Zaprezentuj wybraną dygresję z Beniowskiego Juliusza Słowackiego

Szczególnie ważna wydaje się dygresja Pieśni V, która zawiera nowy program poetycki, ustalony przez Słowackiego.
Dwa punkty problemowe tej dygresji zasługują na uwagę: model nowej poezji oraz polemika z koncepcją poety i poezji proponowaną przez Mickiewicza.

Dygresję rozpoczyna słynne wyznanie:

Chodzi mi o to, aby język giętki powiedział wszystko, co pomyśli głowa.

  • Jest to już pewien cel, jaki Słowacki wyznacza poezji. Ukształtować myśl. Oddać wszystko, co urodzi się w duszy poety: błysk myśli, smutek, miękkość, piękno…
  • Poezja musi wydobyć prawdę, uwypuklić, a nie uwięzić i zagmatwać.
  • Poezja ma być prosta i zrozumiała, łączyć pokolenia – poeta czuje się spadkobiercą Jana Kochanowskiego. „Język giętki” – to umiejętność żonglowania różnymi stylami i konwencjami, podporządkowywania słowa treści, to radość, która wynika z tworzenia.
  • Lecz poezja musi także dawać, być pożyteczną, poeta musi stać „na czele ludu”, prowadzić i nauczać. Jeśli lud nie ma serca – poezja stworzy serce, jeśli kocha, nienawidzi, pragnie walki – poezja da mu słowa miłości i przekleństwa, będzie zagrzewać do walki, a sprawi to jej twórca i zarazem sługa ludu – poeta. Lud – znaczy tu naród, krąg odbiorców poezji.

 

Gdzie zaś tkwi „igła” przeciw Mickiewiczowi?

Przypomnijmy sobie słowa Konrada z Dziadów.

Samotność. Cóż po ludziach, czym śpiewak dla ludzi!

Takim, pełnym goryczy zdaniem rozpoczyna samotny śpiewak Wielką Improwizację.

I już widać różnicę!

  • Mickiewiczowski poeta śpiewa „sam sobie”, na siebie bierze cały ciężar walki, „ucho ludu” jest mu zupełnie zbędne! „Poeta zbawiciel” z Dziadów poniósł klęskę, późniejsza koncepcja Mickiewicza uczyniła zeń wiernego sługę papieża i słowianofila.
  • Słowacki odrzuca taką propozycję. W miejsce bezproduktywnego mesjanizmu wprowadza tyrteizm, służbę celom wspólnym. „Nie pójdę z wami” – mówi wprost do Mickiewicza i jego popleczników. „Pójdę gdzie indziej! – I lud pójdzie za mną!”

 

Najważniejsze to dygresje na temat:

  • własnej twórczości, sposobów pisania utworu,
  • stosunków na emigracji,
  • konfliktu z Mickiewiczem,
  • krytyków Słowackiego i jego programu poetyckiego

Zapamiętaj!
Dygresje zawarte w tym poemacie są dużo ważniejsze niż główna oś akcji i główni bohaterowie. Taka jest bowiem zasada konstrukcyjna gatunku zwanego poematem dygresyjnym: fabuła i losy bohaterów są jedynie pretekstem do dygresji (czyli pobocznych, niezwiązanych z treścią wstawek odautorskich). Dygresje dotyczą z reguły współczesności autora, są polemiką z wrogami, refleksją na tematy polityczne lub literackie.

Maurycy Beniowski
Tytułowa postać poematu dygresyjnego Juliusza Słowackiego to jeszcze inny bohater pielgrzym. Polak, patriota, owszem, w dodatku pozostawia narzeczoną, by ruszyć do boju, ale… to całkiem zwykły szlachcic, którego czeka pasmo zupełnie niezwykłych przygód. Słowacki zdjął z niego piętno tragizmu, mrocznej przeszłości i mesjanizmu czy mistycyzmu. To jakby Tadeusz z Soplicowa, który wyrusza w świat, żeby bić się za ojczyznę, a potem bohater niezwykłych wydarzeń. Dzieje się tak, być może, dlatego, że obok tytułowego bohatera występuje tu inny, jeszcze ważniejszy. Jest nim sam Słowacki, który co rusz wypowiada się w sławnych dygresjach.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

,,Beniowski” – Juliusz Słowacki

Dlaczego „Beniowski” Słowackiego jest poematem dygresyjnym?

TEST z romantyzmu

Juliusz Słowacki – jak pisać o…

";?>
PODYSKUTUJ: