Czasy obfitujące w wydarzenia polityczne, próby reform i powoływania nowych instytucji. Efekt: oświecenie zaobfitowało bogatą publicystyką i… rozwojem prasy.

Rozwój prasy w oświeceniu

Wśród pism wydawanych wtedy należy wymienić:

  • Monitor – powstały w 1765 roku na wzór angielskiego pisma Spectator. Przez dwadzieścia lat jego redaktorem był Franciszek Bohomolec. Monitor wychodził dwa razy w tygodniu, był główną trybuną propagowania reform, upowszechniał nowe formy publicystyczne: esej i felieton. Pisali w Monitorze: Krasicki, Bohomolec, Konarski, Naruszewicz – czyli największe siły reformatorskie i literackie epoki.
  • Zabawy Przyjemne i Pożyteczne – pierwsze czasopismo literackie, organ słynnych obiadów czwartkowych wydawanych przez króla Stanisława Augusta.
  • Gazeta Narodowa i Obca – wydawana w dobie Sejmu Czteroletniego, popierająca stronnictwo reformatorskie.
  • Gazeta Warszawska – gazeta informacyjno-polityczna wydawana przez ks. Stefana Łuskinę – przeciwnika oświeceniowego światopoglądu i wroga masonerii.

Tak gwałtowny rozwój prasy zrodził potrzebę budowania „gabinetów lektury” – pierwszych czytelni, które stopniowo przeradzały się też w wypożyczalnie książek.
W jaki sposób dzieła publicystów docierały do publiczności?

Otóż nie tylko jako samodzielne wydawnictwa. Rozpowszechnianiu poglądów myślicieli oświeceniowych bardzo dopomógł rozwój prasy. Zaistniała także moda na kulturalne spotkania i publiczne odczyty. Po nich żywo dyskutowano nad wygłoszonymi przez publicystów postulatami.

Zobacz:

Rozwój teatru w dobie oświecenia

https://aleklasa.pl/liceum/c155-powtorka-z-epok-literackich/c162-oswiecenie/przemiany-w-polsce-w-dobie-oswiecenia

https://aleklasa.pl/liceum/c111-jak-odpowiadac-z-polskiego/oswiecenie/c133-oswiecenie-w-polsce/wymien-i-scharakteryzuj-tworczosc-pisarzy-doby-sejmu-wielkiego

https://aleklasa.pl/liceum/c335-wiedza-w-tabelach/oswiecenie-tabela-2