Który skrzywdziłeś

Który skrzywdziłeś człowieka prostego
Śmiechem nad krzywdą jego wybuchając,
Gromadę błaznów wokół siebie mając
Na pomieszanie dobrego i złego,

Choćby przed tobą wszyscy się skłonili,
Cnotę i mądrość tobie przypisując,
Złote medale na twoją cześć kując,
Radzi, że jeszcze jeden dzień przeżyli,

Nie bądź bezpieczny. Poeta pamięta.
Możesz go zabić – narodzi się nowy.
Spisane będą czyny i rozmowy.

Lepszy dla ciebie byłby świt zimowy
I sznur i gałąź pod ciężarem zgięta.

Washington D.C., 1950

Test z wiersza

1. Czy określenie „człowiek prosty” ma w tym wierszu znaczenie pejoratywne (negatywne)?

A. Tak, oznacza człowieka krzywdzącego innych swym chamstwem i brakiem wrażliwości.
B. Nie, oznacza po prostu niewinnego, słabego człowieka, krzywdzonego przez innych i niebędącego w stanie się bronić, przypominającego biblijnych maluczkich.

Odp. B.

2. Wiersz nie jest:

A. refleksją o charakterze moralnym,
B. wyrazem solidarności z „ty” lirycznym,
C. bezpośrednim zwrotem do osoby,
D. wyrazem przekonań mówiącego w wierszu.

Odp. B.

3. Na obecność „ty” lirycznego wskazują:

A. formy trybu przypuszczającego i 1. osoby liczby pojedynczej,
B. formy 3. osoby liczby mnogiej,
C. formy trybu rozkazującego, zaimki „tobą”, „twoją”, „tobie” i formy 2. osoby liczby pojedynczej,
D. imiesłowy.

Odp. C.

4. Mówiący w wierszu najbardziej przypomina:

A. biblijnego proroka,
B. kronikarza,
C. reportera nadającego relację na gorąco,
D. człowieka wyznającego najskrytsze uczucia.

Odp. A.

5. Pierwsza strofa charakteryzuje:

A. mówiącego w wierszu,
B. poetę,
C. „ty” liryczne i otoczenie „ty” lirycznego.

Odp. C.

5. Jak nazwałbyś ludzi opisanych w pierwszej i drugiej strofie:

A. konformistami,
B. ludźmi bezkompromisowymi moralnie,
C. antagonistami „ty” lirycznego,
D. antagonistami mówiącego w wierszu.

Odp. A.

6. Mówiący w wierszu:

A. solidaryzuje się z postawą ludzi opisanych w drugiej strofie,
B. chce upodobnić się do ludzi opisanych w drugiej strofie,
C. uważa, że ma prawo do oceny moralnej innych,
D. wstrzymuje się od oceny.

Odp. C.

7. Wiersz przedstawia poetę jako:

A. konformistę,
B. jedynego sprawiedliwego, który ocala wartości i pamięć o krzywdach,
C. oderwanego od rzeczywistości artystę,
D. krzywdziciela, niewrażliwego na los innych.

Odp. B.

8. Jak nazwałbyś państwo, w którym żyją opisane w wierszu postacie?

A. Rządzone sprawiedliwie.
B. Demokratyczne.
C. Totalitarne.

Odp. C.

9. „Ty” liryczne cechuje:

A. bezkompromisowa postawa moralna,
B. relatywizm moralny,
C. krytycyzm,
D. skłonność do poświęceń.

Odp. B.

10. Wiersz składa się z:

A. jednego zdania,
B. czterech zdań,
C. trzynastu zdań.

Odp. B.

11. W utworze:

A. dominują przerzutnie,
B. dominują pytania retoryczne,
C. całostki składniowe pokrywają się z wersami.

Odp. C.

12. Wiersz Miłosza nawiązuje do biblijnych słów:
Lecz kto by się stał powodem upadku jednego
z tych małych, którzy wierzą we mnie, takiemu lepiej byłoby kamień młyński zawiesić u szyi
i utopić go w otchłani morskiej.

Utwór noblisty:

A. polemizuje z tymi słowami,
B. buntuje się przeciw tak surowej karze dla winnych,
C. potwierdza słowa Biblii i uzupełnia je.

Odp. C.

 

Czy znasz te słowa?

  • Antagonista to przeciwnik
  • Konformista to człowiek dostosowujący się do wszystkiego, moralna chorągiewka.

Czy znasz to sformułowanie?

Relatywizm moralny – głoszenie względności, umowności wartości moralnych.

Przypomnij sobie

  • Przerzutnia to rozbicie w wierszu całostki składniowej, zdania, czyli inaczej przeniesienie do kolejnego wersu części zdania (części całostki). Takie rozbicie nadaje wierszowi niepokój, dynamikę.
  • Pytanie retoryczne to pytanie, które nie wymaga odpowiedzi, jest jedynie ozdobnikiem, nadaje temperaturę emocjonalną wierszowi czy przemówieniu.

Czy znasz to słowo?

Polemizować znaczy nie zgadzać się z czymś, dyskutować o czymś, przeciwstawiać się jakiejś tezie w dyskusji.

Jakich kwestii dotyka wiersz?

  • Moralności.
  • Kary i odpowiedzialności za własne czyny.
  • Roli poety w społeczeństwie (w tym wypadku totalitarnym).
  • Władzy, tyranii, totalitaryzmu.
  • Odwagi i konformizmu.
  • Cierpienia i krzywdy.

Przypomnij sobie

„Ty” liryczne to osoba, do której zwracamy się w wierszu.

 

Zobacz:

Czesław Miłosz – Który skrzywdziłeś

Czesław Miłosz – Który skrzywdziłeś

Czesław Miłosz