Ludowość to typowa cecha literatury romantyzmu i dowodów na jej realizację w literaturze jest mnóstwo. Ustalmy, na czym ten zabieg polega.

Ludowość jest to:

  • zwrot do motywów ludowych – treść utworów romantycznych często była zaczerpnięta z podań i opowiadań ludu, bohaterami także czyniono wieśniaków;
  • wykorzystywanie ludowych gatunków literackich – tu przykładem gatunku w prostej linii wywodzącego się z twórczości ludowej jest ballada;
  • ukazywanie świata przez pryzmat spojrzenia ludowego – wg kryteriów moralności ludowej – werdykty w II cz. Dziadów.

Przykładów utworów, które treść swą zaczerpnęły z motywów ludowych jest sporo.

  • Ballady i romanse Adama Mickiewicza, zbiór na wskroś ludowy, często także lud bywa tu bohaterem, a nawet stroną w dyskusji (Romantyczność).
  • Doskonałą realizacją ludowości są Dziady Adama Mickiewicza – zwłaszcza Część II obrazująca stary, ludowy obrządek przywoływania w Zaduszki widm zmarłych.
  • Mickiewiczowskie Goplany i Świtezianki także mają „ludowe” pochodzenie, nawet Grażyna oparta jest na motywach ludowych podań.
  • Tak samo jest z Balladyną Juliusza Słowackiego, który ubrał w poetycką szatę stare ludowe podanie, uczynił tak również w przypadku utworu pt. Lilla Weneda.
  • Jeśli chodzi o werdykty moralne i zasób ocen poczynionych z punktu widzenia moralności ludowej, to świetnym przykładem jest ballada Mickiewicza Rybka i Dziady Część II.
  • Nie zawsze zgadzamy się dziś z głoszonymi tam werdyktami. Dyskusyjna wydaje nam się także ludowa pewność, że zbrodnia nie wykryta przez ludzi, zostanie ukarana przez siły wyższe, tak jak ma to miejsce w Rybce lub w Balladynie Juliusza Słowackiego.

Sposoby poetów romantycznych na uzyskanie klimatu ludowości w swoich utworach.

  • Na bohaterów wybierali postacie wywodzące się z gminu, prostych ludzi (Karusia, wieśniacy, wiejskie dziewczyny w balladach Mickiewicza, lud zgromadzony na obrzędzie dziadów).
  • Poeci romantyczni przyjmowali ludowy kodeks moralny – każda zbrodnia z czasem musiała wyjść na jaw, każde zło zawsze musiało być ukarane (ballady i Dziady Mickiewicza, Balladyna Słowackiego).
  • Romantycy wprowadzili do języka poetyckiego gminne słownictwo: elementy gwary, prowincjonalizmy (np.: duby – brednie, ziołka – kwiatki, najrańsza – najwcześniejsza, gęszcza – gęstwina, gąszcz).

Zapamiętaj!
Kontynuatorzy motywu chłopskiego w polskiej literaturze:

  • Władysław Reymont – Chłopi;
  • Stanisław Wyspiański – Wesele;
  • Jan Kasprowicz – W chałupie;
  • Wiesław Myśliwski – Pałac;
  • Julian Kawalec – Tańczący jastrząb;
  • Edward Redliński – Konopielka;

Parodystyczne ujęcie widzenia wsi i motywów wiejskich:

  • • Witold Gombrowicz – Ferdydurke,
  • • Edward Redliński – Konopielka, Awans.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

LUDOWOŚĆ

Pokaż, w jaki sposób Adam Mickiewicz wykorzystuje wzorce ­ludowe na przykładzie wybranej ballady.

Jakie motywy tematyczne najczęściej podejmowali twórcy polskiego romantyzmu?

Jakie tematy poruszała romantyczna literatura?

Najważniejsze tematy literatury romantycznej

Motyw wsi w literaturze XIX w.