Większość nie doczekała się publikacji za życia autora, musiały czekać do następnego stulecia na działalność Zenona Przesmyckiego i współczesnych badaczy, by dotrzeć do powszechnego odbioru i kanonu lektur szkolnych.

 

Najpełniej talent Norwida rozwinął ujawnił się w liryce

W latach 1857-1865 powstał cykl stu wierszy zatytułowany Vademecum (po łacinie znaczy to „idź ze mną”). Najbardziej znane spośród około 250 wierszy poety to:

  • Pióro – wiersz z 1842 r., przedstawiający własny, osobisty program twórczy autora;
  • Moja piosnka I – prośba o dar poezji tak prostej i pięknej jak poezja Jana Kochanowskiego, bo tylko ona zwycięży wszechogarniający smutek:
    Czarnoleskiej ja rzeczy
    Chcę – ta serce uleczy!
  • Moja piosnka II – pełen nostalgii wyidealizowany obraz Polski, kraju chrześcijańskich cnót i pięknych tradycji:
    Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
    Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
    Tęskno mi Panie
  • Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie… – refleksja na temat tragicznego braku zrozumienia, jaki spotyka wybitne jednostki ze strony współczesnych.
  • Fortepian Szopena – poetyckie pożegnanie umierającego przyjaciela, Fryderyka Szopena, pean na cześć genialnego muzyka. Norwid za pomocą środków poetyckich uzyskał efekt zbliżający brzmienie wiersza do tonu właściwego muzyce Szopena.
  • Do obywatela Johna Brown – wiersz w formie listu do powieszonego w Stanach Zjednoczonych przywódcy powstania przeciw niewolnictwu: „Noc idzie – czarna noc z twarzą Murzyna!”.
  • Klaskaniem mając obrzękłe prawice – wyznanie artysty świadomego, że zrozumieją go dopiero następne pokolenia: „Syn – minie pismo, lecz ty spomnisz, wnuku”.
  • W Weronie – romantyczna i realistyczna próba wyjaśnienia zjawiska spadającej gwiazdy, ale Norwid (inaczej niż Mickiewicz w Romantyczności) nie opowiada się jednoznacznie ani za wariantem romantycznym, ani za naukowym. Zwraca tylko uwagę, że to samo zjawisko może być różnie interpretowane:
    Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
    Że od Romea , ta łza znad planety
    Spada – i groby przecieka;
    A ludzie mówią, i mówią uczenie,
    Że to nie łzy są, ale że kamienie,
    I – że nikt na nie nie czeka!
  • Bema pamięci rapsod-żałobny – napisana heksametrem, stylizowana pieśń-relacja z pogrzebu bohatera.
  • Promethidion. Rzecz w dwóch dialogach z epilogiem (1851 r.). Jest to poemat, w którym Norwid przedstawił swoje poglądy na temat sztuki, nawiązując do mitu o Prometeuszu jako twórcy i artysty oraz do historii biblijnego Adama. Zdaniem poety, każdy człowiek ma w sobie boski element – duszę. Geniusz ludzki jest najlepszym świadectwem obecności Boga w człowieku. Norwid pisze, że – kształtem miłości piękno jest – a przecież miłość to nic innego jak Bóg. Najważniejszym zadaniem człowieka jest praca, czyli każde działanie, które wyłania z ludzkiej istoty jej geniusz. Tak więc, jeżeli coś jest pracą, jest jednocześnie pięknem – sztuką. Ta koncepcja niosła zupełnie praktyczne przesłanie:
    Niejeden szlachcic widział Apolina
    I Skopasową Milejską Wenerę,
    A wyprowadzić nie umie komina,
    W ogrodzie krzywo zakreśla kwaterę.

Inne poematy Norwida to:

  • Quidam,
  • Szczęsna,
  • Assunta,
  • Rzecz o wolności słowa,
  • A Dorio ad Phrygium.

Dorobek Norwida to także utwory prozatorskie:

eseje

  • Czarne kwiaty,
  • Białe kwiaty;

nowele i opowiadania

  • Bransoletka,
  • Cywilizacja,
  • O sztuce dla Polaków,
  • O Juliuszu Słowackim,
  • Milczenie.

Tworzył również dramaty:

  • Aktor,
  • Za kulisami,
  • Pierścień wielkiej damy,
  • Kleopatra i Cezar,
  • Zwolon.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

CYPRIAN KAMIL NORWID – życie i twórczość

Norwid na maturze

Wymień charakterystyczne motywy i tematy podejmowane w poezji Norwida

Klaskaniem mając obrzękłe prawice… – Cyprian Kamil Norwid

Na czym polega nowatorstwo poezji Norwida?

Cyprian Kamil Norwid – omów twórczość poety

Na czym polega nowatorstwo poezji Norwida?

Przedstaw cechy poezji Norwida