Najważniejsi twórcy

  • Wergiliusz, autor słynnej Eneidy, epopei napisanej na wzór eposów Homera, ukazującej wędrówkę Eneasza.
  • Horacy, najsławniejszy poeta Rzymu, do twórczości którego nawiązywali późniejsi twórcy wielu krajów, w tym także Polski.
  • Owidiusz – twórca dzieła pt. Metamorfozy, a także Sztuki kochania.
  • Lukrecjusz – poeta – filozof, autor poematu O naturze wszechrzeczy.
  • Katullus – autor miłosnych wierszy adresowanych do ukochanej Lesbii.

 

Wergiliusz

  • Żył za czasów Oktawiana Augusta.
  • To Eneida (chociaż jej nie dokończył) przyniosła mu największą sławę, czasem był nazywany największym poetą starożytności.
  • Wergiliusz napisał także Bukoliki (inaczej Eklogi) – sielanki przedstawiające szczęśliwy żywot pasterzy w cudownej krainie Arkadii.
  • Jest też autorem Georgik – poematu sławiącego pracę na roli i życie wiejskie – napisanego na życzenie samego cesarza.
  • Wergiliusz był uznawany za autorytet już w średniowieczu! Jak „pogodzono” poganina z religią chrześcijańską? Stało się to między innymi za sprawą IV Eklogi. W niej właśnie zapowiada Wergiliusz nadejście złotego wieku po narodzinach Dziecka. Święty Augustyn zinterpretował to jako zapowiedź narodzin Chrystusa. Na dowód szacunku, jakim obdarzano Wergiliu­sza, można przytoczyć fakt, że to właśnie jego czyni swym przewodnikiem po piekle i czyśćcu Dante w Boskiej komedii. Bardzo poważano też rzymskiego wieszcza w polskim renesansie.

 

Horacy

Quintus Horatius Flaccus. Żył w ostatnim stuleciu p.n.e. i niedługo – bo od 65 do 8 roku p.n.e. Uznany za najwybitniejszego liryka Rzymu, był synem wyzwolonego niewolnika, a także podopiecznym Mecenasa, który zapewnił mu spokój bytowania i komfortowe warunki do pracy twórczej.

Najważniejsze dzieła:

  • Sztuka poetycka – swoisty podręcznik poetyki, czyli sztuki tworzenia poezji;
  • Carmina – pieśni, zbiór utworów poetyckich. Dziś zwane są odami. W nich zawarł Horacy refleksje filozoficzne i myśli o życiu.

Co w utworach Horacego jest ważne?

Słynny motyw poet nieśmiertelnego dzięki swojej sławie.

 

Zapamiętaj cytaty:

  • Exegi monumentum aere perenius… – oznacza: „stawiam sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu”. Tak zaczyna się słynna oda Horacego, która podejmuje temat nieśmiertelności poety i poezji. Twórczość, poezja, dzieło życia daje poecie sławę i nieśmiertelność.
    Motyw poety nieśmiertelnego jest ważny w literaturze – wyniósł profesję poetycką ponad zwykłą rzeczywistość, do tego pomysłu będą odwoływali się romantycy i w ogóle poeci wszech czasów. To od czasów Horacego poeta przestał być zwykłym gryzipiórkiem, a stał się kimś wyniesionym ponad prozaiczne tłumy. Aż dziw pomyś­leć, że sam Horacy wziął się za pisanie dla… zarobku i wcale tego nie ukrywał.
  • Non omnis moriar – brzmi słynny cytat, który oznacza: „nie wszystek umrę” – bo pozostanie po mnie sława i poezja.
    Horacy zwraca uwagę na dwoistą naturę poety: śmiertelną i nieśmiertelną także w wielu innych utworach, np. w odzie „Niezwykłe i potężne uniosą nas skrzydła” mówi: „poeta ze dwojej złożony natury”, które to słowa znamy głównie dzięki przekładowi Jana Kochanowskiego.

Horacjańska teoria dotycząca poezji i poety wykuwa portret artysty, któremu talent zapewnia nieśmiertelność, który podobny jest do ptaka – obcy na ziemi, marzący o podniebnym locie. Bardzo to ważne, bo kontynuatorami takiej wizji artysty będą romantycy i moderniści.

  • W swoich carminach (pieśniach) wyznawał Horacy filozofię umiaru oraz „złotego środka”, czyli z obu nurtów, stoicyzmu i epikureizmu, brał to, co wydawało mu się cenne. Propaguje on hasło „carpe diem” charakterystyczne dla epikurejczyków – chwytaj dzień, bo życie jest ulotne.
    Ale też – poeta nawołuje, by cieszyć się zwykłym życiem.
  • Tworzył poezję patriotyczną – to on napisał: „Dulce et decorum est pro patria mori” – „Słodko i zaszczytnie jest umrzeć za ojczyznę”.

Myśl Horacego

  • Uważał, że w sztuce najważniejsza jest jasność przekazu, prostota, umiar, harmonia.
  • Poeta potrafił pogodzić w swojej refleksji myśl epikurejską ze stoicyzmem.
    W swoich carminach (pieśniach) wyznawał Horacy filozofię umiaru oraz złotego środka, czyli z obu nurtów, stoicyzmu i epikureizmu, brał to, co wydawało mu się cenne. Propaguje on hasło „carpe diem” charakterystyczne dla epikurejczyków.
  • Wyznaje także stoicką zasadę okazywania w nieszczęściu równowagi ducha.
  • Świat poetycki Horacego to pogodna arkadia, jest pełen spokoju i szczęścia. Według Horacego trzeba cieszyć się tym, co jest, wartością w życiu jest rozum, zdrowie, łagodna starość.
  • Do jego filozofii należy optymistyczna postawa nihil desperandum – nigdy nie trać nadziei. Fortuna jest zmienna – złe czasy zapowiadają dobre.

Myśl Horacego:

  • Stoicyzm, bo:
  • Zachowaj równowagę!
  • Żyj roztropnie!
  • Zdystansuj się wobec życia!
  • Ciesz się tym, co masz!
  • Epikureizm, bo:
  • Carpe diem (chwytaj dzień)!
  • Szukaj w życiu przyjemności!
  • Zachowaj zasadę złotego środka!
  • Ceń przyjaźń – rozmowa z przyjaciółmi to przyjemność!

wszystko to CNOTA

Eneida opiewa dzieje Eneasza, który ucieka z płonącej Troi, wynosi z niej własnego ojca i wyrusza na tułaczą wędrówkę. Po drodze trafia do królowej Dydony, która odda mu swoje uczucia. Niestety! Eneasz został przeznaczony do wyższych celów – ma założyć Rzym, i dokona tego. Jako wzór postawy patriotycznej – porzuci Dydonę i dotrze do Italii, da początek narodowi rzymskiemu.

Poezja Horacego

  • Z poezji Horacego emanuje filozofia ładu i harmonii, złotego środka, którego poszukuje on pomiędzy różnymi systemami filozoficznymi.
  • Głosi epikurejskie carpe diem, ale także stoicką zasadę zachowania równowagi ducha, spokoju w obliczu nieszczęść.
  • Świat Horacego to świat arkadyjski, wypełniony szczęściem i spokojem, poeta – to człowiek wyróżniony, jego sława zapewni mu nieśmiertelność.

Wielbicielem i tłumaczem poezji Horacego był Jan Kochanowski.

 

Zapamiętaj!

  • Marek Tuliusz Cycero – słynny mówca, który w swoich oracjach i listach stworzył typ łaciny klasycznej.
  • Juliusz Cezar – wielki polityk, ale też autor pamiętników, w których opisuje m.in. podbój Gallów.
  • Inni historycy:
    • Liwiusz (Dzieje Rzymu od założenia miasta),
    • Tacyt (Dzieje, Roczniki), Swetoniusz (Żywoty cezarów).
  • Komediopisarze:
    • Plaut
    • Terencjusz (z jego komedii pochodzą słynne słowa: „Czło­­wiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”).

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Horacy

Exegi monumentum – Horacy

Horacy – praca domowa

Literatura starożytnego Rzymu

Rzymianie – twórcy czy naśladowcy?

Grecja i Rzym ojczyzną literatury