Miłość silniejsza niż śmierć…
Albowiem miłość mocna jest jak śmierć…
Pieśń nad Pieśniami

Zakochane pary

W literaturze – Romeo i Julia. Ale nie tylko.

W przyrzeczeniu, które składają sobie małżonkowie, pada zdanie „i nie opuszczę cię aż do śmierci”. Ale miłość jest uczuciem tak silnym, że kiedy jest prawdziwa, potrafi zwyciężać śmierć.

Po raz pierwszy ten topos, czyli powtarzający się motyw – pojawił się w mitologii. Orfeusz i Eurydyka to pierwsi kochankowie, których nie rozłączyła nawet śmierć. Genialny muzyk, śpiewak i poeta Orfeusz bardzo kochał swoją żonę Eurydykę. Gdy ukochana zmarła od ukąszenia żmii, powędrował za nią aż do Hadesu. Tam swoją grą oczarował cały świat podziemny. Władca krainy zmarłych zgodził się oddać mu żonę. Postawił jednak warunek – Orfeuszowi aż do wyjścia z Hadesu nie wolno było się obejrzeć. Niestety, tuż przed wyjściem ze świata podziemnego obejrzał się za siebie, by spojrzeć na Eurydykę, i na zawsze ją utracił. Za ukochaną do podziemi poszedł również bohater Boskiej Komedii Dantego Alighieri. Kiedy jego ukochana Beatrycze zmarła, szukał jej w piekle, czyśćcu i wreszcie znalazł w niebie.

Zakochani przez pomyłkę

Śmierć połączyła też średniowiecznych zakochanych – Tristana i Izoldę. Pokochali się właściwie przez pomyłkę. Izolda miała zostać żoną króla Marka, a Tristan był kuzynem i serdecznym przyjacielem króla. By przyszła para królewska się pokochała, przygotowano dla niej napój miłosny. Niestety, napój wypili Tristan i Izolda. Wiedzieli, że nie mogą być razem, ale nie potrafili żyć bez siebie. Ich losy to ciągłe rozstania i powroty. Dopiero po śmierci połączył ich krzak głogu, który wyrósł z grobu Tristana i zanurzył się w grobie Izoldy. Pomimo iż kilkakrotnie niszczono krzak, zawsze się odradzał.

Dzieje Tristana i Izoldy

Miłość obłąkana

Taką miłością darzyła swego ukochanego Karusia – bohaterka ballady Adama Mickiewicza Romantyczność. Jasio umarł, a mimo to dziewczyna cały czas zachowuje się tak, jakby narzeczony był przy niej: „tak się dziewczyna z kochankiem pieści, bieży za nim, krzyczy, pada”. Obserwujący tę scenkę gapie uznają Karusię za szaloną. Jeden z mędrców trzeźwo patrzących na świat mówi: „Dziewczyna duby smalone bredzi”. Bo to niemożliwe, by Karusia widziała żywego Jasia, żeby z nim rozmawiała. A ona jednak porozumiewa się z Jasiem. W jej kontakt ze zmarłym wierzą prości ludzie. Ale są i niedowiarkowie.

Miłość zakazana

Miłość zakazana przez prawo, kościół, konwenanse, rodziców. Sporo przykładów – i w życiu, i w literaturze. W mężatce (matce jedenaściorga dzieci!) zakochał się włoski poeta Franciszek Petrarka. Swą Laurę wielbił przez wiele lat. Po jej śmierci nadal pisał miłosne Sonety do Laury. A nasz narodowy wieszcz Adam Mickiewicz kochał się w Maryli Wereszczakównie, nawet gdy była już mężatką.

Nieszczęśliwie zakochali się też bohaterowie tragedii Szekspira – Romeo i Julia. Nie mogli być razem, gdyż ich rody były ze sobą skłócone od wielu pokoleń. Julia uknuła sprytną intrygę, ale nic z tego – wszystko się poplątało. Romeo za późno otrzymał wiadomość od ukochanej. Julia wypiła napój, który wprowadził ją w stan letargu podobny do śmierci. Romeo pomyślał, że jego ukochana nie żyje, i z rozpaczy postanowił popełnić samobójstwo.

Mania samobójcza opanowała wielu bohaterów romantycznych. „Ojcem” samobójców z miłości był Werter – bohater utworu Cierpienia młodego Wertera Johanna Wolfganga Goethego. Polskim Werterem można nazwać Gustawa z Dziadów Adama Mickiewicza.

Miłość szczęśliwa, uskrzydlająca…

Przyspieszone bicie serca, fale zimna i gorąca, bladość, zmienność nastroju. Raz zakochany jest szczęśliwy, a raz odczuwa cierpienie. Smuci się albo się śmieje. Czasem nienawidzi obiektu swych uczuć. Wszystko to… miłość. Ale nie zawsze miłość niszczy człowieka. Może nadać życiu sens – dać szczęście i radość.

 

A oto szczęśliwe pary literackie:

  • Penelopa i Odyseusz (Odyseja Homera) – tylko pozazdrościć Odyseuszowi tak wiernej żony, czekała na niego przez dwadzieścia lat.
  • Zosia i Tadeusz (Pan Tadeusz Mickiewicza) – po wielu nieszczęściach, jakie na rody Sopliców i Horeszków ściągnęła miłość Jacka Soplicy do Ewy Horeszkówny – ślub Tadeusza, syna Jacka, i Zosi, córki Ewy, kładzie kres waśniom tych rodów.
  • Wacław i Klara (Zemsta Fredry) – ich ślub, (doszło do niego dzięki intrygom Cześnika), prowadzi do pogodzenia skłóconych od lat sąsiadów.
  • Helena Kurcewiczówna i Jan Skrzetuski z Ogniem i mieczem Sienkiewicza – miłość od pierwszego wejrzenia, która przetrwała czas długiej rozłąki.
  • Oleńka Billewiczówna i Andrzej Kmicic z Potopu – miłość do Oleńki zmieniła pana Andrzeja z hulaki i zabijaki w wielkiego patriotę i obrońcę ojczyzny.
  • Baśka Jeziorkowska i Michał Wołodyjowski – zanim pan Michał spotkał Basię, przeżył śmierć pierwszej ukochanej (wstąpił nawet do klasztoru), potem ponownie zaznał zawodu miłosnego – obdarzona przez niego uczuciem Krzysia pokochała Ketlinga.
  • Zaznał szczęścia w miłości, ale i wiele wycierpiał bohater Krzyżaków – Zbyszko z Bogdańca. Danuśka, jego pierwsza żona i miłość jego życia, umarła, gdy po wielu poszukiwaniach i staraniach zdołał ją w końcu odnaleźć i odbić z rąk Krzyżaków. Szczęście dała mu druga żona – Jagienka.
  • Skrzydeł dodaje też miłość Marcinowi Borowiczowi z Syzyfowych prac Żeromskiego. Tuż przed maturą zakochuje się on w uczennicy żeńskiego gimnazjum – Birucie. To miłość czysto platoniczna. Marcin ciągle śledzi Birutę – przychodzi pod jej szkołę, pod dom, włóczy się za nią do parku. Nieoczekiwanie Biruta wyjeżdża – czar pryska, a Marcin cierpi.

 

Cytaty o miłości:

Wszyscy specjaliści od uczuć pouczają, że miłość wieczna to taka, która natrafia na przeszkody.
Albert Camus

Gdybym mówił językami ludzi i aniołów,
a miłości bym nie miał,
stałbym się jak miedź brzęcząca
albo cymbał brzmiący.
Św. Paweł

Kocham cię w słońcu. I przy blasku świec.
Kocham cię w kapeluszu i w berecie.
W wielkim wietrze na szosie i na koncercie.
W bzach i w brzozach, i w malinach i w klonach.
I gdy śpisz. I gdy pracujesz skupiona
[…]
W taksówce. I w samochodzie. Bez wyjątku.
Konstanty Ildefons Gałczyński

Już kocham cię tyle lat
na przemian w mroku i w śpiewie,
może to już jest osiem lat,
a może dziewięć – nie wiem.
Konstanty Ildefons Gałczyński

Jednego serca! tak mało, tak mało,
Jednego serca trzeba mi na ziemi.
Co by przy moim miłością zadrżało,
A byłbym cichym pomiędzy cichemi.
[…]
Jednego serca! Tak mało mi trzeba,
A jednak widzę, że żądam za wiele!
Adam Asnyk

Miłość szczęśliwa. Czy to jest normalne,
czy to poważne, czy to pożyteczne –
co świat ma z dwojga ludzi,
którzy nie widzą świata?
Wisława Szymborska

Nie kochać nigdy… – ale to i żyć nie warto!
Kochać… – to jest męczyć się całe życie!
Maria Wirtemberska

Miłość, na oko łagodna,
w istocie bywa jak pantera głodna!
William Szekspir

Jak cudowna jest miłość, skoro cień miłości
tyle bogactwa niesie i tyle radości.
William Szekspir

 

Takie tematy mogą Wam zadać do napisania:

  • Przyjaźń i miłość to uczucia piękne i wartościowe. Uzasadnij słuszność tego twierdzenia w świetle poznanych utworów.
  • „Kochać to nie znaczy patrzeć na siebie nawzajem, ale patrzeć razem w tym samym kierunku”. Słowa autora Małego Księcia uczyń mottem rozważań o miłości.
  • „Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu, dobrze widzi się tylko sercem”. Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem Antoine de Saint-Exupéry’ego?
  • Ketling – jeden z bohaterów Pana Wołodyjowskiego Henryka Sienkiewicza – powiedział: „kochanie więcej jest warte od życia”. Czy i Twoim zdaniem miłość jest w życiu najważniejsza?
  • Wciel się w rolę Julii (lub Romea) i napisz list do ukochanego (ukochanej), w którym wyjaśnisz, jak przekonać rodziców, że naprawdę się kochacie.

 

Miłość w języku

Głębokie przywiązanie do kogoś,
umiłowanie, kochanie kogoś,
gorące, namiętne uczucie do osoby płci odmiennej.
• Miłość bez wzajemności.
• Miłość od pierwszego wejrzenia.
• Wyznać komuś miłość.
• Wzbudzić w kimś miłość.
• Zdobyć, zaskarbić sobie czyjąś miłość.
• Zapłonąć miłością do kogoś.
• Miłość budzi się, odzywa się w kimś, w czyimś sercu.

Kochać – darzyć kogoś miłością; być do kogoś lub czegoś bardzo przywiązanym, bardzo lubić kogoś; żywić do płci odmiennej gorące uczucie.

Kochać można:
bardzo, gorąco, mocno, namiętnie, skrycie, bez granic, bez pamięci, całym sercem, całą duszą, nad życie.

Frazeologizmy:

  • Stara miłość nie rdzewieje.
  • Kochać się jak pies z kotem.

Zobacz:

Miłość – motyw

Jak zakończyć pracę (temat miłość)?

Literackie miłości w tekstach kultury różnych epok (przykład eseju).

Miłość – jak o niej pisać?

Jak pisać o miłości?

Wiersze o miłości