Historia

  • 1862 r.: Bismarck premierem rządu Prus.
  • 1865 r.: zniesienie niewolnictwa w całych Stanach Zjednoczonych.
  • 1866 r.: zwycięstwo Prus w wojnie z Austrią; powstanie zabajkalskie zesłańców.
  • 1867 r.: przekształcenie Austrii w monarchię konstytucyjną.
  • 1870 r.: wojna francusko-pruska; klęska Francji pod Sedanem;
    ogłoszenie dogmatu o nieomylności papieża w sprawach wiary, zakończenie Soboru Watykańskiego I.
  • 1871 r.: stłumienie powstania Komuny w Paryżu; zjednoczenie Niemiec i ogłoszenie Cesarstwa Niemieckiego.
  • 1877 r.: wojna rosyjsko-turecka, zwana bałkańską lub bułgarską.
  • 1878 r.: pokój rosyjsko-turecki w San Stefano;
    kongres berliński – przyznanie Austrii ziem Bośni i Hercegowiny.
  • 1881 r.: zamach na cara Aleksandra II; Aleksander III carem Rosji.
  • 1882 r.: Anglia zajmuje ziemie Egiptu.
  • 1893 r.: porozumienie prusko-rosyjskie.
  • 1894 r.: koronacja Mikołaja II.

Literatura

  • 1832-1847: Honoriusz Balzak, Komedia ludzka, w tym Ojciec Goriot w 1834 r.
  • 1839 r.: Stendhal, Czerwone i czarne.
  • 1857 r.: Charles Baudelaire, Kwiaty zła;
    Gustaw Flaubert, Pani Bovary.
  • 1861 r.: Karol Dickens, Wielkie nadzieje.
  • 1862 r.: Wiktor Hugo, Nędznicy.
  • 1866 r.: Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara;
    w Paryżu: opublikowanie zbioru Parnas współczesny.
  • 1867 r.: Henryk Ibsen, Peer Gynt.
  • 1869 r.: Gustaw Flaubert, Szkoła uczuć;
    Lew Tołstoj, Wojna i pokój;
    Fiodor Dostojewski, Idiota.
  • 1871 r.: Emil Zola, początek cyklu powieściowego Rougon-Macquart.
  • 1872 r.: Fiodor Dostojewski, Biesy.
  • 1873 r.: Juliusz Verne, W 80 dni dookoła świata.
  • 1876 r.: Mark Twain, ­Przygody Tomka Sawyera.
  • 1877 r.: Lew Tołstoj, Anna Karenina;
    Emil Zola, W matni.
  • 1879 r.: Henryk Ibsen, Nora.
  • 1880 r.: Fiodor Dostojewski, Bracia Karamazow; skupienie się wokół Zoli grupy pisarzy naturalistycznych.
  • 1883 r.: Paul Verlaine, Przeklęci;
    Robert Louis Stevenson, Wyspa skarbów.
  • 1884 r.: Henryk Ibsen, Dzika kaczka.
  • 1885 r.: Emil Zola, Germinal;
    Stéphane Mallarmé, Sztuka poetycka.
  • 1886 r.: Artur Rimbaud, Iluminacje.
  • 1887 r.: August Strindberg, Ojciec.
  • 1890 r.: Knut Hamsun, Głód;
    Maurycy Maeterlinck, Ślepcy.
  • 1894 r.: Rudyard Kipling, Księga dżungli.
  • 1895 r.: Joseph Conrad, Szaleństwo Almayera.
  • 1897 r.: Antoni Czechow, Wujaszek Wania.
  • 1898 r.: Herbert George Wells, Wojna światów.
  • 1899 r.: Lew Tołstoj, Zmartwychwstanie.
  • 1900 r.: Joseph Conrad, Lord Jim;
    Tomasz Mann, Buddenbrookowie.

Cywilizacja, nauka, filozofia

  • 1842 r.: August Comte, sześciotomowy Kurs filozofii pozytywnej.
  • 1844 r.: August Comte, O duchu filozofii pozytywnej.
  • 1857-1862: Henry Thomas Buckle, Historia cywilizacji w Anglii.
  • 1859 r.: Karol Darwin, O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego.
  • 1860 r.: Herbert Spencer, dziesięciotomowy System filozofii syntetycznej – synteza pozytywistycznych nauk.
  • 1862 r.: Herbert Spencer, System filozofii syntetycznej, tom pierwszy.
  • 1863 r.: John Stuart Mill, Utylitaryzm;
    Hipolit Taine, Historia literatury angielskiej;
    Ernest Renan, Życie Jezusa – według autora tej poczytnej książki Jezus nie był Bogiem, lecz najdoskonalszym z ludzi.
  • 1865 r.: Hipolit ­Taine, Filozofia sztuki.
  • 1867 r.: Karol Marks, Kapitał, tom pierwszy.
  • 1869 r.: Dymitr Mendelejew, układ okresowy pierwiastków;
    Fryderyk Nietzsche, Narodziny tragedii.
  • 1870 r.: Hipolit Taine, O inteligencji.
  • 1871 r.: Karol Darwin, O pochodzeniu człowieka.
  • 1872 r.: Herbert Spencer, Wstęp i pogląd ogólny na filozofię pozytywną.
  • 1876 r.: Aleksander Bell wynalazł telefon.
  • 1878 r.: Tomasz Edison wynalazł fonograf.
  • 1879 r.: Tomasz Edison wynalazł żarówkę elektryczną.
  • 1880 r.: Robert Koch odkrył prątki gruźlicy;
    Emil Zola, Powieść eksperymentalna.
  • 1884 r.: Fryderyk Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra.
  • 1885 r.: Gottlieb Daimler wynalazł silnik samochodowy.
  • 1886 r.: Fryderyk Nietzsche, Poza dobrem i złem.
  • 1895 r.: kinematograf braci Lumière.
  • 1898 r.: wynalezienie radiotelegrafu.

Sztuka, architektura, muzyka

  • • 1853+1869: przebudowa i modernizacja Paryża kierowana przez prefekta Georges’a Eugene Hausmanna.
  • 1855 r.: Gustaw Courbet, ekspozycja Realizm na Wystawie Światowej w Paryżu.
  • 1863 r.: Edward Manet, Śniadanie na trawie;
    Jean-François Millet, Człowiek z motyką;
    George Bizet, Poławiacze pereł; ukończenie pierwszej linii kolei podziemnej (metra) w Londynie.
  • 1865 r.: Ryszard Wagner, Tristan i Izolda.
  • 1869 r.: ukończenie budowy Kanału Sueskiego.
  • 1870 r.: Ryszard Wagner, ­Walkiria.
  • 1871 r.: Giuseppe Verdi, Aida.
  • 1875 r.: George Bizet, opera Carmen;
    Modest Musorgski, opera Borys Godunow.
  • 1876 r.: Piotr Czajkowski, balet Jezioro łabędzie.
  • 1878 r.: wystawa powszechna w Paryżu;
    Piotr Czajkowski, Eugeniusz Oniegin.
  • 1887 r.: powstanie Thèâtre Libre Antoine’a w Paryżu.
  • 1888 r.: Vincent van Gogh, Kwiaciarnia w nocy.
  • 1889 r.: wystawa powszechna w Paryżu (wieża Eiffla).
  • 1893 r.: Edward Munch, Krzyk.
  • 1894 r.: Claude Debussy, Popołudnie fauna – manifest muzyki impresjonistycznej;
  • Edward Munch, Melancholia.
  • 1896 r.: Giacomo Puccini, Cyganeria.
  • 1898 r.: Paul Cézanne, Kąpiące się.