Historiografia jest to dział piśmiennictwa obejmujący gatunki o treści historycznej – czyli, między innymi, „kroniki”. Jej przykładem są kroniki – gatunek opisujący historię państwa. Inne przykłady literatury historiograficznej to „gesta” („czyny”) – utwory opisujące dokonania wybitnych postaci. Słowo historiografia oznacza opis historii państwa w danym okresie.

  • Kroniką nazywamy gatunek opisujący historię państwa.
  • Do historiografii należą także „gesta” – czyli „czyny” – utwory, w których opisywano dokonania wybitnych postaci.
  • Słowo historiografia – to inaczej opis „historii” państwa w danym okresie.

Przykładem utworów należących do tego działu są:

  • Kronika Galla Anonima,
  • Kronika polska Wincentego Kadłubka,
  • Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza.
  • Kronika Janka z Czarnkowa.

Wyżej wymienione dzieła są najpopularniejszymi tytułami średniowiecznej historiografii polskiej. Oprócz nich można uwzględnić także:

  • Kronikę wielkopolską,
  • Kronikę krakowską,
  • Kronikę Janka z Czarnkowa,
  • Kronikę książąt polskich.

Ważne!
Najwcześniejszymi zapiskami historycznymi były roczniki, czyli notatki na marginesach ksiąg paschalnych (służących do obliczania ruchomych świąt kościelnych). Jednym z najstarszych zapisków dotyczących naszej państwowości jest data przyjazdu żony polskiego księcia Mieszka I – Dąbrówki i chrztu naszego kraju.

Uwaga!
Kroniki pisane były po łacinie.

 

Najważniejsze polskie kroniki średniowieczne to:

Kronika Galla Anonima – napisana w latach 1112 – 1116 na dworze Bolesława Krzywoustego, obejmuje dzieje państwa polskiego od czasów legendarnych (władzy księcia Popiela) do współczesnych autorowi wydarzeń (lata 1109 – 1113). O kronikarzu nie możemy wiele powiedzieć, prócz tego, że zdobył gruntowne wykształcenie (co w tamtych czasach było przywilejem niewielu). Imię Gall wskazuje na pochodzenie z krajów romańskich. Celem Galla Anonima było ukazanie Bolesława Krzywoustego w jak najkorzystniejszym świetle. Dlatego Kronika ukazuje ideał władcy (wzorzec parenetyczny) – jakim człowiekiem powinien być dobry, chrześcijański ­władca (sprawiedliwym, rycerskim, odważnym, pobożnym i mądrym).

Kronika polska Wincentego Kadłubka – dzieło barwne, lecz mało wiarygodne. Kadłubek żył na przełomie XII i XIII wieku, a w swej kronice sięgnął do czasów najdawniejszych, legendarnych (Krak, Popiel). Podjął się pisania kroniki na życzenie Kazimierza Sprawiedliwego, którego ukazuje jako cierpliwego i miłosier­nego.

Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza – napisane w XV wieku charakteryzują się rzetelnością i czerpaniem ze źródeł historycznych, dlatego też są najbardziej wiarygodnym dziełem średniowiecznej historiografii polskiej. Współcześni Długoszowi zarzucali mu nawet zbyt obiektywne opisywanie charakteru króla Jagiełły i jego synów, bez zachowania odpowiedniego szacunku dla majestatu królewskiego.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

HISTORIOGRAFIA

16. Omów krótko znane Ci przykłady polskiej historiografii.

Średniowieczna literatura historiograficzna