Satyra jest to utwór literacki, który ośmiesza lub piętnuje wady ludzi, obyczaje, charaktery, postawy światopoglądowe i orientacje polityczne, sposoby zachowań i mówienia itp. Satyra nie musi ukazywać sposobu napraw, podawać „lekarstwa” – jest ona po to, by negować, ośmieszać i pouczać.

Zwykło się mówić, że satyra przedstawia rzeczywistość w krzywym zwierciadle, zdeformowaną przez komiczne wyolbrzymienie lub pomniejszenie. W szerokim zakresie wykorzystuje chwyty karykatury i groteski. Za kolebkę satyry uznaje się literaturę rzymską.

W rozumieniu późniejszym pojęcie satyry utraciło sens gatunkowy, obejmując utwory reprezentujące różne rodzaje i gatunki literackie.


Wśród satyr wyróżniamy:

  • satyry społeczno-obyczajowe (Rabelais, Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Jan Potocki, Ignacy Krasicki);
  • satyry polityczne – np. przeciw osobom znanym, publicznym (Wolter, Julian Ursyn Niemcewicz);
  • satyry osobiste – skierowane przeciw osobom znanym z działalności politycznej (Defoe, Swift, Franciszek Zabłocki);
  • satyry literackie – przeciw szablonom i konwencjom literackim, np. Don Kichot Cervantesa jako satyra literacka na romans rycerski.

 

Można podzielić satyry również ze względu na sposób przedstawienia treści:

  • monolog skierowany do kogoś, wzięty w cudzysłów (autor jest zdystansowany wobec wypowiedzi), np. Do króla;


Z innego punktu widzenia w twórczości satyrycznej wyodrębnia się dwa zasadnicze bloki:

  • satyra konkretna – bezpośrednie odniesienia do określonych realiów społeczno-historycznych;
  • satyra abstrakcyjna – charakter pozaczasowy, zwraca się przeciw uniwersalnym cechom natury ludzkiej.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Ignacy Krasicki – praca domowa

Ignacy Krasicki – Satyry

Portret szlachty i polskich obyczajów zawarty w satyrach Ignacego Krasickiego.

Portret szlachty i polskich obyczajów zawarty w satyrach Ignacego Krasickiego.