Prawda w życiu ludzkim. Czy może okazać się siłą niszczącą? Odpowiedz w oparciu o tragedię Sofoklesa pt. „Król Edyp”.

Zacznij od refleksji na temat prawdy.
Prawda jest wartością bezdyskusyjną, prawdomówność to dewiza moralistów. Nawet Biblia głosi, że „prawda wyzwala”. Ale też zna literatura przypadki, w których poznanie prawdy okazało się niszczące dla tych, którzy jej szukali. Należy do nich Edyp.
Opisz sytuację Edypa dociekającego prawdy mimo ostrzeżeń Tejrezjasza. Zwróć uwagę, że do dociekań, kto zabił Lajosa, popycha go hybris – absolutna pewność własnej doskonałości.

Wnioskuj.
Ci, którzy znają prawdę, przestrzegają przed jej niszczącą siłą. Jokasta, kiedy zaczyna domyślać się prawdy, chce zaprzestać dociekań. Edyp dąży do jej poznania. Czy gdyby wiedział, jak będzie, zachowałby się inaczej?

Postaw problem.
Czy z punktu widzenia nieszczęść miasta Tejrezjasz miał prawo taić prawdę? Kogo siła prawdy zniszczy, a kogo wyzwoli?

Przytocz przykłady literackie.
Najlepszym będzie Dzika kaczka Ibsena. To klasyczny przykład sytuacji, w której odkrycie prawdy o przeszłości zniszczyło całą rodzinę i niewinne dziecko. Rzecznik prawdy Werle Gregers odkrył przed przyjacielem Hjalmarem, że córka Jadwinia nie jest jego dzieckiem. Hjalmar opuścił rodzinę, Jadwinia popełniła samobójstwo. Można przywołać także Lalkę; kiedy Wokulski poznaje prawdę o pannie Izabeli, w gruzach legły jego złudzenia o miłości, także próbuje popełnić samobójstwo.

Wnioskuj
Czy jednak faktycznie rozwiązaniem powyższych dylematów byłoby życie w kłamstwie lub nieznajomość prawdy? Prawda wyzwoliła miasto, wyzwoliła w pewnym sensie Wokulskiego od popełnienia błędu, przy innej reakcji ludzi mogła też wyzwolić rodzinę Hjalmara od życia w zakłamaniu… Czy też może w Twoim przekonaniu prawda nie jest warta daniny z ludzkiego życia?

Cytuj

  • Tejrezjasz
    Biada o biada tej wiedzy co szkodę
    Niesie wiedzącym; znam ja to zbyt dobrze
    I pomny na to nie byłbym tu stanął
    Jeżeli w prawdzie jest moc i potęga
  • Edyp
    O jest, lecz w tobie jej nie ma boś ślepym
    Na uchu, oczach, i ślepym na duchu

Zobacz:

Król Edyp Sofoklesa

Co decyduje o ludzkim losie w świetle tragedii Sofoklesa pt. Król Edyp?

Czy prawda i dobro zapewnią człowiekowi szczęście?

Prawda i kłamstwo

PODYSKUTUJ: