Dokonaj interpretacji wiersza Tadeusza Różewicza Unde malum?

Komentarz

Dokładnie przeczytaj temat i tekst źródłowy. Masz odnaleźć refleksje Różewicza na temat zła – te, które zawarł w przytoczonym utworze, ale także w odniesieniu do innych znanych Ci utworów. Temat sprawdzi zatem i wypunktuje Twoją znajomość poezji Różewicza. Jeśli zupełnie nie pamiętasz poezji tego autora – lepiej zainteresuj się drugim tematem. Jeśli jesteś skazany na ten temat – przeanalizuj dokładnie utwór Unde malum? – oczywiście pod kątem problemu zła.

Tadeusz Różewicz

Unde malum?

Skąd się bierze zło?
jak to skąd

z człowieka
zawsze z człowieka
i tylko z człowieka

człowiek jest wypadkiem
przy pracy
natury
jest
błędem

jeśli rodzaj ludzki
wyczesze się
własnoręcznie
z fauny i flory

ziemia odzyska
swój blask i urok

natura swą czystość
i nie-winność

żadne stworzenie poza człowiekiem
nie posługuje się słowem
które może być narzędziem zbrodni

słowem które kłamie
kaleczy zaraża

zło nie bierze się z braku
ani z nicości

zło bierze się z człowieka
i tylko z człowieka

jesteśmy w myśli – jak powiada Kant –
a tym samym odtąd w bycie
inni niż czysta natura

Konspekt

Wstęp

  • Próba odpowiedzi na pytanie unde malum? (łac.), czyli „skąd zło”, skąd się bierze zło. Bardzo popularny topos w literaturze; nie zawsze jako źródło zła wskazywany jest człowiek. Może to być ciemna, konstytutywna i konstytuująca część jego natury, konieczny element świata itd.
  • Zwrócenie uwagi, że utwór jest wierszem o pochodzeniu zła i naturze człowieka.

Rozwinięcie

  • Zauważenie i opisanie opozycji natura – człowiek.
  • Opisanie typowego dla Różewicza typu wersyfikacji (zwanego różewiczowskim) i typowe dla niego tzw. pytania naiwne (tak naprawdę pozornie naiwne).
  • Zwrócenie uwagi na język utworu (prosty, zbliżony do potocznego) kontrastujący z „wysokim” nawiązaniem do myśli Immanuela Kanta.
  • Nawiązanie do innych koncepcji zła (w innych wierszach Różewicza oraz innych utworach).
  • Przedstawienie obrazu człowieka (zło bierze się właśnie z człowieka – co do tego nie ma żadnych wątpliwości, zaznaczenie „niskiego” i z natury swej „złego” pochodzenia człowieka, który jest inny niż czysta natura).
  • Różewiczowski obraz natury (przez człowieka ziemia straciła swój blask i urok; natura nie kłamie, nie zaraża, nie czyni tyle zła, co człowiek; może odzyskać swą „nie-winność”; zwróć uwagę na norwidowską pisownię tego pospolitego słowa, które zyskuje zupełnie nową wymowę).

Zakończenie

Zaznaczenie, że zło jest istotą człowieka, nie jest nabyte.

Zobacz:

Tadeusz Różewicz

Scharakteryzuj poetycką twórczość Tadeusza Różewicza

Tadeusz Różewicz matura

Poetycka twórczość Tadeusza Różewicza

Poezja Tadeusza Różewicza

Jakie cechy techniki poetyckiej Tadeusza Różewicza możesz wymienić?

Scharakteryzuj poetycką twórczość Tadeusza Różewicza

Zmory wojny i cywilizacji w poezji Tadeusza Różewicza