Zanim zaczniesz pisać

Musisz rozgryźć cytat.
Postaraj się odpowiedzieć na pytanie: O co chodzi autorowi?

  • Chwali coś czy gani?
  • Jest za czy przeciw?
  • Może kpi lub prowokuje?

Zawarty w temacie cytat potraktuj jak normalne zdanie. Poszukaj orzeczenia, podmiotu. Pułapką mogą być trudne słowa, takie jak kreowanie (tworzenie), powinność (obowiązek), prezentacja (ukazanie, przedstawienie), dominacja (bycie silniejszym) itp.

 

Co zrobić z cytatem, czyli jak mogą być sformułowane polecenia.

Najpierw jest cytat, potem polecenie z nim związane. A polecenia mogą być sformułowane w następujący sposób:

1. Ustosunkuj się do słów, rozważ myśl.

Przykład:

„Cała wielka literatura opowiada o moralności”. (David H. Lawrence). Ustosunkuj się do tych słów, prezentując odpowiednie dzieła literackie.

Jak to rozumieć i jak to napisać?

  • Napisz, czy zgadzasz się z tymi słowami, czy nie. Oczywiście potrzebne będą odpowiednie argumenty.
  • Wg Lawrence’a wielką można nazwać tę literaturę, która mówi, co jest dobre, a co złe, wyznacza normy moralne, porusza problem winy i kary, odpowiedzialności. Czy zgadzasz się z tym sądem?

2. Odpowiedz w formie… (listu, opowiadania, rozprawki).

Przykład:

„Kochasz ty dom, rodzinny dom,
Co w letnią noc, skroś srebrnej mgły,
Szumem swych lip wtórzy twym snom,
A ciszą swą koi twe łzy?”
W formie listu odpowiedz na pytanie Marii Konopnickiej.

Jak to rozumieć i jak to napisać?

  • We wskazanej formie literackiej musisz odpowiedzieć, co sądzisz na temat, który pojawił się w cytacie. List możesz skierować do autora słów.
  • Napisz o swojej miłości do domu, o tym, jak ona się wyraża. Postaraj się być oryginalny, nie pisz tylko: kocham moich rodziców, bo dbają o mnie – karmią mnie i kupują mi fajne rzeczy. Napisz, jaki powinien być dom, czym jest prawdziwa miłość rodzinna. Forma: list. Adresat: może nim być Maria Konopnicka.

3. Przeprowadź polemikę.

Przykład:

„Ludzie nie mogą być nigdy wolni, ponieważ są słabi, występni, nędzni i zbuntowani”. Przeprowadź polemikę z Fiodorem Dostojewskim na temat natury ludzkiej.

Jak to rozumieć i jak to napisać?

  • Czyli podyskutuj, wyraź swoje zdanie na poruszony temat, sprzeciw się opinii zawartej w cytacie.
  • Trzeba przyznać, że Fiodor Dostojewski nie ma zbyt dobrej opinii o ludziach. Napisz, że się z nim nie zgadzasz, zaprotestuj. Oczywiście, bez dobrych argumentów nikogo nie przekonasz.

4. Wyjaśnij

Przykład:

„Każdy z nas jest Odysem, co wraca do swej Itaki”. Wyjaśnij słowa Leopolda Staffa, odwołując się do przykładów ze znanych Ci dzieł literackich.

Jak to rozumieć i jak to napisać?

  • Jeżeli cytat jest metaforą, uogólnieniem, porównaniem, to jasna sprawa, że trzeba go wyjaśnić, odnieść do rzeczywistości.
  • Co to znaczy, że każdy chce wrócić do Itaki? I czym jest ta Itaka? Może dla każdego człowieka ma ona inne znaczenie? Spróbuj wyjaśnić metaforyczne znaczenie Itaki. Przywołaj w swojej pracy innych bohaterów literackich, którzy podróżowali i poszukiwali.

5. Uzasadnij pogląd

Przykład:

„Samotność jest przyjemnością dla tych, którzy jej pragną, i męką dla tych, co są do niej zmuszeni”. Uzasadnij pogląd Władysława Tatarkiewicza, poszukując przykładów w tekstach kultury.

Jak to rozumieć i jak to napisać?

  • Znajdź argumenty, które poprą zacytowane słowa.
  • Niewątpliwie Władysław Tatarkiewicz ma rację, inaczej przecież postrzega samotność rozbitek na bezludnej wyspie, inaczej mieszkaniec wielkiego miasta marzący o ciszy i spokoju. To, co dla jednego jest męką, dla innego wybawieniem. Poprzyj pogląd myśliciela, opisując losy różnych bohaterów (nie tylko literackich).