Cechy stylu romantycznego

Teksty określonej epoki rozpoznajemy nie tylko dzięki typowym dla niej motywom i tematom, lecz także przez elementy językowe. Analizując słownictwo tekstów romantycznych czy powtarzające się w nich środki stylistyczne, czytelnik przede wszystkim dostrzeże i tutaj bunt przeciwko klasycyzmowi. Rygorystyczne zasady poprzedniej epoki – jasność, prostota, harmonia – nakazywały na przykład unikanie języka potocznego, ale także „wyrazów dawnych, zarzuconych, prowincjonalnych, cudzoziemskich i niepowszechnie znanych”, jak pisał Kazimierz Brodziński. Romantycy wszystko to wprowadzą do swoich dzieł – nie tylko po to, by sprzeciwiać się zasadom klasycyzmu. Realizacją haseł wolności twórczej i oryginalności jest poszukiwanie nowych środków wyrazu. Romantyczni twórcy używają wyrazów w nowych kontekstach i połączeniach, wprowadzają do literatury elementy mowy codziennej, ale też słowa rzadkie czy przestarzałe. Jednocześnie łączą je z tradycyjnymi elementami stylistycznymi (ciekawe kontrasty!).

Nowy język poetycki skojarzyć należy także z nowymi źródłami inspiracji, na przykład ludowością lub orientalizmem, które niosą ze sobą specyficzne słownictwo. Elementy ludowe czy egzotyczne zaczęły pojawiać się w nowych gatunkach literackich, jak ballada, dumka, powieść poetycka. Zainteresowanie odmiennością jednostki, targającymi nią emocjami łączyło się także ze skłonnością do indywidualizacji języka i wprowadzania wyrazów potocznych, słów mocniej wyrażających wrażenia i uczucia. Zmiany w języku wiązały się też po części z ukształtowanym w romantyzmie nowym typem czytelnika. „Mowa salonowa” była obca mieszczaństwu czy zubożałej szlachcie, która zaczynała się już przekształcać w inteligencję miejską. Wniosek: język tekstów romantycznych cechuje bogactwo elementów oraz ich niejednorodność stylistyczna, swoisty synkretyzm.

Od razu ­skojarz!

Wyrazistość stylu romantycznego
powodowała, że nie tylko wielu go naśladowało, ale też wielu parodiowało. Parodia to naśladowanie cudzego stylu w celu jego ośmieszenia. Polega na przerysowaniu, wyolbrzymieniu najbardziej charakterystycznych cech stylu – i dzięki niej dużo łatwiej te cechy zobaczyć!

Nawet sami romantycy czasem wyśmiewali swoją skłonność do tajemniczych nastrojów. Oto fragmenty tekstu Słowackiego i Odyńca, który zatytułowali Nie wiadomo co, czyli Romantyczność:

Szło dwóch w nocy z wielką trwogą,
Aż pies czarny bieży drogą.
Czy to pies?
Czy to bies?
[…]
Lecz obadwaj tak się zlękli,
Że weszli w rów i przyklękli.
Czy to pies?
Czy to bies?
Drżą, potnieją, włos się jeży –
A pies bieży, a pies bieży.
Czy to pies?
Czy to bies?

Zobacz:

Omów na wybranych przykładach cechy charakterystyczne i tematy poezji europejskiego romantyzmu

Co nowego wniósł romantyzm do myślenia o sztuce? Wymień główne cechy romantycznej poetyki.

Wymień największe indywidualności malarstwa romantycznego

Nowy świat, nowa sztuka – o estetyce romantyzmu

Romantyzm – życiorys kultury

Cechy romantycznych utworów

";?>
PODYSKUTUJ: