Herakles był półbogiem. Synem Zeusa – spłodzonym z królową Alkmeną. Naturalne więc, że przez całe życie nienawidziła go i prześladowała prawowita żona Zeusa – Hera (zwłaszcza że podstępem nakarmiono Heraklesa pokarmem Hery, w wyniku czego stał się nieśmiertelny).

  • Miał nadludzką moc. Jako niemowlę udusił dwa węże nadesłane przez Herę.
  • Jego siła przysporzyła mu wiele sławy, ale i niemało kłopotów. Był bowiem bardzo gwałtowny i często wpadał w gniew – nie panował wówczas nad sobą i wyrządzał krzywdę nawet tym, których kochał.
  • W młodości w gniewie zabił swojego nauczyciela muzyki (Herakles nie był zbyt cierpliwym uczniem) – rzucił w niego kitarą. To zabójstwo nie uszło mu na sucho – za karę musiał pasać w górach trzodę.
  • Kiedy dorósł, ruszył na pomoc okupowanym Tebom, przyczynił się do zwycięstwa nad najeźdźcą i w nagrodę poślubił Megarę, córkę władcy. Niestety, po kilku latach Herakles, w przypływie szału zesłanego przez Herę, zabił Megarę, a wraz z nią własne dzieci. Aby oczyścić się z grzechu, wyruszył do wyroczni delfickiej. Ta nakazała mu wykonanie 12 prac zleconych przez króla mykeńskiego Eurysteusza.

Dwanaście prac Heraklesa wykonanych na polecenie króla Eurysteusza:

  1. zabicie lwa z Nemei,
  2. zgładzenie hydry lernejskiej, dziewięciogłowego węża wodnego,
  3. sprowadzenie łani kerynejskiej o złotym porożu i spiżowych racicach,
  4. upolowanie wielkiego dzika, który pojawił się w okolicach Erymantos w Arkadii,
  5. oczyszczenie niesprzątanej od 30 lat stajni Augiasza, króla Elidy,
  6. wytępienie koło miasta Stymfalos zagrażających ludziom ptaków o dziobach i piórach z żelaza,
  7. ujarzmienie byka z Krety,
  8. uprowadzenie cudownych klaczy króla Diomedesa,
  9. zdobycie pasa Hipolity – królowej Amazonek,
  10. uprowadzenie wołów Geryona,
  11. dostarczenie złotych jabłek z sadu pilnowanego przez Hesperydy,
  12. porwanie z podziemi psa Cerbera.

Nie oznaczało to jeszcze końca jego przygód. Przypomnijmy tu historię z Dejanirą. Herakles poślubił piękną królewnę (oczywiście, pokonując rywali). Szczęście ich zmącił centaur Nessos, który porwał Dejanirę i chciał ją zgwałcić. Herakles zdążył go ustrzelić. Umierający, niby skruszony Nessos, zdradził Dejanirze sposób na utrzymanie wiecznej miłości męża: przepis na miksturę z jego krwi i nasienia, którą trzeba nasączyć koszulę Heraklesa. Naiwna Dejanira uczyniła to, lecz koszula okazała się jadem, wżarła się w ciało jej małżonka, powodując nieopisane męki herosa do tego stopnia, że rzucił się w ogień. Przerażona Dejanira popełniła samobójstwo. Heraklesa uwolnili od mąk bogowie i obdarzyli go nieśmiertelnością. Z tej historii pozostała ,,paląca koszula Dejaniry” – symbol okrutnych tortur i męki, którą przywoływał w wierszu Słowacki, oczywiście, jako przenośnię.

Nawiązania literackie do mitu

Herakles jest postacią o niezwykle barwnej biografii, pełnej przedziwnych przygód, co dostrzegli producenci seriali filmowych. W efekcie można oglądać na ekranach TV dzieje Heraklesa dzielone na odcinki. Ale na pewno nie tylko z tego źródła znamy jego dzieje. Do tej postaci – dzielnej, silnej, godnej podziwu – nawiązywali nasi wielcy wieszczowie:

Dzieckiem w kolebce kto łeb urwał Hydrze,
Ten młody zdusi Centaury,
Piekłu ofiarę wydrze,
Do nieba pójdzie po laury.

Tak pisał w Odzie do młodości Adam Mickiewicz, a wiele pokoleń uczyło się powyższych strof na pamięć.

Zrzuć do ostatka te płachty ohydne,
Tę – Dejaniry palącą koszulę:
A wstań jak wielkie posągi bezwstydne,
Naga – w styksowym wykąpana mule,

Tak z kolei woła do ojczyzny Juliusz Słowacki (Grób Agamemnona), odwołując się do innego epizodu z dziejów Heraklesa.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Herakles – bohater mitologii

https://aleklasa.pl/liceum/c111-jak-odpowiadac-z-polskiego/antyk/c407-antyk-2/wymien-slynne-mity-greckie-ktore-poznales-i-krotko-je-scharakteryzuj

https://aleklasa.pl/gimnazjum/c214-lekcje-z-epok-literackich/c215-antyk/mity-ktore-trzeba-pamietac

https://aleklasa.pl/liceum/c111-jak-odpowiadac-z-polskiego/antyk/c407-antyk-2/ile-bylo-prac-heraklesa-dlaczego-jest-on-tak-wazna-postacia-w-mitologii