Zawody związane z teatrem i filmem


Pracować przy produkcji filmu, poczuć atmosferę planu filmowego, spotkać sławnych aktorów, samemu w nim zagrać. To marzenie wielu młodych ludzi. Aby powstał film musi być zaangażowanych wiele osób o różnych specjalnościach. Dlatego jeśli chciałbyś współuczestniczyć przy powstawaniu dzieł filmowych, niekoniecznie jako ekranowy amant, z pewnością znalazłby się tam dla Ciebie miejsce.

Zobacz, jak wielu specjalistów pracuje nad produkcją filmu i pomyśl na jakim etapie produkcji czułbyś się najlepiej.

 

Reżyser – jest osobą osobą najważniejszą.

  • To od jego wizji i talentu zależy czy powstanie oskarowa produkcja czy brazylijski gniot.
  • To od niego zależy o czym będzie opowiadał film, jaki będzie jego nastrój i czy film odniesie sukces.
  • Musi czuwać nad tym aby scenografia, rekwizyty, charakteryzacja tworzyły spójną całość, a sposoby ujęć kamery tworzyły odpowiedni klimat filmu.
  • On dobiera sobie zespół. Decyduje kto zagra w filmie, komu zostaną powierzone najważniejsze stanowiska artystyczne w filmie: scenografa, operatora, kompozytora, montażysty itp.
  • To on kieruje pracą aktorów oraz całej ekipy realizatorskiej w trakcie zdjęć.
    Od niego są zależne wszystkie ważne decyzje dotyczące kręcenia scen, miejsca i czasu ujęć, charakteryzacji, realizacji dźwięku i obrazu.
  • Następnie nadzoruje montaż oraz udźwiękowienie filmu aż do efektu finalnego, który można pokazać w kinie.
Wykształcenie
Studia na kierunku  reżyseria w Łodzi albo w Warszawie.
Wymagania
Wyobraźnia, wrażliwość artystyczna (szczególnie fotograficzna), umiejętności organizacyjne i menedżerskie, a także charyzma.
Reżyser musi mieć wszechstronną wiedzą poczynając od psychologii (koniecznej przy pracy przy tak dużym zespole) po techniczne możliwości np. kamery, czy mikrofonu a z cech charakteru – konsekwencję i stanowczość.

 

II reżyser 

  • Aby praca szła sprawnie, często powołuje się funkcję II reżysera, który przejmuje część obowiązków organizacyjnych.

 

Asystent reżysera 

  • Osobą odpowiadającą za to co dzieje się na drugim planie (w tle) odpowiedzialny jest asystent reżysera. On kieruje statystami, który i kiedy ma np. przejść przez ulicę, kiedy ma przejechać rowerzysta albo samochód.

 

Scenarzysta – to twórca tekstu literackiego, według którego powstaje film.Może to być jego autorska historia albo adaptacja czyjejś powieści. 

  • Scenarzysta pisząc scenariusz musi pamiętając o ograniczeniach czasowych, możliwościach technicznych i budżetowych filmu (czyli ile można na niego wydać pieniędzy)
  • Efekt jego pracy – scenariusz  musi zawierać dialogi oraz didaskalia czyli tekst opisujący wszystko co ma mieć miejsce na ekranie, a nie jest wypowiedziane przez aktorów.
Wymagania

Powinien mieć bujną wyobraźnię, ale też szeroką wiedzę ogólną. To, o czym pisze w scenariuszu, powinien dobrze znać, zwłaszcza kiedy dotyczy to filmu historycznego.
Ktoś, kto marzy o pisaniu scenariuszy filmowych, powinien dużo czytać, oglądać wybitne filmy, zwracając uwagę na rozwój dramaturgii, kulminacyjne momenty akcji i dialogi. Najlepiej pomyśleć o studiach humanistycznych, a następnie 2-letnim studium dla scenarzystów.

 

  • Kolejna osoba pracuje nad uszczegółowieniem scenariusza czyli scenopisem – dokładnym technicznym rozplanowanie scen, włącznie z rozmieszczeniem aktorów, rekwizytów, ustawieniem kamer, światła itp. na planie filmowym.  Scenopis często przyjmuje postać rysunków przypominających komiks.

 

Autor dialogów (dialogista)

  • Obok scenarzysty istnieje też funkcja autora dialogów. Osoba taka koncentruje się wyłącznie na kwestiach mówionych aktorów.
  • Jest odpowiedzialna m.in. za doszlifowanie żargonu środowiskowego bohaterów filmu.

 

Aktor

  • Należy również do twórczych zawodów i wymaga talentu, o ile mamy ambicję wybić się ponad przeciętność. Warto jednak zdać sobie sprawę, że o ile teatr nie toleruje amatorów, to w filmie mają oni pełną szansę na zrobienie kariery. W tym przypadku również należy mieć „coś”, co dawniej nazywano iskrą bożą i co jej posiadacza wyróżnia spośród całej reszty ludzi o podobnych dążeniach.
Chcąc zostać aktorem zawodowym, trzeba oczywiście mieć ukończone studia, na przykład Wyższą Szkołę Teatralną (wydział aktorski), ale w filmie można zostać zaangażowanym bez dyplomu ukończenia studiów. Trzeba mieć upór, trochę szczęścia i talent.

 

Choreograf

  • Zajmuje się tworzeniem układów tanecznych i ruchowych dla tancerzy solistów i zespołów tancerzy w balecie, na estradzie, w telewizji, filmie.
  • Może projektować także układy dla sportowców niektórych dyscyplin (głównie gimnastyka artystyczna, jazda figurowa na lodzie).
  • Jego praca polega na tworzenie ogólnej koncepcji układu tanecznego, utworu lub specjalnie skomponowanej muzyki. Określa nie tylko zarys ale poszczególne ruchy, ewolucje, kroki, obroty, skoki, gesty tancerzy – dzięki temu wszystkiemu pokazuje akcję dramatyczną, nastrój, przesłanie dzieła.
Wykształcenie
Choreografem można zostać tuż po zakończeniu kariery tancerza, albo  ucząc się choreografii na studiach aktorskich lub w szkołach baletowych.
Wymagania
Najważniejsza jest wiedza z zakresu muzyki oraz fizycznych możliwości tancerza. Ważna jest też wrażliwość muzyczna i plastyczna.Istotna także umiejętność kierowania zespołem.

 

Tancerz

  • Przy realizacji filmów muzycznych często zatrudniani są tancerze.
  • Współpracują z choreografem przy tworzeniu koncepcji układu tanecznego. Pracujesz indywidualnie lub wraz z zespołem nad przedstawieniami tanecznymi, operowymi, spektaklami teatralnymi, występami teatralnymi czy estradowymi, a także w filmie. Niezależnie od tańca może się zdarzyć konieczność wykonania pewnych zadań aktorskich  czy pantomimicznych (np. w operze).
Wymagania
Znakomita sprawność i koordynacja ruchowa, szeroko rozumiane zdolności muzyczne (od wyczucia rytmu do znajomości gatunków muzycznych). Smukła i wysportowana sylwetka jest w tym zawodzie niezbędna.

 

Kaskader – czyli dubler aktorów w niebezpiecznych scenach, wymagających wręcz cyrkowych umiejętności i sprawności fizycznej (szansa dla akrobatów, kulturystów, sportowców). Wymagania
Znakomita sprawność fizyczna połączona ze zdolnościami akrobatycznymi.

 

Statysta
Najniższy szczebel, od którego każdy marzący o karierze filmowej zacząć powinien to statysta. Filmów powstaje wiele, seriali też. Warto więc iść na jakiś casting i „załapać się” na statystę po to, aby wszystko zobaczyć od przysłowiowej podszewki i w ten sposób umocnić się w swoim postanowieniu o wyborze drogi filmowca.

 

Kierownik produkcji

  • Kierownik produkcji to chyba najmniej artystyczny z zawodów związanych z realizacją filmową czy teatralną. Jest to osoba nadzorująca produkcję filmu, a także kontrolująca wydatki.
  • Jest odpowiedzialny za efekt końcowy projektu (filmu, przedstawienia, widowiska). Dba o projekt budżetu, zamawia sprzęt, rekwizyty, uzgadnia terminy,  dysponujesz środkami finansowymi, słowem – tworzysz reżyserowi optymalne warunki realizacji filmu czy przedstawienia.
  • Zajmuje się promocją, organizacją kampanii reklamowych, współpracą z koproducentami, umowami handlowymi z dostawcami sprzętu i zaopatrzenia do produkcji filmu.
  • Od jego talentu i umiejętności zależy, czy proces powstawania filmu będzie przebiegać sprawnie.
Wykształcenie
Najodpowiedniejszy kierunek to organizacja produkcji filmowej i telewizyjnej (np. łódzka filmówka lub Uniwersytet Śląski).Wymagania
Gdybyś chciał być kierownikiem produkcji musisz być dobrym negocjatorem, mocno stąpać po ziemi. Najważniejsze predyspozycje to: kreatywność, komunikatywność, odporność psychiczna, umiejętność pracy w nieustannym stresie. To nie jest zawód dla ludzi nieśmiałych i łatwo się peszących. Przyszli kierownicy produkcji muszą mieć dużą siłę perswazji oraz umiejętność egzekwowania poleceń.

 

Producent filmowy to szef całego przedsięwzięcia.

  • Podejmuje inicjatywę produkcji filmu, pozyskuje środki na jego realizację oraz organizuje i nadzoruje proces produkcji.
  • Zatrudnia reżysera i innych głównych współpracowników, nadzoruje wybór obsady aktorskiej oraz formowanie ekipy produkcyjnej filmu.
  • Ustala wynagrodzenie i podpisuje umowy z realizatorami filmu i zleceniobiorcami, nabywa prawa autorskie od autorów, twórców, kompozytorów.
  • Kupuje (lub wynajmuje) sprzęt i niezbędne materiały do produkcji filmu, a także podejmuje działania związane z promocją i dystrybucją filmu.
  • Jest właścicielem praw autorskich do dzieła, a także głównym beneficjentem zysków, jeśli film odniesie sukces komercyjny.

 

Operator kamery

  • Główne zadanie operatora kamery to realizacja (tzw. kręcenie) zdjęć według ustalonych wytycznych na planie filmowym.
  • Należy do tzw. pionu operatorskiego, czyli zespołu pracowników realizujących zdjęcia (inni to: asystenci operatora, wózkarze, oświetlacze).
  • Często podczas kręcenia jednej sceny pracuje dwóch, a nawet trzech operatorów. Najbardziej prestiżową funkcję operatorską pełni operator obrazu, który pojawia się przy bardziej złożonych formach nagraniowych, nadzorując pracę operatorów kamer.
Wymagania

W tym zawodzie najważniejsze są uzdolnienia fotograficzne i stosowny warsztat. Operator musi mieć wyobraźnię przestrzenną, znajomość konwencji filmowych, historii filmu oraz wiedzę techniczną na temat sprzętu, którym się posługuje.

 

Operator obrazu to szef całego zespołu specjalistów odpowiadających za powstanie obrazu, jego kompozycję, oświetlenie i zapis w postaci zdjęć.

  • Jest swoistym łącznikiem, który przekazuje pomysły reżysera pozostałym członkom grupy. W zespole tym pracują operatorzy kamer, wózkarze (pracownicy techniczni odpowiedzialni za ruch „wózka”, na którym znajduje się operator wraz z kamerą), oświetlacze lub oświetleniowcy (odpowiadają za właściwe ustawienie świateł na planie).
  • Przekłada na język filmu, czyli obraz, wizje reżysera, grę aktorów, pracę scenografa, kostiumologa i wizażysty oraz magię światła. Bez wybitnego operatora (czasem operatora i jego współpracowników – asystentów) nie może powstać wybitny film.
  • Operator obrazu jest odpowiedzialny za jakość artystyczną i techniczną dzieła. To on jest osobą, która tworzy harmonogram zdjęciowy na planie, współpracuje przy opracowywaniu scenopisu.
  • Z reżyserem i scenografem ustala kompozycję kadru, rodzaje stosowanych planów, kąty ujęć kamery i sposób oświetlenia.
Wykształcenie
Powinieneś być absolwentem kierunku: realizacja obrazu filmowego, telewizyjnego i fotografii.
Wymagania
Najważniejsze w tym zawodzie są uzdolnienia fotograficzne i duże umiejętności warsztatowe.
Niezbędna jest także wyobraźnia, znajomość konwencji filmowych, wiedza techniczna na temat sprzętu, którym będziesz się na co dzień posługiwał. Konieczna jest także kreatywność.

 

Operator dźwięku (dźwiękowiec) to człowiek zajmujący się nagrywaniem dźwięku na planie filmowym.

  • Dźwiękowcy posługują się mikrofonami zawieszonymi nad głowami aktorów na długich wysięgnikach (niewidoczne w kadrze).
  • Dźwiękowiec dba o to, żeby dialogi wypowiadane przez aktorów były nagrane wyraźnie i nie zlewały się np. z gwarem ulicy.
  • Do jego głównych zadań należy obsługa, poprawne rozstawienie i podłączenie sprzętów, takich jak mikrofony, głośnik. Gdy to zrobi musi sprawdzić, czy wszystkie urządzenia są sprawne i w sposób odpowiedni odbierają i emitują dźwięk. 
Wymagania

Operator dźwięku oprócz dobrego słuchu musi być sprawny fizycznie ponieważ jego praca polega głównie na ustawieniu sprzętu, co wiąże się często z wchodzeniem na drabiny i rusztowania. Ta praca ma charakter zespołowy, dlatego operator dźwięku musi być osobą komunikatywną, nastawioną na współpracę. Ważna jest też podzielność uwagi, cierpliwość oraz sumienność.

 

Operator światła – współpracuje ze scenografem, kostiumologiem i wizażystą w tworzeniu nastroju każdej sceny.

  • Operator światła – współpracuje ze scenografem, kostiumologiem i wizażystą w tworzeniu nastroju każdej sceny.
  • Jest czarodziejem, który upiększa lub oszpeca, straszy lub rozczula. To wielka sztuka i oczywiście zawód wymagający i wyobraźni, i znakomitego opanowania rzemiosła.
  • Przyjrzyj się efektom jego pracy w filmach (tzw. efekty specjalne), a w przyrodzie między innymi grę świateł na liściach, chmury o zachodzie słońca, cień świecy na ścianie…
Wymagania
To zawód wymagający i wyobraźni
i znakomitego opanowania rzemiosła. Operator światła musi być świetnym elektrykiem (choć sam nie wykonuje podstawowych czynności, bo ma do tego celu cały sztab elektryków) i trochę czarodziejem. 

 

Montarzysta dźwięku

  • Nagrany dźwięk podlega procesowi montażu w specjalistycznych studiach, które zajmują się m.in. synchronizacją dźwięku z obrazem (np. żeby ruch ust aktora zgadzał się z dźwiękiem słyszanym).
  • Zdarza się, że warunki na planie nie pozwalają nagrać dialogów „na żywo” w trakcie kręcenia zdjęć, albo są one złej jakości  wówczas trzeba nagrać dialogi na nowo w studiu a następnie zmontować razem z obrazem.
    Tym właśnie zajmuje się montażysta dźwięku.

 

Montażysta skleja nagrane poszczególne sceny filmu dbając o właściwą ich kolejność oraz synchronizację obrazu i dźwięku. W tym celu musi staranne przestudiować cały scenopis według którego montowany jest film.

 

Scenograf

  • Opracowuje projekt oprawy plastycznej, określa, jakie dekoracje i rekwizyty mają być użyte w realizacji danej sceny.
  • Jest konsultantem reżysera, doradza mu wybór miejsca akcji: wnętrz i plenerów.
  • Do jego obowiązków należy szczegółowe przestudiowanie scenariusza w celu wykonywania szkiców oprawy dekoracyjnej oraz ewentualna współpraca z reżyserem przy tworzeniu scenopisu.
  • Często dekoracje wykonuje osobiście lub nadzoruje ich wykonanie przez współpracowników lub zleceniobiorców.
Wykształcenie
Wyższe plastyczne, najlepiej jeśli będziesz absolwentem malarstwa ze specjalnością scenografia lub też architektury wnętrz z podobną specjalnością.Wymagania
Przede wszystkim musisz mieć zdolności plastyczne, wiedzę z zakresu historii sztuki. Powinieneś także znać specyfikę pracy, która zależna jest od miejsca Twojego zatrudnienia (film, teatr, telewizja).

 

Scenograf nie działa sam, pomagają mu:

  • Charakteryzator (wizażysta). Pracuje bezpośrednio z aktorami. Za pomocą kosmetyków, peruk i różnego rodzaju materiałów  tworzy wizerunek bohaterów filmu, a przede wszystkim ich twarze – dostosowując je do wymogów scenariusza i wyobraźni reżysera. To on potrafi przekształcić aktora w dowolną postać – może dodać mu lat, oszpecić twarz blizną lub całą sylwetkę dodając jej garb, zmienić kolor włosów, skóry, oczu itp.
    Zawód wizażysty wymaga ogromnej  cierpliwości, skrupulatności, wyobraźni, wyczucia koloru i wiedzy ze współczesnej chemii kosmetycznej.
  • Czasem do pracy zespoły dołącza fryzjer, który zwykle pracuje pod dyktando wizażysty.
  • Rekwizytor – czyli opiekun wszystkich przedmiotów potrzebnych na planie filmowym. odpowiada za prawidłowy dobór rekwizytów, np. broni z epoki.
  • Kostiumolog dba od odpowiedni wygląd strojów.
  • dekorator wnętrz odpowiada za rozmieszczenie np. mebli lub rekwizytów  we wnętrzach.
  • Kierownik budowy dekoracji kieruje zespołem tworzących dekoracje,
    np. atrapy budynków czy dekoracje imitujące grotę albo wnętrze zamku
    – tworzone w warunkach studyjnych.

 

Kompozytor musi wymyślić oprawę muzyczną pasującą do klimatu poszczególnych scen filmu.

  •  Często tworzy ją znając tylko ich opis w scenariuszu.
  • Muzyka w filmie jest bardzo ważna: może służyć ilustracji poszczególnych scen, może też służyć podkreśleniu dynamiki konkretnych ujęć.
  • Jest ściśle zespolona z obrazem.

 

Klapser(ka) to osoba zajmująca się wykonywaniem klapsów. Specjalnym urządzeniem wykonuje się uderzenie wąską deseczką w korpus tablicy, na której zapisane są dane techniczne ujęcia: numer sceny, numer dubla, data, nazwa filmu itp. Takie informacje pozwalają montażyście zorientować się w kolejności montowanych scen.

 

Specjalista od efektów komputerowych

Obecnie ogromną rolę w filmach odgrywają efekty specjalne. I tu jest miejsce do popisu dla miłośników szybkich komputerów. Wiele scen filmów SF, i nie tylko,  generowanych jest komputerowo. I to być może zajęcie dla Ciebie.