Powrót posła Julian Ursyn Niemcewicz
TematCo jest ważne? Co pisać, z czym kojarzyć?
Dyskusja na temat reform propagowanych przez Sejm Wielki i postaw Polaków.

Rzecz dzieje się na szlacheckim dworze – u Podkomorzego spotykają się reprezentanci różnych poglądów politycznych na sprawy w kraju. Gospodarze są stronnikami reform. Goście – Starosta Gadulski – wstecznikiem, a Starościna – typową żoną modną niezainteresowaną krajem.

Na tym tle rozgrywa się wątek miłosny, para to: Teresa – córka Starosty, ale wychowana przez Podkomorzych, i zakochany w niej Walery – syn Podkomorzych. Walery jest posłem i właśnie wraca do domu z obrad. Osią zdarzeń staje się wyścig do ręki i posagu Teresy. Z miłości chce ją poślubić Walery i cieszy się jej wzajemnością. Dla pieniędzy – fircyk Szarmancki, i na chwilę zdobywa zgodę ojca Teresy. Ponieważ panna nie ma żadnego posagu, zwycięży miłość, bo Walery zrzeknie się jakichkolwiek roszczeń finansowych.

Cała intryga, utrzymana w klasycznym, molierowskim stylu, jest właściwie tylko pretekstem do tego, aby widzowie mogli zrozumieć potrzebę reform.

Przesłanie:

Utwór ma za cel propagować wśród społeczeństwa ideały reformatorów i działaczy Sejmu Wielkiego. Ośmieszył sarmackie postawy, skrytykował konserwatywne, wrogie postępowi poglądy części szlachty.

Sztukę odgrywano w Warszawie podczas obradowania Sejmu Wielkiego – co nadaje utworowi charakter politycznego argumentu, a autorowi daje możliwość propagowania poglądów. Niemcewicz był zagorzałym posłem stronnictwa demokratycznego.

 

Propagowane poglądy

Reformatorzy

  • Znieść liberum veto!
  • Doprowadzić do przymierza z Prusami przeciw Rosji!
  • Wprowadzić dziedziczenie tronu w Polsce.
  • Poprawić sytuację prawną i bytową chłopów i mieszczan.

Wstecznicy

  • Liberum veto źrenicą szlacheckiej wolności!
  • Króla musi wybierać szlachta!
  • Niczego nie należy zmieniać
    – przywileje i dominacja szlachty
    w Rzeczypospolitej są święte.

Kompozycja:

  • Komedia oparta na intrydze miłosnej.
  • Rozgrywa się z zachowaniem jedności miejsca, akcji, czasu.
  • Humor tkwi w tworzeniu charakterów (np. Starosta Gadulski, jego żona czy Szarmancki są swoistymi karykaturami).
  • Akcja nie jest zbyt wartka, ważniejsze stają się dialogi i dyskusje bohaterów.
  • Komedia kończy się dobrze
    – czyli ślubem młodej pary: Teresy i Walerego.
Powrót posła jest klasyczną komedią w stylu molierowskim – za chwilę podobne utwory będzie pisał Aleksander Fredro.

Utwór wpisuje się w krąg polskich lektur tematu sarmackiego – pokazuje portret szlachty XVII wieku – może być zestawiony z Panem Tadeuszem Mickiewicza.


• Ze ślubem wiąże się akt uwolnienia od poddaństwa chłopów należących do Podkomorzego. Podobny zabieg stosuje Mickiewicz, wiążąc w epopei Zosię z Tadeuszem.

Zobacz:

Powrót posła – Julian Ursyn Niemcewicz

Powrót posła Juliana Ursyna Niemcewicza jako komedia polityczna

Komedia polityczna i jej rola w oświeceniu na przykładzie Powrotu posła Juliana Ursyna Niemcewicza.

Czy w Powrocie posła zastosowane są reguły komedii klasycznej?

Scharakteryzuj stronnictwa zaprezentowane w Powrocie posła Juliana Ursyna Niemcewicza.

Scharakteryzuj stronnictwa zaprezentowane w Powrocie posła Juliana Ursyna Niemcewicza.