Co zapamiętać o konstrukcji eposu?

  • Epos – to gatunek epicki, wierszowany, który w stylu podniosłym opiewa dzieje mitycznych lub historycznych bohaterów na tle ważnych wydarzeń przełomowych dla danej społeczności.
  • W epopei Homera materię fabularną organizują dwa plany:
    • realistyczny, rozgrywający się w świecie ludzi i ich namiętności,
    • fantastyczny, którego bohaterami są bogowie.
  • Często nakładają się one na siebie, bogowie ingerują w świat ludzkich działań, bywa, że decydują o przebiegu bitwy – to z woli Zeusa Trojańczycy odnosili zwycięstwa po wycofaniu się Achillesa z wojny, zaś Atena przyczyniła się do śmierci Patroklesa.
  • O przenikaniu się tych dwóch porządków świadczy zabieg idealizacji bohaterów. Postacie spod Troi są przerysowane, pokazane jako doskonałe pod każdym względem, o czym świadczą np. epitety: szybkonogi, potężny, wspaniały, niezłomny, mężny, szlachetny, wreszcie boski, często bardziej przypominają bogów niż zwyczajnych ludzi. Trudno jest niekiedy określić ich status – częs­to są półbogami, herosami… Achilles jest np. synem bogini ­Tetydy i Peleusa. Zaś świat boski opisywany jest na wzór ludzkiego. ­Bogowie z Iliady, w przeciwieństwie do ludzi, nie są idealni; paradoksalnie może bardziej ludzcy i ułomni niż ich „podopieczni”. Zatem realizm miesza się tutaj z ­fantastyką.
  • O świecie Iliady opowiada narrator wszechwiedzący, który zaznacza swą obecność w Inwokacji. Opowiada, zachowując właściwy dystans epicki. Mówi, zgodnie z zasadą decorum, stylem podniosłym, patos jest bowiem nieodłącznym elementem eposu.
  • W narracji dominuje epicka rozlewność, uzyskana dzięki
    • poetyce detalu,
    • rozbudowanym porównaniom,
    • zabiegowi retardacji, który celowo wstrzymuje akcję, budując napięcie.
  • Sposób opowiadania nie jest bynajmniej nudny, autor bowiem często zmienia formę podawczą – stosuje opis, opowiadanie, przemowę, dialog… lament. Różnorodne są również metody obrazowania, chwilami bardzo poetyckie, pełne wyszukanych przenośni, epitetów, kunsztownych konstrukcji składniowych i onomatopei, które oddają charakter i klimat sytuacji; innym razem prostsza, niekiedy bardziej dosadna, dzięki wprowadzeniu elementów naturalistycznych.
  • Charakterystyczną cechę języka poetyckiego Iliady stanowi jego dynamizacja.
  • I wreszcie, jak na epos przystało, Iliada napisana została wierszem bohaterskim, tak zwanym heksametrem.
    Heksametr, wers sześciostopowy, zarezerwowany tylko dla utworów poważnych, stosowany był przez późniejszych twórców najczęściej w funkcji stylizacyjnej (np. Powieść wajdeloty z Konrada Wallenroda Adama Mickiewicza). Widać więc, jak kunsztowny to język, ale też właśnie temat wymagał złożonej formy literackiej, która dzisiaj może nam się wydać trochę sztuczna, ­koturnowa.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

16. Co to jest epos homerycki?

Podaj cechy eposu na podstawie Iliady

Podaj cechy eposu na podstawie „Iliady”

Jaki wzorzec rycerza proponuje Iliada Homera? Odwołaj się do przykładów postaci z eposu.

Podaj cechy eposu na podstawie Iliady

Wymień znane Ci nawiązania do eposu homeryckiego w późniejszych epokach.

Epos na przestrzeni wieków