Julia marzą o byciu razem. Przeszkodą w ich miłości jest rodzinna waśń, która nie pozwala łączyć się osobom ze skłóconych rodów.
  • Odyseusza i Penelopę rozdzieliła na wiele lat wojna i wędrówka. Odyseusz marzy o dotarciu do domu. Penelopa – by mąż wrócił. Oboje borykają się z przeciwnościami wynikającymi z działań bogów i ludzi.

2. O wykształceniu, rozwoju

I dziś marnuje się wiele talentów – z powodu lenistwa czy (częściej) materialnych problemów. Nie każdy uzdolniony młody człowiek otrzymuje stypendium. A rodziców zwyczajnie nie stać na naukę i zakup instrumentów, przyborów do malowania czy rzeźbienia. A w literaturze:

  • Janko Muzykant z noweli Henryka Sienkiewicza marzy o skrzypcach. Chce uczyć się grać. Ma do tego predyspozycje. Ale wiejskich dzieci wówczas nie kształcono. I jego wiejska rodzina jest za biedna, by kupić mu skrzypce.
  • Antek, bohater noweli Bolesława Prusa chce rzeźbić. Ale w jego rodzinnej wsi nikt nie rozumie pasji chłopca. Dlatego opuszcza rodzinę i idzie w świat.
  • Andrzejowi Radkowi z Syzyfowych prac – w odróżnieniu od Janka Muzykanta – się udało. W czasach pozytywistycznych dzieci wiejskie w góle nie były objęte obowiązkiem chodzenia do szkoły. Ale Radek podjął naukę. Nauczyciel dostrzegł jego możliwości i chęć do nauki.

3. O wolności

Wolność jest jedną z najważniejszych wartości i potrzeb. Często jednak uświadamiamy to sobie dopiero… w niewoli.

  • Czyżyk z bajki Ignacego Krasickiego płacze w klatce, marząc o życiu na wolności.
  • Dedal marzy o wolności. Skonstruował dla siebie i syna skrzydła. Dzięki nim mogli opuścić kraj króla Minosa.
  • Skawiński – bohater noweli Latarnik Henryka Sienkiewicza jest polskim emigrantem. Przez wiele lat starał się znaleźć swoje miejsce na ziemi, nauczyć się żyć z dala od ojczyzny. Na próżno. Lektura Pana Tadeusza sprawia, że z wielką siłą zatęsknił za ojczyzną. Znowu myśli o powrocie do ukochanego kraju.

4. O sławie

  • Don Kichot marzy o sławie rycerza. Wyrusza w świat w poszukiwaniu przygód i wyzwań godnych wielkiego rycerza. Jednak jego fantazja oddala go bardzo od rzeczywistości. W myślach, marzeniach dosiada wspaniałego rumaka, ma prześliczną i mądrą wybrankę serca, przyobleka lśniącą zbroję, walczy z potworami, by na świecie zapanowało dobro. A w rzeczywistości – jeździ na chudej szkapinie, jego zbroja składa się prawie z samych łat, sławi uroki pospolitej wiejskiej panny i walczy z wiatrakami…
    Skojarz!
    Z Don Kichotem związanych jest wiele określeń i związków frazeologicznych. Czy umiesz je wyjaśnić?

    • Donkiszoteria – dziwactwo, maniactwo, marzycielstwo, sposób bycia, walka z góry skazana na niepowodzenie.
    • Walka z wiatrakami – walka z wymyślonymi potworami, urojonymi przeciwnościami, która nie może zakończyć się zwycięstwem.
  • Roland jak każdy prawdziwy rycerz marzy o sławie. Jest odważnym wojownikiem, o którym mówić będą pokolenia. Wiernie i do śmierci służy swemu panu – Karolowi Wielkiemu. Jest odważnym, honorowym rycerzem. Udowadnia, jak ważne były dla niego wartości – Bóg, honor, ojczyzna.
    Zauważ!
    Trzeba wielkiej siły, by realizować swoje marzenia. I trzeba liczyć się z porażką… Najlepiej by było mieć odwagę Ikara oraz mądrość i konsekwencję Dedala. To jednak rzadko się zdarza.

5. O materialnych korzyściach, lepszym stanowisku

Nie ma co ukrywać, że takie marzenia towarzyszą każdemu. Nikt nie chce materialnych kłopotów, problemów w szkole, pracy. Niektórzy jednak poprzestają tylko na takich marzeniach. Stają się chciwi. Tracą przyjaciół.

  • Dyrektor zoo z opowiadania Słoń Sławomira Mrożka to typowy karierowicz, który „zwierzęta traktował jako szczebel do wybicia się”. Był pewien, że władze docenią jego plan i wynagrodzą – awansem oraz podwyżką. Gumowy nadmuchiwany słoń miał być opatrzony tabliczką: „szczególnie ociężały”, co miało tłumaczyć nieruchomą postawę słonia. Przekręt dyrektora-karierowicza nie przyniósł jednak żadnych korzyści. Wręcz przeciwnie – skompromitował go i całe zoo.
  • Skąpiec z dramatu Moliera wszystko poświęca jednemu – gromadzeniu pieniędzy. Jego skąpstwo przekracza wszelkie granice, odsuwa go od ludzi.
  • Jak kameleon zmienia się bohater opowiadania Czechowa Kameleon. By zyskać przychylność, przypodobać się, staje się fałszywy i zakłamany.
  • Krasnoludy z Hobbita Tolkiena ruszyły z hobbitem w podróż do krainy smoka. Marzenie o dotarciu tam zostało zrealizowane. Jednakże okupiono je pewnymi niedobrymi zmianami. Krasnoludy stały się chciwe, zapragnęły całego skarbu dla siebie.
  • Jedna z sióstr z Balladyny Słowackiego dla celu zrealizowania swojego marzenia nie cofa się przed zbrodnią.

6. O podróżach

  • Ikar – pierwszy marzyciel, który chciał zobaczyć więcej niż jego ojciec, wzbić się jak najbliżej słońca.
    Zauważ!
    Jednych marzenia prowadzą do zguby, klęski, śmierci. Inni osiągają swój cel bez ofiar.
  • Mały Książę – z opowieści Antoine’a Saint-Exupéry’ego chce zobaczyć świat. Realizuje to marzenie. Jego marzenie powoduje, że zapomina o ważnych sprawach. Nie liczy się np. z uczuciami Róży rozkwitłej na jego planecie. Jednak poznany podczas wędrówek lis uświadamia mu, że każdy odpowiada za to, co oswoił. Za uczucia i nadzieje, które rozbudza.
  • Pielgrzym Sonetów krymskich Adama Mickiewicza to wędrowiec, który realizuje marzenia o poznaniu tajemnic natury.

7. O spokoju, szczęściu

  • Duchy z II części Dziadów Mickiewicza pokutują za winy. Marzą o zwolnieniu z tej pokuty, końcu udręki. Winę muszą jednak odkupić karą.
  • Pan i pani z noweli Kamizelka Prusa marzą o długim życiu w małżeństwie. Dobrze im razem. Jednak on zaczyna chorować. Do końca zachowują się tak, jakby nic się nie stało, udają, że wszystko jest w porządku…
  • Cywile w czasie wojny, np. z Pamiętnik z powstania warszawskiego Mirona Białoszewskiego marzą o spokoju, które może przynieść tylko zakończenie wojny.

 

Idealista – marzyciel

Niełatwo ich odróżnić, bo każdy idealista jest w zasadzie marzycielem, a marzyciel idealistą.

  • Idealista działa. Widzi jakiś problem, potrzebę zmian. Ma jakiś plan na poprawę i wciela go w życie. Idealistami byli np. wielcy myśliciele, którzy chcieli stworzyć idealne państwo, czy poeci – Mickiewicz, Słowacki – którzy snuli wizje niepodległej Polski w czasach, gdy nie było jej na mapie.
  • Marzyciel zazwyczaj siedzi cichutko. Pragnie dokonać niesamowitych, nierealnych rzeczy, ale często poprzestaje tylko na marzeniach.

 

Kiedy rodzi się najwięcej marzycieli?

Czy można powiedzieć, że jakiś czas wyjątkowo sprzyja marzeniom? Pewnie tak. To chwile, kiedy czegoś nie wolno, czegoś nie ma, jest źle. Taką epoką marzycieli był np. w Polsce romantyzm (epoka zaborów). Swoje pragnienia poeci przelewali na papier, snuli wizje nowych czasów. Chcieli „tam sięgnąć, gdzie wzrok nie sięga” i łamać to, czego „rozum nie złamie”. Największe nadzieje pokładali w ludziach młodych, bo wśród nich jest właśnie najwięcej marzycieli.

Zapamiętaj cytat!
„Młodości! dodaj mi skrzydła!” – pisał Adam Mickiewicz, wierząc w siłę młodych marzycieli – idealistów.

 

Jakich znasz współczesnych marzycieli-idealistów?

  • Ksiądz Arkadiusz Nowak – zajmuje się osobami chorymi na aids.
  • Janina Ochojska – jest ze swoją fundacją wszędzie, gdzie trzeba dostarczyć żywność, sprzęt, środki opatrunkowe.
  • Jerzy Owsiak – zna go każdy. To „dyrygent” Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Akcji, w czasie której zbiera się fundusze na sprzęt medyczny dla chorych dzieci.
  • Lekarze, pielęgniarki, dziennikarze z organizacji Lekarze bez Granic niosą pomoc ofiarom wojen na całym świecie. Ich pracę wspiera 15 tys. wolontariuszy działających w ok. 80 krajach całego świata. W 1999 r. organizacja otrzymała pokojową Nagrodę Nobla.

 

A Ty kim jesteś?

Marzycielem? Na pewno, ale jakim? Czy na początku XXI w. można w ogóle jeszcze o czymś marzyć? Czy ludzie zdolni są – dla realizacji swoich marzeń – zrezygnować np. z komfortu,wygodnego życia? Okazuje się, że tak. Spójrz na Marka Kamińskiego czy wspinających się na K2… A Twoje marzenia? Na pewno nie krążą jedynie wokół spraw materialnych – chęci posiadania nowego roweru, play statons czy ciucha. Świat stoi przed Tobą otworem. Zastanów się, o czym marzysz, a potem… wyrusz w trasę do realizacji tych marzeń. Szczęśliwej podróży!

 

Jakie tematy z motywem marzyciela mogą pojawić się na sprawdzianie?

  • Między marzeniami a rzeczywistością – opowiadanie o współczesnym Don Kichocie i Sancho Pansie.
  • Idealiści i marzyciele – zbędni czy potrzebni światu?
  • Marzyciele w zderzeniu z rzeczywistością zmieniają się czy to świat ich zmienia?
  • Marzyciele mają gorzej. Co Ty na to?

Zauważ!
Programy typu Idol również gromadzą marzycieli. Młodzi ludzie realizują swoje pragnienie występowania na scenie. Gotowi są na walkę z tremą i… ostrym językiem jury.

 

Związki frazeologiczne:

Nie zapomnij! Związek frazeologiczny to kilka wyrazów, które połączone dają inną (przenośną) treść niż poszczególne wyrazy. Pojedyncze wyrazy znaczą coś innego niż cały związek.

  • Marzenie ściętej głowy – marzenia nierealne, niemożliwe do spełnienia.
  • Chodzić z głową w chmurach – być zupełnie pochłoniętym przez marzenia, nie zauważać tego, co się dzieje wokół.
  • Myśleć o niebieskich migdałach – myśleć, marzyć o czymś błahym, nieistotnym lub nierealnym.
  • Marzyć o gruszkach na wierzbie – marzyć o czymś zupełnie nierealnym.
  • Śnić na jawie – przeżywać chwile tak piękne, jakie zdarzają się tylko we śnie.
  • Marzący wzrok, marzące oczy, spojrzenie – rozmarzony, pełen zadumy wzrok.

 

Zapamiętaj cytaty:

  • Nie poddawaj się rozpaczy. Życie nie jest lepsze ani gorsze od naszych marzeń, jest tylko zupełnie inne.
    (William Szekspir)
  • Marzenia najlepiej malują człowieka. Powiedz mi, o czym kto marzy, a określę ci jego charakter.
    (Ludwik Sztyrmer)
  • Marzę często o tym wieku
    Gdy zwierzę ginie w człowieku
    (Tadeusz Boy-Żeleński)

Sprawdzian

***
– Ludzie tłoczą się w pociągach – powiedział Mały Książę – nie wiedząc, czego szukają. Dlatego są podnieceni i kręcą się w kółko…
Studnia, którą znaleźliśmy, nie przypomina zupełnie studni saharyjskich. Studnie saharyjskie są po prostu dziurami wykopanymi w piasku. Ta natomiast przypominała wiejską studnię. Lecz nigdzie nie było wioski. Zdawało mi się, że śnię.
– To zadziwiające – powiedziałem do Małego Księcia – wszystko jest przygotowane: blok, lina i wiadro…
Zaśmiał się, chwycił linę, puścił blok w ruch. Blok jęknął, zazgrzytał jak stara chorągiewka na dachu po długotrwałym bezruchu.
– Słuchaj, obudziliśmy studnię i ona śpiewa…
Nie chciałem, aby się męczył.
– Pozwól mi, to za ciężkie dla ciebie.
Powoli wyciągałem wiadro aż do cembrowiny. Postawiłem je na niej. W uszach dźwięczał mi śpiew bloku, a w falującej wodzie widziałem drgające słońce.
– Chcę napić się tej wody – powiedział Mały Książę – daj mi…
Zrozumiałem już, czego szukał.
Podniosłem wiadro do jego warg. Pił, mając oczy zamknięte. To było tak piękne jak święto. To było czymś więcej niż pożywieniem. Ta woda zrodzona była z marszu pod gwiazdami, ze śpiewu bloku, z wysiłku mych ramion. Sprawiała radość sercu – jak podarek. Świeczki na choince, muzyka na pasterce oraz słodkie uśmiechy opromieniały prezenty, jakie otrzymywałem na Boże Narodzenie, gdy byłem małym chłopcem.
– Ludzie z twojej planety – powiedział Mały Książę – hodują pięć tysięcy róż w jednym ogrodzie… i nie znajdują w nich tego, czego szukają…
– Nie znajdują – odpowiedziałem.
Mały Książę dorzucił:
– Lecz oczy są ślepe. Szukać należy sercem.
Napiłem się. Oddychałem głęboko. O wschodzie słońca piasek jest koloru miodu. Cieszyłem się tym kolorem miodu.
(Antoine de Saint Exupéry Mały Książę)

1. Pozycję narratora wobec świata przedstawionego najlepiej obrazuje przyimek:

A. w,
B. ponad,
C. obok,
D. między.

2. Znajdź fragment, który mógłby się stać aforyzmem, sentencją.

3. Który z tytułów najbardziej pasuje do fragmentu tekstu?

A. Instrukcja obsługi ocembrowanej studni.
B. Relacja z wyprawy po pustyniach świata.
C. Zdobywcy i marzyciele.
D. Pamiętnik hodowcy pięciu tysięcy róż.

4. W jakiej porze dnia bohaterowie dotarli do studni?

A. Nocą.
B. W południe.
C. Nad ranem.
D. Nocą.

5. Elementy studni, to:

A. cembrowina, blok, lina, chorągiewka,
B. cembrowina, wiadro, blok, lina,
C. cembrowina, wiadro, lina, chorągiewka,
D. cembrowina, wiadro, chorągiewka, żuraw.

6. Wyjaśnij swoimi słowami znaczenie przenośni

– „Lecz oczy są ślepe. Szukać należy sercem”.

Odpowiedzi:

1. A
2. Ludzie z twojej planety (…) hodują pięć tysięcy róż w jednym ogrodzie… i nie znajdują w nich tego, czego szukają… (…) Lecz oczy są ślepe. Szukać należy sercem.
3. C
4. C
5. B
6. Wygląd ludzi, rzeczy może bardzo mylić (tak jak studnia na pustyni – z wyglądu zwykła dziura w piasku, a skrywa w obie życiodajną wodę). W relacjach z ludźmi powinniśmy więc kierować się sercem.