Wysokie drzewa

O, cóż jest piękniejszego niż wysokie drzewa,
W brązie zachodu kute wieczornym promieniem,
Nad wodą, co się pawich barw blaskiem rozlewa,
Pogłębiona odbitych konarów sklepieniem.

Zapach wody, zielony w cieniu, złoty w słońcu,
W bezwietrzu sennym ledwo miesza się, kołysze,
Gdy z łąk koniki polne w sierpniowym gorącu
Tysiącem srebrnych nożyc szybko strzygą ciszę.

Z wolna wszystko umilka, zapada w krąg głusza,
I zmierzch ciemnością smukłe korony odziewa,
Z których widmami rośnie wyzwolona dusza…
O, cóż jest piękniejszego niż wysokie drzewa!

Tematyka utworu
Opis przyrody – wysokie drzewa nad wodą o zachodzie słońca

Jaką porę dnia i roku przedstawiono w wierszu?
Wieczór, lato – sierpień

Na jakie zmysły oddziałuje tekst?
Wzroku (brąz zachodu, blask, zmierzch)
Słuchu (z wolna wszystko umilka; głusza)
Węchu (zapach wody)

Odnajdujemy synestezję!
Synestezja to mieszanie wrażeń różnych zmysłów, np. wzrokowych ze słuchowymi.
W wierszu Staffa odnajdziemy ją w sformułowaniu: zapach wody, zielony w cieniu, złoty w słońcu (wrażenia zapachowe pomieszano ze wzrokowymi)

Za pomocą jakich środków stylistycznych budowane
są obrazy poetyckie?

Epitety

  • wysokie drzewa
  • brąz zachodu
  • wieczornym promieniem
  • pawich barw blaskiem
  • konarów sklepieniem
  • bezwietrzu sennym
  • sierpniowym gorącu
  • srebrnych nożyc
  • smukłe korony

Metafory

Drzewa (…) kute wieczornym promieniem

Nad wodą, co się pawich barw blaskiem
rozlewa,
Pogłębiona odbitych konarów sklepieniem

Koniki polne w sierpniowym gorącu
Tysiącem srebrnych nożyc strzygą ciszę

Zmierzch ciemnością smukłe korony odziewa,
Z których widmami rośnie wyzwolona dusza

Synestezja

Zapach wody, zielony w cieniu, złoty w słońcu

Neologizm

W bezwietrzu sennym

Omów kolejne obrazy poetyckie

Obraz pierwszy: drzewa kute promieniem zachodu, jakby tworzone przez promienie słoneczne
Obraz drugi: woda, odbijająca różnobarwne blaski
Obraz trzeci: konary odbijające się w wodzie dają wrażenie jeszcze większej głębi, „pogłębiają” wodę
Obraz czwarty: różne zapachy wody, oddane rozmaitymi barwami (synestezja!), lekko się mieszają (lekko, bo jest bezwietrznie)
Obraz piąty: koniki polne tysiącem srebrnych nożyc strzygą ciszę
Obraz szósty: zmierzch odziewa korony drzew ciemnością (ubiera je w ciemność)
Obraz siódmy: Z koron drzew rośnie „widmami” wyzwolona dusza (drzew?, człowieka?)

Jakie barwy dominują?

Złoto, brąz, pawie barwy (szeroka gama kolorów) – wszystkie odblaski zachodzącego słońca i ciemność

Opis – statyczny czy dynamiczny?

Dynamiczny, wszystko dzieje się w danej chwili, chwili zachodu, zmienia się oświetlenie, barwy – świadczą o tym czasowniki (blask rozlewa się, zmierzch odziewa korony).
Niejako walczą ze sobą kolory: jasność z nocą, blask zachodzącego słońca z ogarniającą konary ciemnością.
Także dźwięki się zmieniają – nawet cisza „staje się”, jest „strzyżona”.

Budowa i rytmika wiersza

3 strofy 4-wersowe

Układ rymów: abab (przeplatane)

  • Rymy: żeńskie (rymują się całe ostatnie sylaby wersów i kawałki sylab przedostatnich):
    promieniem – sklepieniem,
    głusza – dusza
  • Dokładne: drzewa – rozlewa
  • Nedokładne: słońcu – gorącu

Jakie wrażenie dają rymy?

Melodyjności, harmonii, spokoju.

Jak zinterpretujesz wers:

Z których widmami rośnie wyzwolona dusza…?

Drzewa, obserwowane przez człowieka wydają się mieć duszę, która w ciemności ulatuje z koron lub: dusza człowieka raduje się, wyzwala, gdy człowiek patrzy na drzewa.

Zobacz:

Leopold Staff na maturze

Leopold Staff