Ostatni, spóźniony, wielki romantyk Norwid miał niezupełnie romantyczną wizję sztuki i artysty. Romantyczne było niewątpliwie postrzeganie artysty jako wybitnej jednostki, nierozumianej przez zwykłych, przeciętnych śmiertelników, samotnej i obarczonej wielką misją. Zarazem jednak uważał Norwid, że artysta jest rzemieślnikiem: ma pracować, organizować wyobraźnię, być architektem słowa – a to nie to samo co romantyczne natchnienie. Rola poety – to szukać prawdy, walczyć ze złem, pracować. Czym zaś jest poezja? Jest „praktycznością”, musi spełniać cele utylitarne, musi być wojownikiem o prawdę. Poezja może być oryginalna, intelektualna, lecz nie oderwana od świata.

Wiersz = myśl + figura

A zatem sens trzeba jeszcze umieć ukazać, w określonej figurze retorycznej, budowie strof, skrócie myślowym. Do tego dochodzą:

  • teoria patosu powszedniości – to znaczy, że powszedniość, czyli sprawy zwykłe i codzienne, nawet nijakie i niepozorne także mają swój „patos”, w poezji nabierają istotnego znaczenia;
  • potępienie „śliczności” w poezji – efektów tylko malarskich, tylko literackich i czysto estetycznych. Istotą poezji jest myśl.

Swoje postulaty dotyczące poezji, sztuki i artysty zawarł Norwid w Promethidionie – traktacie dydaktycznym podejmującym zagadnienia estetyki i literacką dyskusję o sztuce. Celem traktatu jest: określić nowe pojmowanie sztuki, jej roli i roli poety. Nowe tworzenie przesycone jest jeszcze romantyzmem, lecz już nie jest to typowe spojrzenie romantyczne.

Uwaga!

  • Norwid, prócz wielu rysów indywidualnych, tym jeszcze różnił się od innych romantyków, że podejmował tematy ponadczasowe, uniwersalne, a nawet historię Polski i problem walki o niepodległość ujmował w kategoriach ogólnoludzkich.
  • Interpretując utwory Norwida, należy pamiętać, że w kontekście jego teorii filozoficznych i artystycznych, takie pojęcia jak piękno, sztuka i praca mają inne od powszechnie przyjętego znaczenie.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Klaskaniem mając obrzękłe prawice… – Cyprian Kamil Norwid

Wymień najważniejsze wydarzenia z życia Norwida

Wymień charakterystyczne motywy i tematy podejmowane w poezji Norwida

Na czym polega nowatorstwo poezji Norwida?

Artysta i sztuka