Najważniejsze informacje:

  • Niezależnie od tego, jaki jest cel wojny, słuszny czy nie, wojna jest złem. Ponieważ umierają nie tylko żołnierze, także bezbronni ludzie, rodziny zostają rozdzielone, zrujnowana gospodarka i środowisko, zniszczone dzieła sztuki i dorobek wielu lat. Mimo to człowiek ciągle prowadzi wojny.
  • Dobiega końca wojna w Iraku. Jakie będzie to państwo po obaleniu reżimu Saddama Husajna? I czy konieczna była zbrojna interwencja wojsk amerykańskich i ich sprzymierzeńców?

 

Bohaterowie, o których powinieneś pamiętać:

  • Zawisza Czarny – najsłynniejszy polski rycerz, walczył pod Grunwaldem.
  • Szlachta z Soplicowa (Pan Tadeusz) – po bitwie w Soplicowie w obawie przed represjami ze strony rosyjskich żołnierzy wyrusza do Polski i przyłącza się do polskich oddziałów wspierających Napoleona. Tadeusz z niedoświadczonego, delikatnego młodzieńca staje się odważnym, poważnym żołnierzem.
  • Józef Skawiński (Latarnik) – uczestnik nie tylko powstania listopadowego, także Wiosny Ludów, wojny secesyjnej w Stanach. Wzór żołnierza.

Niezbędne dzieła literackie:

Iliada – epos Homera o wojnie między Grekami a mieszkańcami Troi (Ilionu). Wojna trwała 10 lat. I zakończyła się dzięki podstępowi Odyseusza (koń trojański).

Pan Tadeusz – z rosyjską wojną Napoleona Polacy wiążą ogromne nadzieje. Epopeja rozgrywa się w chwili przygotowań i wymarszu na Rosję. Utwór przepełniony jest entuzjazmem i nadzieją, dopiero w Epilogu Mickiewicz ujawnia ogromne rozczarowanie.

Krzyżacy – wielka zwycięska wojna polskiego rycerstwa z zakonem krzyżackim. Bitwa pod Grunwaldem to chyba najsłynniejsza polska bitwa. Dowód? Nikt nie ma problemu z zapamiętaniem tej daty, a co roku na polach grunwaldzkich zagorzali wielbiciele epoki rycerstwa rekonstruują przebieg bitwy. Widowisko jest fantastyczne.

Trylogia – wiek XVII to czas wielkich wojen z Turcją, Szwecją, Ukrainą. Trylogia to opis przygód szlachciców biorących udział w wojnach. Najsłynniejsze momenty: oblężenie Zbaraża w Ogniem i mieczem, obrona klasztoru na Jasnej Górze (Potop), wysadzenie Kamieńca Podolskiego (Pan Wołodyjowski).

Kamienie na szaniec (Aleksander Kamiński) – walka Szarych Szeregów w ramach Małego Sabotażu z okupantem hitlerowskim. Brakowało im broni, ale nie brakowało odwagi i poświęcenia. Najsłynniejszy moment – akcja pod Arsenałem, czyli odbicie Rudego z rąk gestapo.

Pamiętnik z powstania warszawskiego (Miron Białoszewski) – wojna, a konkretnie powstanie warszawskie widziane oczami cywila. Najważniejszym staje się przetrwać, przeżyć i ocalić najbliższych.

 

Jaki może być temat wypracowania egzaminacyjnego?

  • Czy są sytuacje, w których wojna jest absolutną koniecznością? Wypowiedz się na ten temat, odwołując do swojej znajomości historii.
    Temat bardzo trudny. Bo wiadomo, że wojna jest zła. Ale czy zdarzają się sytuacje, w których wojna jest usprawiedliwiona, jest koniecznością? Tak, to wojna obronna. Trudno bowiem siedzieć z założonymi rękami, kiedy wróg napada na nasz kraj. A więc II wojna światowa z punktu widzenia Polski jest jak najbardziej usprawiedliwiona, z punktu widzenia agresora czyli Niemiec i Związku Radzieckiego, jest to wojna zła. Usprawiedliwiona jest także wojna, która występuje przeciwko uciskowi człowieka, przeciwko nieludzkiemu, szaleńczemu reżimowi. Taki był przecież oficjalny powód interwencji zbrojnej Amerykanów w Iraku. Kolejny powód – groźba użycia przez Irak broni masowego rażenia.

Minisłowniczek:

  • Pacyfizm – postawa absolutnego protestu przeciwko wojnie.
  • Terroryzm – przemoc stosowana wobec pojedynczych osób, demonstrowanie siły poprzez napady, uprowadzenia, ataki bombowe. Nie do zaakceptowania w jakiejkolwiek formie.
  • Wojna domowa – tocząca się wewnątrz państwa pomiędzy wyznawcami odmiennych racji politycznych, czasem religijnych.
  • Stan wojenny – przejęcie władzy w państwie przez władze wojskowe. Wprowadzany w sytuacjach szczególnych, np. zagrożenia ze strony innego państwa.
  • Święta wojna – toczona w imię wiary, poglądów religijnych. Współcześnie najbardziej znana forma świętej wojny – dżihad – wojna wyznawców islamu przeciwko wyznawcom innej religii (głównie chrześcijanom).

Cytaty:

„W czasie wojny milczą prawa”
(Cyceron)

„Wojna to najgorsze zło zrodzone w bezrozumie”
(Leopold Staff)