Co to jest stylizacja biblijna?

Stylizacja

Aby zrozumieć termin pojęcie stylizacji biblijnej, trzeba wpierw przypomnieć sobie pojęcie stylizacji.

Stylizacja (łac. stylus – rylec) to świadome, zamierzone wykorzystanie w utworze literackim stylów wypowiedzi typowych dla określonych środowisk – np. języka charakterystycznego dla więźniów, lekarzy, informatyków itd.

Po co ten zabieg?

Wyobraź sobie, że akcja powieści rozgrywa się w więzieniu lub w szkole. Będzie bardziej wiarygodna, jeśli przestępcy będą posługiwali się gwarą więzienną, a uczniowie gwarą uczniowską. Można też wykorzystać styl charakterystyczny dla danej epoki (możemy mieć wtedy do czynienia np. ze stylem archaicznym, czyli archaizacją, jak w Potopie Henryka Sienkiewicza, ze stylem młodopolskim). Możemy także wykorzystać styl innych dzieł literackich, styl autora czy styl gatunku literackiego – one najczęściej wykorzystywane są w parodiach; powstają wtedy np. parodie Pana Tadeusza, parodie eposów, parodie stylu Tadeusza Różewicza czy Zofii Nałkowskiej.

Stylizacja polega na wykorzystaniu najbardziej charakterystycznych cech danego stylu;

musi być bowiem oczywista i zrozumiała dla czytelnika. Bardzo często pojawia się w dialogach powieściowych – ma to dawać wrażenie autentycznego zapisu autentycznej rozmowy bohaterów. Czytając Potop, powinniśmy mieć wrażenie, że słuchamy rozmowy autentycznych siedemnastowiecznych szlachciców, np.

– Przy królu naszym prawowitym (…) i przy miłej ojczyźnie stać będziem! – zakrzyknął. – (…) Kto ma Boga i wiarę w sercu, ten przy nas stanie, moce niebieskie nas wesprą, i któż nam sprosta?! (…) Zgody jeno, a pobijemy tych szelmów, pludrów, pończoszników (…).
Kilka tysięcy szabel zabłysło naraz. Tłumy otoczyły pana Zagłobę, (…) wrzeszcząc:
– Prowadź! Prowadź!

Stylizacja biblijna

Naśladowanie w dziele literackim stylu charakterystycznego dla Biblii, a raczej jej narodowego tłumaczenia (w Polsce niegdyś wzorowano się na tłumaczeniu Jakuba Wujka; obecnie źródłem stylizacji biblijnej jest Biblia Tysiąclecia).

Stylizacja biblijna polega na:

  • Używaniu podniosłych słów, wyrażeń i zwrotów, np. rzekł zamiast powiedział, podążył zamiast poszedł, zstąpił zamiast zszedł.
  • Rozpoczynaniu zdań od spójników i, a (np. I nastał dzień trzeci; A owego dnia…).
  • Stosowaniu charakterystycznych konstrukcji, np. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam.
  • Stosowaniu alegorii i symboli.
  • Posługiwaniu się formą przypowieści czy mów prorockich.
  • Dzieleniu tekstu na wersety.
  • Stosowaniu odwróconego szyku zdań.

Autor, który stosuje stylizację biblijną, sugeruje, by jego dzieło traktować jako objawienie nieznanych dotąd prawd.

Przykład:

Ale potem ludzie wyrzekli się BOGA jednego, i naczynili sobie bałwanów, i kłaniali się im, i zabijali na ich cześć krwawe ofiary, i wojowali za cześć swoich bałwanów.
(Adam Mickiewicz, Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego)

Stylizacja biblijna odegrała bardzo ważną rolę w naszej literaturze. Mamy z nią do czynienia w wielu ważnych dziełach, np.

Stylizacja biblijna bardzo często pojawiała się w dziełach romantyków:

  • w Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego Adama MickiewiczaAdama Mickiewicza
  • Anhellim Juliusza Słowackiego

A także w dziełach modernistów, np. w wybranych dziełach Jana Kasprowicza czy w Pentateuchu Stanisława Przybyszewskiego.

 

Zobacz:

Stylizacja

Czym jest stylizacja językowa. Podaj przykłady.

Stylizacja językowa

Style i stylizacja językowa

Co to jest stylizacja językowa i jakie są podstawowe typy stylizacji

Stylizacja utworu literackiego