Uzasadnij, dlaczego powieść pt. Chłopi Władysława Reymonta nagrodzono literacką Nagrodą Nobla.

Nie sposób tu wyliczyć wszystkich walorów dzieła ani opisać dokładnie kryteriów, jakie stawia komisja przydzielająca tę słynną nagrodę. Jedno jest pewne: dzieło musi być uniwersalne, musi dotyczyć spraw ogólnoludzkich, podejmować temat ponadnarodowy, nawiązywać do wartości ponadczasowych. I ten warunek książka Reymonta, zwana epopeją chłopską, spełnia nie tylko w skali narodowej – lecz nawet w skali światowej.
Podejmuje bowiem problematykę społeczności chłopskiej, prezentuje całokształt uniwersalnej, „zawieszonej” w czasie wsi, obrazuje mentalność chłopa – nie tylko polskiego. Obraz ten jest wielobarwny, wielostronny i prawdziwy.

Prezentuje nie tylko nędzę wieśniaków (jak np. czynili to Konopnicka, Kasprowicz, Żeromski), lecz cały przekrój zhierarchizowanej społeczności – od bogatych gospodarzy po biedotę w rodzaju Kuby.

Uniwersalne jest także przywiązanie chłopa do ziemi – cenniejszej niż pieniądze – ziemi ojców. Ziemia sama w sobie jest wartością, tradycją i miłością człowieka, który na niej urodził się, wychował, pracuje i umiera. Niezmienny jest związek człowieka z przyrodą – odwieczna zależność, wręcz zespolenie tak wspaniale wyeksponowane w Chłopach. Lecz temat folkloru wsi i chłopa to jeszcze nie wszystko.

Zauważmy, że Reymont tworzy w powieści suwerenne państewko ludzi: napotykamy w nim władcę i jego młodą żonę, „księcia” zabiegającego o sukcesję tronu i o przychylność młodej królowej. Obserwujemy w nim także całą gamę uczuć, zachowań i procesów, od wieków przypisanych człowiekowi i definiujących jego człowieczeństwo: erotyczną skłonność młodych ku sobie, zazdrość wiernej żony i zazdrość starego męża. Te postawy znamy już z mitów greckich i Biblii, z literatury wszystkich epok. Powracają w Chłopach Reymonta – tym jaskrawiej widoczne, że zarysowane w uniwersalnym, bez czasu i bez przynależności – państewku. Dopiero w takiej sytuacji widać prawdę o psychice człowieka – o sile namiętności i tradycji w jego życiu.

Mówiąc o wartościach utworu, należy jeszcze zaznaczyć artyzm kompozycji dzieła. Świetna stylizacja językowa, złożoność gatunkowa, mitologizacja i bogactwo świata przedstawionego – od opisu przyrody po stroje, obrzędy i rekwizyty składające się na obraz wsi – wszystko to sprawia, że przyznanie Nagrody Nobla Reymontowi nie wydaje się dziwne.

Zobacz:

Chłopi – praca domowa

Dlaczego powieść Reymonta Chłopi możemy nazwać epopeją?

Chłopi – Władysław Reymont

PODYSKUTUJ: