Pisownia partykuł

 
Pisownia partykuły: -że, -li

  • Partykuły -że, -li pisz zawsze razem
    – Idźże w końcu do domu.
    – Zróbże sobie chwilę przerwy.


Pisownia partykuł: no, czy, niechaj, niech, oby

  • Partykuły no, czy, niechaj, niech, oby piszemy oddzielnie:
     – Podejdź no tutaj! 
     – Niech nikt się nie skarży!


Pisownia partykuły -by

  • Partykułę -by piszemy zawsze łącznie z:
    • osobowymi formami czasowników zrobiłbym, poszłoby, malowałaby;
    • ze spójnikami gdy, że, a gdyby, żeby, aby;
    • z wyrazem porównawczymjakby, niby;
    • innymi partykułaminiechby

  • Partykułę -by piszemy zawsze osobno z:
    • nieosobowymi formami czasowników uszyto by, robić by
    • czasownikami modalnymi (warto, można, trzeba) pełniącymi funkcję czasownika
      • trzeba by, można by, warto by.


Pisownia wyrazów z partykułą nie

Partykułę nie piszemy łącznie zawsze z:

  • rzeczownikami
    nieszczęście, nieporządek, nieśmiałość, nieostrożność

    Uwaga! Wyrazy zakończone na -anie, -enie, -cie są także rzeczownikami, chociaż odczasownikowymi, dlatego partykułę nie piszemy z nimi łącznie – niepalenie, nieściąganie, niemycie.
  • przymiotnikami w stopniu równym
    niemiły, niegłupi, niedrogi, niegrzeczny
  • przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu równym
    – niemiło, nielekko, nieładnie, niedobrze, nieprzekonująco.
  • imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi i biernymi zakończonymi na -ący, -ny, -ony, -ty
    – nieumiejący, nierosnący, niedomyty, nieodgadniony, nieugięty

Partykułę nie piszemy rozdzielnie z:

  • czasownikami w formie osobowej
    – nie potrafię, nie byłem, nie pojadę;
  • formami nieosobowymi czasownika zakończonymi na -no, -to
    – nie umyto, nie zrobiono, nie pojechano, nie zbito;
  • przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym
    – nie milszy, nie najmilszy,  nie większy,  nie głupszy,  nie największy, nie najgłupszy, nie najlepszy;
  • bezokolicznikami
    – nie dostawać, nie śpiewać;

  • przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu wyższym i najwyższym
    – nie milej, nie najmilej, nie gorzej, nie najładniej
  • przysłówkami niepochodzącymi od przymiotników
    – nie bardzo, nie całkiem, nie teraz;
  • imiesłowami przysłówkowymi współczesnymi i uprzednimi (-ąc, -łszy, -wszy)
    – nie robiąc, nie śpiewając, nie dojechawszy, nie zjadłszy, nie zrozumiawszy
  • liczebnikami
    – nie drugi, nie piętnasty, nie pół, nie półtora,
  • wyrażeniami przyimkowymi
    – nie za granicą, nie nad morzem, nie przy drodze
  • zaimkami
    – nie taka, nie ja, nie wy, nie tamten, nie każdy, nie wszędzie
  • partykułami: byle, lada
    – nie byle jaki, nie byle gdzie, me lada gratka, nie lada okazja
  • z wyrazami występującymi w znaczeniu czasownikowym lub w funkcji orzecznika:
    – nie szkoda, nie warto, nie wolno, nie trzeba, nie żal, nie sposób, nie należy
  • z wyraźnymi przeciwstawieniami
    – Nie bohater, lecz tchórz;
    – Nie szczęście, ale wyjątkowy pech.

    – Nie ładny, ale brzydki;
    – Piję nie mleko, ale herbatę.

    – Nie dziś, ale jutro;
    – Nie tutaj, ale tam.

    – Nie czytający, ale oglądający
    – Nie wiszące ani nie leżące przedmioty

Zapamiętaj wyjątki!

  • niejeden (w znaczeniu „wielu”)    – Niejeden uczeń nie przygotował się do lekcji.
  • nieswój (w znaczeniu „niezdrów”)   – Tomek jest jakiś nieswój, chyba ma gorączkę.
  • niewiele, niewielu    – Niewiele materiału zostało nam do przerobienia.
  • nieco, niecoś    – Nieco narozrabiałem w autokarze.
  • niejaki,   Niejaki Arkadiusz K. jest poszukiwany za napad.
  • niektórzy,  . Niektórzy lubią poezję.
  • niekiedy,   – Niekiedy mam ochotę na odrobinie szaleństwa.
  • niegdyś,  – Niegdyś nie było takich huraganów.

czasowniki:

  • niedowidzieć ( = słabo widzieć),  – Wnusiu, przeczytaj mi sms, bo niedowidzę;
  • niedomagać (= chorować),  – Moja babcia od dwóch miesięcy niedomaga;
  • niedosłyszeć (= słabo słyszeć),   – Czy możesz powtórzyć, bo niedosłyszałam;
  • nienawidzić, – Nienawidzę uczyć się zasad ortografii.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Podstawowe zasady polskiej ortografii

Ortografia

Ortografia TEST