Nowatorstwo i – dodajmy – oryginalność tej poezji uderza w każdym z wierszy. Ta poezja jest inna, dziwna, chropowata, trudna. Co zatem stanowi o jej sile i urodzie?

Zestawmy kilka cech poezji:

  • Norwid bardzo dba o wartość słowa – nie ma w tej poezji słów zbędnych, wielosłowia czy licznych określników. Przeciwnie, jedno słowo nieraz niesie wiele znaczeń.
  • Charakterystyczna są dla jego poezji mnogość skrótów myślowych (metafor). Norwid „zagęszcza” znaczenia, uwielbia zwroty dwu- i wieloznaczne, poszukuje przenośni jak najbardziej treściwych.
  • Neologizmy i własne znaczenia słów. Gdy nie wystarcza znaczeń i słów już istniejących, poeta tworzy nowe. Przypomnijmy słowo „dopokąd” (zarazem dokąd i po co?) albo czoła „ożałobionych wdów”. Taki zabieg jest charakterystyczny dla poezji Norwida.
  • Teoria przemilczeń i niedopowiedzeń. Poeta odkrył i wykorzystał fakt, że przemilczenie, pusty wers, wielokropek – także mówią i to mówią wiele. Stosuje „wymowne milczenie”, sugestię, urwane zdania. Przykładem może być liryk Jak… Poezja bogata w liczne scenki, udramatyzowane sytuacje, które poeta relacjonuje i które stają się przedmiotem dyskusji.
  • Wymowa rzeczy zwykłych, powszednich, waga szczegółu jest ważną cechą poezji Norwida. Kropelka, kwiat, guzik, łza – nabierają mocy, swoją wielkością stwarzają bogatą jedność świata otaczającego człowieka. Norwid stosuje często: ironię, parabolę, aluzję, kontrast – techniki te oddają prawidła rządzące ludźmi, stosunki panujące w świecie ludzkim.
  • Norwid unika tematów czysto patriotycznych. Jego poezja jest ogólnoludzka i ponadczasowa. W centrum filozoficznych rozważań znajduje się człowiek i rzeczywistość, która go otacza. Poezja jest zbiorem poszukiwań moralnych, walką ze złem, adresatem jej zaś człowiek aktywny, rozumujący. Zauważmy, że w romantycznym tle „ponadnarodowość” poezji jest także jej oryginalnym rysem.

Trudno się dziwić, że współcześni nie rozumieli jego twórczości. Norwid jako artysta wyprzedził bowiem swój czas, tworząc wiersze w poetyce sztuki nowoczesnej, żeby nie powiedzieć awangardowej. Przecież pauzy i przemilczenia, poetyckie neologizmy, wiersz wolny, aktywizowanie odbiorcy, symboliczne peryfrazy, graficzne wyróżnienia w tekście zagościły na stałe w poezji dopiero w drugiej połowie XX wieku. Dzisiaj poezja Norwida jest nowoczesna, 150 lat temu była „kosmiczna”.

 

W poezji Norwida bardzo ważne są następujące motywy:

  • Kult ludzi wielkich, wybitnych jednostek i ich miejsca w społeczeństwie.
  • Rozważania o człowieku, jego sytuacji w świecie, zależności od historii, cywilizacji i natury, konflikcie jednostka – świat.
  • Historia – czym są dzieje ludzkości, jak je rozumieć?
  • Sztuka i rola artysty – specyficzna, Norwidowska koncepcja artysty, sztuki i poezji.
  • Miłość jako uczucie ponadczasowe.
  • Antyk – jego bogaty dorobek kulturowy a świat współczesny.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Klaskaniem mając obrzękłe prawice… – Cyprian Kamil Norwid

Na czym polega nowatorstwo poezji Norwida?

Cyprian Kamil Norwid – „W Weronie”

Cyprian Kamil Norwid – jak pisać o…

Norwid na maturze