Zacznij:

Ogromna rola śmierci i lęku przed nią w kulturze średniowiecza jest powszechnie znana i brzmi banalnie. Podejmij więc problem od strony formalnej – definiując przywołane w temacie pojęcia.

stosunek człowieka średniowiecza do śmierci

Rozwiń:

Przedstaw średniowieczne teksty realizujące motyw śmierci:

  • Modelowy obraz ars moriendi w wykonaniu świętego znajdziemy w Legendzie o św. Aleksym. Po śmierci ascety pod schodami rodzinnego domu dochodzi do serii cudów.
  • Równie modelowym – tyle że odnoszącym się do rycerza – przykładem jest scena śmierci Rolanda: jego rytualne gesty, jak dojście na szczyt wzgórza, zwrócenie się w stronę wroga, złamanie miecza i złożenie rąk w modlitewnym geście.
  • Tekstem zaś nawiązującym do malarskich wyobrażeń danse macabre jest polski dialog Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią. Ta ostatnia jest przedstawiona jako rozkładające się zwłoki starej kobiety.


Zakończ:

Przywołaj kolejną łacińską formułę, będącą kluczem do średniowiecznego ujmowania motywu – memento mori – pamiętaj o śmierci.


Najważniejsze teksty:

  • Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią,
  • Pieśń o Rolandzie (scena śmierci),
  • Legenda o św. Aleksym (scena śmierci i cudów po niej).


Ważne pojęcia:

  • Ars moriendi – „sztuka umierania” – zestaw rytuałów i gestów bohatera tekstu parenetycznego, niezbędnych do „udanego” aktu umierania.
  • Danse macabre – „taniec śmierci” – typ przedstawienia malarskiego, na którym śmierć tańczy w kółku z przedstawicielami wszystkich stanów i różnych zawodów. Podkreśla równość ludzi wobec śmierci. Motywy zbliżone do danse macabre można też obserwować w tekstach literackich.