Recenzja powieści

 Kompozycja

 1. Jak oceniam typ narracji?

  • Czy jest tradycyjny, „przezroczysty”, bezpośrednio wprowadza odbiorcę w świat przedstawiony, czy też wyczuwa się poglądy autora?
  • A może jest to narracja nowatorska – np. narrator = bohater, posłu­guje się mową potoczną, mówi o wszystkim „od siebie”.

2. Jak kształtuje się fabuła powieści?

  • Czy „wciąga”, powoduje zainteresowanie czytelnika, jest wartka, pełna napięcia?
  • A może jest to akcja ułożona niechronologicznie, przedstawione wydarzenia następują po sobie nie po kolei – wówczas np. autor eksponuje swoje komentarze lub psychikę postaci?
  • Może być też, że akcja przypomina sen, koszmarne wizje lub brak jest powiązań przyczynowo-skutkowych.
  • Może jest to retrospekcja?
  • Może być też, że wydarzenia powieści odbiegają od realiów naszej rzeczywistości – są fantastycz­ne, nierealne, wizyjne.

Poprzez takie właśnie zabiegi wzrasta atrakcyjność powieści! Warto zauważyć ten fakt i obdarzyć pochwałą rozmaite przekształcenia w fabule.

3. Oceńmy postacie

Uwaga! Ta ocena nie dotyczy tyle czynów bohatera (zbrodniarz czy nie), lecz ukształtowania postaci literackiej.

  • Czy są to postacie czarno-białe, schematyczne, sztuczne? Czy przeciwnie – są naturalne, pełne życia, łatwo się z nimi utożsamić?
  • Może są pozbawione cech indywidualnych, reprezentują jakiś typ bohatera?
  • Czy jest to bohater romantycz­ny, realistyczny, a może postać komiczna?
  • Czy którakolwiek konstrukcja przypada Ci do gustu bardziej lub mniej?
  • Która z kolei wydaje się bardziej nowatorska, która niesie więcej znaczeń, która jest pretekstem,
  • by przeprowadzić analizę psychiki człowieka?

Spostrzeżenia i oceny tego typu są istotnym elementem recenzji.

 4. Opinie na temat świata przedstawionego

Świat przedstawiony to świat powieści. Kraina, która istnieje w ramach każdej książki. Realia, wśród których egzystują bohaterowie, czasy, w których pisarz umiejscowił akcję. Świat przedstawiony może być bardzo szcze­gółowo, panoramicznie opisany lub schematycznie, bez realizmu szczegółów.
Może to być świat nam współczesny lub przeszłość (powieść historyczna) lub nawet przyszłość (powieść fantastyczna). Należałoby zdradzić swój stosunek do świata przedstawionego powieści.

  • Czy jest to przestrzeń, która jest w stanie zainteresować czytelnika?
  • Może przyciąga swoją egzotyką lub właśnie wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości?
  • Czy czytelnik chętnie wtapia się w ten świat, czy też zachowuje dystans?
  • Czy świat przedstawiony w powieści jest lustrem  jakiegoś świata rzeczywistego, czy jest abstrakcją, specjalnie zorganizowaną krainą, która ma służyć za pretekst do prezentacji takich czy innych praw?
  • I jeszcze jedno pytanie: jak ma się narrator do świata przedstawionego utworu – czy jest postawiony obok, zdystansowany, czy należy do powieściowej czasoprzestrzeni – jest to np. jeden z bohaterów, czy może jest kilku narratorów, a każdy z nich przedstawia inny wycinek rzeczywi­stości?

5. Język powieści

  • To znaczy – język narratora (może posługiwać się piękną polszczyzną, opisywać coś prozą poetycką, może zaś zbliżać się do mowy potocznej, używać prostego, surowego języka, jego mowa może być poddana dialektyzacji albo archaizacji).
  • To znaczy też – język postaci.
    • Czy mówią językiem podobnym czy zindywidualizowanym?
    • Czy wypowiedź postaci stanowi zarazem ich autocharakterystykę – zdradza ich pochodzenie, światopogląd, przynależność społeczną?
    • Czy w powieści występuje dużo dialogów czy przeważa opis wypowiedzi?
    • Można także wyznać, czy język powieści wydaje się nam komunika­tywny, czytelny, piękny,
    • zrozumiały, czy raczej hermetyczny, niezrozumiały, trudny?

6. Przesłanie

Ocenie poddaje się zawsze przesłanie utworu, wartości, jakie niesie ze sobą dzieło literackie. Postaw proste pytanie: dlaczego tę książkę czyta się tak chętnie, czemu jest ogólnie ceniona, zdobywa czytelników, została wprowadzona do kanonu lektur? Ułatwiłoby spra­wę, gdyby książka, którą omawiamy, była rzeczywiście jedną z ulubio­nych lektur, lecz to nie zawsze zdarza się przy pozycjach z zakresu szkolnych propozycji.

Zatem:

Dlaczego książka może być cenna, jeśli bierzemy pod uwagę jej zawartość?

  • ze względu na wartką akcję, prezentację nieznanego świata, ciekawych postaci (spełnia cele rozrywkowe i informacyjne),
  • ze względu na piękno języka, wspaniałych opisów (przynosi doznania estetyczne),
  • ze względu na pouczenia i nauki, które głosi (wówczas spełnia cel edukacyjny),
  • ze względu na prawdy, spostrzeżenia o świecie i człowieku, wartości moralne (wówczas porusza czytelnika, prowokuje do szukania odpowiedzi, pomaga kształtować poglądy),
  • ze względu na wrażenie, które czyni na swoim odbiorcy. Powieść oddziałuje różnymi sposobami na czytelników. Może to być zagadkowa, sensacyjna akcja, opisy drastyczne, egzotyczne, artystyczne, prawda o świecie takim jak nasz, podobieństwo losów postaci do naszego życia, itd. (wzruszenie, zaskoczenie, zadziwienie, informacja itd.).

Przy ocenach kompozycji i przesłania powieści, należy wziąć pod uwagę także własne upodobania literackie i doświadczenie czytelnicze. Masz prawo lubić dany typ prozy i porównać ją z książkami, które czytałeś, lub go nie lubić.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Recenzja

Recenzja

Recenzja przedstawienia teatralnego

23. Plan

24. Opowiadanie

Streszczenie