Liryka to nazwa jednego z trzech rodzajów literackich (obok epiki i dramatu). Zawiera zasób utworów lirycznych, czyli liryków i innych gatunków, które w formie wierszowanej wyrażają uczucia, a nie opis. W starożytnej Grecji epoka liryki przypada na VII i VI w p.n.e. Wówczas liryka była zaliczana do muzyki i z muzyką była związana. Nazwa natomiast pochodzi od liry – instrumentu strunowego, popularnego w Grecji. Poezja liryczna wywodzi się bowiem z muzyki wykonywanej na lirze.

Twórcy greckiej liryki

Safona

  • VII/VI w. p.n.e.
  • strofa saficka

Tyrteusz

  • VII w. p.n.e.
  • poezja tyrtejska

Symonides

  • VI/V w. p.n.e.
  • łzy symonidowe

Anakreont

  • VI w. p.n.e.
  • anakreontyk

Lirycy greccy to:

  • Tyrteusz (gr. Tyrtajos) (VII w. p.n.e.),
  • Safona (VII/VI w. p.n.e.),
  • Anakreont (VI w. p.n.e.),
  • Symonides (VI/V w. p.n.e.).

Grecy dla określenia poezji lirycznej używali też nazwy melika – od mélos człon melodii, fraza, śpiew, pieśń, co akcentuje pieśniowy charakter utworów lirycznych.

Zapamiętaj!
Liryka w swoich początkach nierozerwalnie związana była z muzyką – wywodzi się z modlitw odprawianych przy akompaniamencie instrumentów, te zaś powoli przeradzały się w pieśni.

  • Pieśni zbiorowe
    hymny, treny (wykonywane chóralnie)
  • Pieśni indywidualne
    elegie (tematyka miłosna, biesiadna, wojenna)

Poezja tyrtejska – wywodzi się od Tyrteusza – poety-patrioty, który pieśnią swą potrafił wzniecić w żołnierzach ducha walki i zagrzewać ich do boju. Więcej! Sam nie poprzestawał na pieśni, lecz ruszał na wojnę. Taką postawę nazywamy tyrteizmem. Odżywała w epokach wojen, powstań, walki o wolność. W Polsce – w romantyzmie i w czasie powstania warszawskiego.

Anakreontyk – to lekki, krótki utwór biesiadny, najczęściej poświęcony miłości. Nazwę wziął od imienia swojego twórcy – Anakreonta.

Epigramat – krótki, celny utwór, wyrażający myśl filozoficzną lub moralną, nawet dowcip – zamknięty trafną pointą. Wywodzi się z napisów, które umieszczano na posągach lub grobowcach.

Zobacz:

Liryka starożytnej Grecji

https://aleklasa.pl/gimnazjum/c170-teoria-literatury/c169-wiersz-i-proza-do-egzaminu/wskaz-wyznaczniki-ktore-decyduja-o-tym-ze-dany-utwor-nalezy-do-liryki

Typy liryki w przykładach

Jak odróżnić prozę od liryki i dramatu?