Jak to napisać inaczej

A

Autor
Zamiast powtarzać wciąż, że autor pisze, można użyć innych określeń.
Autor (co robi?):

  • tworzy, kreuje, ustanawia wizję świata,
  • reprezentuje poglądy,
  • definiuje pojęcia,
  • rewiduje poglądy,
  • odtwarza przeszłość, prorokuje przyszłość,
  • zestawia własne przemyślenia,
  • dzieli się doświadczeniami,
  • dokonuje eksperymentu.

Autor to:
pisarz, twórca, prozaik, powieściopisarz lub dramaturg czy poeta, autorytet moralny, mistrz pióra, realista, nowator, literat.

 

Analizować
Możesz analizować wiersz lub problem. Lecz przecież możesz także:

  • dokonywać analizy,
  • zaprezentować analizę,
  • przeprowadzić badanie,
  • prześledzić zagadnienie,
  • dokonać opracowania,
  • poszukiwać ukrytych sensów i znaczeń,
  • wniknąć w głębsze warstwy znaczenia utworu.

B

Bohater
Bohater to inaczej

  • postać literacka,
  • postać wiodąca,
  • główna persona utworu,
  • człowiek, osoba, osobowość, indywidualność itd.

Być bohaterem głównym, to znaczy, że nasz bohater:

  • znajduje się w centrum świata powieści,
  • funkcjonuje jako główny sprawca działań,
  • zajmuje centralne miejsce utworu,
  • organizuje warstwę fabularną powieści,
  • występuje jako główna persona utworu.

C

Cecha
Zamiast słowa cecha możemy używać słów:

  • przymioty,
  • zaleta lub wada,
    • jeśli zaleta – to walor,
    • jeśli wada – ujemny rys charakteru, przywara.
  • cechą charakterystyczną utworu jest…
  • niewątpliwym walorem dzieła jest…
  • wśród innych tytułów ten utwór wyróżnia się…
  • zaletą powieści (dramatu) jest na pewno…
  • wartością niezaprzeczalną dzieła jest…
  • ujemną stronę utworu znajduję w…

Charakteryzować
Fakt, że coś charakteryzuje utwór, osobę, zjawisko, można wyrazić następująco:

  • utwór cechuje…
  • utwór wyróżnia, czyni oryginalnym, odmiennym…
  • utwór określa…
  • nadaje mu konkretny charakter,
  • czyni utwór nietypowym,
  • decyduje o specyfice dzieła.

Chcieć
Chciałbym napisać – inaczej:

  • pragnąłbym napisać,
  • pragnę dodać,
  • zamierzam napisać,
  • jest moim marzeniem, aby opisać tu…
  • dołączę jeszcze opis…

Ciekawość
Coś jest ciekawe – frapujące, fascynujące, interesujące, intrygujące, pociągające, zajmujące, nieprzeciętne, zachwycające.

Coś mnie interesuje (ciekawi) lub:

  • zachwyca mnie,
  • dostarcza mi niebywałych wrażeń i doznań,
  • wydaje mi się ogromnie zajmujące,
  • wywołuje we mnie refleksje, przemyślenia,
  • zafascynowało mnie całkowicie,
  • zawojowało moje myśli.

Czynić
Czynić – występuje przede wszystkim w znaczeniu:

  • działać,
  • wypełniać misję, zadanie,
  • wykonać pracę,
  • przyjąć aktywną postawę,
  • być istotą czynną,
  • dokonać czegoś;
  • czynić w znaczeniu: robić wrażenie:
  • wstrząsnąć kimś,
  • oddziaływać na kogoś,
  • odcisnąć piętno,
  • poruszyć kogoś, coś (sumienie),
  • być inspiracją,
  • wzbudzać emocje.

Czytać, czytanie, czytelnik
Czym jest czytanie? Jest to:

  • lektura,
  • pochłanianie książek,
  • wędrówka przez prozę, dramat,
  • przygoda czytelnicza,
  • odbiór słowa pisanego,
  • proces recepcji dzieła literackiego,
  • percepcja literatury.

A zatem czytelnik to:

  • odbiorca lektury,
  • adresat powieści,
  • miłośnik prozy,
  • sympatyk literatury.

D

Dobro
Dobro – to

  • wartość etyczna,
  • zbiór wartości pozytywnych.

Dobry

  • pozytywny,
  • dodatni,
  • wartościowy,
  • pełen walorów,
  • nienaganny,
  • świetny,
  • wspaniały,
  • doskonały,
  • wyborny.

Dzieje
Dzieje bohatera to inaczej:

  • losy postaci,
  • wydarzenia biograficzne,
  • wydarzenia fabularne,
  • łańcuch wypadków,
  • kolejne zdarzenia,
  • wypadki,
  • koleje losu,
  • oś fabularna, oś wydarzeń,
  • fabuła,
  • ciąg, bieg wydarzeń.

E

Emocje

Emocje to nic innego, jak:

  • silne uczucia, odczucia, wzruszenia,
  • wstrząs uczuciowy,
  • mocne wrażenia,
  • silne przeżycia.

Emocjonować się (np. czymś) to:

  • ogromnie coś przeżywać,
  • doznawać silnych, głębokich wzruszeń,
  • odczuwać coś niezwykle mocno,
  • przeżyć wstrząs uczuciowy.

Etyka (zasady etyczne)
Pojęcie etyka inaczej może brzmieć:

  • zbiór zasad postępowania,
  • ogół przyjętych norm moralnych,
  • istota wiedzy o tym, co dobre, a co złe,
  • zestaw kryteriów moralnych.

Epoka (epokowe)
Zamiast powtarzać termin epoka, piszemy:

  • przedział czasu,
  • doba, czasy (np. renesansu),
  • stulecie,
  • etap dziejowy.

A jeśli coś jest epokowym wydarzeniem – to znaczy, że jest wydarzeniem:

  • przełomowym,
  • szalenie istotnym,
  • ważnym w dziejach ludzkości,
  • historycznym, odwracającym bieg historii.

G

Główny (temat, bohater)
Bohater, temat, problem może być główny lub:

  • pierwszoplanowy,
  • wiodący,
  • centralny,
  • najistotniejszy,
  • naczelny,
  • być osią utworu,
  • dzierżyć palmę pierwszeństwa.

Groźba
Istnieje groźba czegoś (np. obojętności). A zatem istnieje (czyha):

  • zagrożenie,
  • niebezpieczeństwo,
  • przykra możliwość,
  • groźna ewentualność,
  • obawa przed złem.

I

Idea
Jeśli utwór posiada ideę, to inaczej:

  • istotą tego utworu jest…
  • centralna myśl utworu to …
  • główne przesłanie utworu to…
  • naczelny problem dzieła to…

Ideał
Jeśli ktoś jest ideałem, to stanowi:

  • wzór doskonałości,
  • istotę doskonałą,
  • przykład,
  • wzorzec parenetyczny,
  • uosobienie marzeń i wyobrażeń.

Idealizować
Można jeszcze idealizować, czyli:

  • gloryfikować (np. świat),
  • przecenić i przerysowywać (wartość),
  • ubarwiać lub wybielać (historię),
  • mitologizować lub apologizować (np. przeszłość).

J

Jest
Coś jest, ja jestem, czyli:

  • istnieje,
  • stanowi coś sobą,
  • funkcjonuje jako,
  • znajduje się,
  • zajmuje swoje miejsce, stanowisko,
  • egzystuje.

K

Kochać
Można kochać, a więc można też:

  • miłować,
  • darzyć afektem lub uczuciem,
  • żywić gorące uczucia,
  • darzyć wielkim afektem,
  • darzyć namiętnością,
  • usychać z miłości,
  • ofiarować komuś swoje serce.

Porównaj także z użyciem słowa „lubić”.

Kompozycja
Kompozycja (np. utworu) to inaczej:

  • struktura dzieła literackiego,
  • budowa utworu,
  • konstrukcja powieści,
  • układ elementów dzieła.

Komponować
to także:

  • tworzyć,
  • stwarzać,
  • kreować,
  • budować,
  • konstruować,
  • powoływać do istnienia.

Koncepcja, porównaj idea.
Jest to także:

  • pomysł,
  • nowa myśl,
  • istota pomysłu,
  • centralny chwyt,
  • centrum zagadnienia,
  • główny problem.

L

Literatura
Tak szerokie pojęcie, jakim jest literatura, można zastąpić w taki oto sposób:

  • piśmiennictwo danego typu,
  • zbiór dzieł literackich,
  • dziedzina słowa pisanego,
  • twórczość w materiale słowa,
  • pisarska dziedzina sztuki,
  • beletrystyka (nie zawsze),
  • proza, dramat, liryka,
  • dorobek literacki.

Lubić
Oczywiście, nie można wciąż powtarzać: lubię daną powieść lub bohatera, można inaczej:

  • jestem zwolennikiem,
  • jestem wielbicielem,
  • przepadam za…
  • budzi we mnie zachwyt,
  • należę do wielbicieli, sympatyków,
  • obdarzam sympatią,
  • aprobuję, popieram, wyróżniam…

M

Myśleć
Myślę, że – to dobry wstęp do ujawnienia swoich poglądów. Można także napisać:

  • sądzę, że…
  • mniemam, iż…
  • uważam, że…
  • według moich przemyśleń…
  • moje wnioski prezentują się następująco…
  • jestem zdania, że…
  • twierdzę stanowczo, że…
  • to wynik moich medytacji, przemyśleń…
  • z toku mojego rozumowania wynika, że…

Myśl – porównaj z pojęciem idea.

O

Ocena
Ocena – na przykład czynów postaci lub utworu to także:

  • opinia,
  • werdykt,
  • osąd,
  • wyrok,
  • krytyka, w
  • ynik,
  • recenzja.

Oceniać – to

  • stawiać werdykt
  • wymierzać wyrok.
  • oszacować coś,
  • recenzować, sklasyfikować,
  • wydawać sądy,
  • opiniować.

Odpowiedzialność (być odpowiedzialnym)
Często piszemy o odpowiedzialności:

  • poczucie odpowiedzialności,
  • przyjmowanie skutków swojej decyzji,
  • ponoszenie konsekwencji swojego czynu,
  • stawienie czoła skutkom swojego czynu,
  • brać na siebie odpowiedzialność.

Opinia, (patrz ocena)

Opracować (omówić)
Opracowywaliśmy utwór, to znaczy że:

  • omawialiśmy utwór,
  • analizowaliśmy powieść,
  • poddaliśmy utwór obserwacji,
  • interpretowaliśmy dzieło, badaliśmy je,
  • pracowaliśmy nad utworem,
  • przyjęliśmy wobec dzieła postawę badacza, krytyka itd.

P

Pejzaż
Autor prezentuje pejzaż, czyli:

  • krajobraz,
  • panoramę,
  • wizję,
  • obraz,
  • „mapę” terytorium,
  • fotografię terenu.

Pisać
Ktoś pisze wiersz. Autor napisał. Inaczej mówiąc:

  • stworzył utwór,
  • nakreślił obraz,
  • powołał do istnienia,
  • wykreował,
  • skonstruował,
  • skomponował.

Początek (wstęp)
W początkach powstania powieści, działalności itp. Taką konstrukcję zastąpią:

  • geneza,
  • u zarania, u źródła,
  • na starcie,
  • pierwotnie, podczas narodzin,
  • w okresie początków,
  • okoliczności powstania.

Pojęcie
To słowo można zastąpić wyrazem:

  • zagadnienie,
  • problem, myśl,
  • motyw,
  • termin.

Postawa
Postawa bohatera lub autora to jego:

  • stanowisko (może je zajmować).
  • pozycja,
  • sytuacja,
  • położenie (majątkowe, społeczne),
  • punkt widzenia,
  • stosunek wobec…

Pouczać
Znaleźć w utworze pouczenie to:

  • odczytać morał w nim ukryty,
  • rozszyfrować przesłanie,
  • znaleźć jego wartość dydaktyczną,
  • odkryć naukę, dotrzeć do sedna,
  • pojąć dydaktyzm dzieła,
  • prawidłowo zinterpretować.

Problematyka
Jest to często używane (czasem nadużywane) pojęcie. Problematyka dzieła to inaczej:

  • przesłanie,
  • wymowa utworu,
  • ogół zagadnień zawartych w dziele,
  • zbiór sensów dzieła,
  • istota dzieła, tematyka dzieła, wykładnia dzieła.

Pyta – stawia pytanie
Obojętne: człowiek czy dzieło. Jeśli pyta, to:

  • zapytuje o… dopytuje się…
  • indaguje w sprawie,
  • zestawia wątpliwości,
  • egzaminuje, poddaje przesłuchaniu,
  • zwraca się z wątpliwością.

Powód
Powód napisania utworu. Powód takiego, a nie innego działania. Można także napisać:

  • motywacja czynu,
  • bodźce lub impulsy działania,
  • zbiór przyczyn,
  • źródła czynu tkwią w…
  • u podstaw powstania dzieła leży…
  • pobudką działania bohatera była…

S

Słowa (cytat, wypowiedź)
Przytoczyć czyjeś słowa lub:

  • posłużyć się wypowiedzią,
  • cytat uczynić mottem,
  • przytoczyć trafną myśl,
  • przypomnieć sławne credo pisarza.

Streścić (streszczenie)
W kilku zdaniach streścić fabułę. Czyli:

  • krótko zrelacjonować treść (relacja),
  • zaprezentować treść,
  • prześledzić wątek fabularny,
  • przedstawić krótkie sprawozdanie
  • z wydarzeń,
  • ująć treść w kilku słowach,
  • przedstawić rejestr wypadków,
  • przytoczyć akcję.

Światopogląd
Pojawia się, gdy omawiamy swój lub bohatera światopogląd. Inaczej:

  • prezentujemy widzenie świata,
  • obrazujemy ideologię,
  • określamy zbiór zasad lub wyznawanych reguł,
  • oceniamy, charakteryzujemy poglądy
  • i przekonania,
  • poddajemy weryfikacji zapatrywania,
  • wygłaszamy opinie, credo, werdykt.

T

Temat
Temat pracy, powieści czy rozważań. Jest to także:

  • motyw (np. literacki),
  • sens, istota, główne zagadnienie,
  • materiał (dyskutowany, rozważany),
  • centralny problem,
  • przedmiot mowy, nauki, sztuki,
  • myśl (przewodnia w powieści).

Tworzyć (twórczość)
Czym jest twórczość danego autora?
Jest to jego:

  • dorobek literacki,
  • zbiór dzieł,
  • plon pracy twórczej,
  • warsztat twórczy.

Tworzyć – to

  • kreować,
  • komponować,
  • konstruować,
  • budować,
  • pisać,
  • układać,
  • produkować.

Ktoś, kto tworzy to

  • twórca,
  • konstruktor,
  • kompozytor,
  • pisarz,
  • poeta,
  • człowiek-artysta,
  • człowiek posiadający talent, wyobraźnię twórczą,
  • ponosi wysiłek twórczy,
  • jest realizatorem myśli.

U

Uogólniać
Ktoś uogólnia sprawę, czyli:

  • generalizuje,
  • sprowadza do wspólnego mianownika,
  • ujednolica, uniformizuje (ubiera w uniform).

Uważać
Często piszemy: uważam, że… Inaczej:

  • myślę, sądzę, mniemam, twierdzę, że…
  • według mnie, moich poglądów, moich zapatrywań,
  • moje stanowisko jest następujące…
  • prezentuję taki oto punkt widzenia,
  • jestem zdania, że…

Używa
Pisarz używa takich i innych sposobów. Inaczej mówiąc:

  • operuje chwytami (ironią, groteską, satyrą),
  • praktykuje takie i inne gatunki,
  • preferuje następujące środki stylistyczne,
  • stosuje następujące zabiegi literackie,
  • poddaje utwór zabiegom artystycznym,
  • korzysta z zestawu tropów poetyckich,
  • czerpie z zasobu języka,
  • nie unika upiększeń, poematów, chwytów itd.

W

Walka (wojna)
Walka (stron, osób, głosów) może to być także:

  • bitwa, bój, batalia, starcie, bijatyka,
  • pojedynek (na szable lub słowa),
  • polemika, dyskusja, wymiana poglądów, swary, kłótnia, awantura, rozmowa o zabarwieniu polemicznym, debata lub rozprawa skłóconych stron, konflikt,
  • kampania wojenna, pożoga wojenna, nawałnica, zawierucha, burza wojny, ogień, żagiew wojenna.

Wartość
Wartość ludzi, książek trudno przecenić. Inaczej można ją określić jako:

  • wszystko, co cenne i dobre,
  • zbiór pozytywnych cech,
  • zbiór walorów dzieła.

Wierzyć
Czasami piszemy – głęboko wierzę, że… Można także wyrazić się następująco:

  • jestem przekonany, pewny,
  • nic nie zachwieje moją pewnością,
  • bezgranicznie ufam (obdarzam zaufaniem).

Wyobrażenie
Zwykle pisarz, artysta przedstawia odbiorcom swoje wyobrażenie.
Jest to inaczej:

  • wizja świata,
  • własna kreacja świata lub sytuacji,
  • fantazja, fantastyczne widzenie.

Z

Zajmować się
Zajmuje się tematem. Inaczej:

  • obraca się w kręgu tematów,
  • zajmuje się, pochłania go,
  • specjalizuje się w tematyce,
  • preferuje, faworyzuje krąg zagadnień,
  • centralne miejsce w jego twórczości zajmuje problematyka,
  • istotą, przedmiotem, osią jego rozważań jest…

Zestaw
Zestaw tematów, lektur, pojęć. Termin ten można zastąpić. Jest to:

  • zbiór (zasad),
  • kanon (lektur),
  • wybór (tytułów),
  • rejestr (wydarzeń),
  • zestawienie (zagadnień),
  • krąg, sfera zagadnień.

Ż

Życie
Czyjeś życie, ludzkie życie, przegrane lub uratowane. Także:

  • żywot, życiorys, biografia,
  • istnienie, egzystencja, funkcjonowanie,
  • wegetacja, pozostawanie przy życiu.

Facebook aleklasa 2