Nazwa ta pasuje do renesansu polskiego, gdyż podobnie jak złoty wiek starożytności odrodzenie polskie obfitowało w wydarzenia w dziedzinie kultury i sztuki: zarówno na polu architektury, malarstwa, muzyki, jak i literatury.

  • Warto zaznaczyć, że początek renesansu polskiego przypada na czasy panowania rodu Jagiellonów (początek epoki datuje się na rok 1450). Wraz z żoną króla Zygmunta Starego – Boną Sforzą (czyt. Sforcą) przybywa do Polski kultura Włoch. Wśród świty królowej znajdują się uczeni, muzycy, innowacje dotyczą nie tylko obyczajów, lecz nawet kuchni, bowiem Bona wprowadziła do nas „włoszczyznę” z Italii. Również w Polsce rozwinął się wówczas mecenat.
  • Działalność rozpoczęli tacy prekursorzy humanizmu, jak Włoch Filipo Buonaccorsi (Kallimach) i Niemiec Konrad Celtis – założyciel Literackiego Stowarzyszenia Nadwiślańskiego. W 1543 r. zostaje obwieszczona światu rewolucyjna teoria heliocentryczna Mikołaja Kopernika.
  • Przyznać należy, że wiano królowej Bony także przyczyniło się do wzrostu potęgi kraju. Oczywiście epoka renesansu to rozwój polskojęzycznej literatury – epoka twórców, takich jak Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Szymon Szymonowic.
  • Polski renesans trwa do lat trzydziestych XVII w. (1630), czyli również w czasie panowania królów: Walezego, Batorego i Zygmunta III Wazy, kiedy to epoka wojen i rozdarcia wewnętrznego zastąpi renesansowy ideał harmonii.
  • Dojrzały renesans polski przypada zatem na wiek XVI, a był to wiek względnego spokoju, dobrej koniunktury gospodarczej, rozwoju oświaty, a nawet tolerancji wobec innowierców. Rzeczpospolita XVI wieku była potęgą, mocarstwem na mapie renesansowej Europy.

 

Sodalitas Litteraria Vistulana

To po prostu Nadwiślańskie Bractwo Literackie – towarzystwo literackie, które istniało w Krakowie, w końcu XV wieku! Założycielem tego stowarzyszenia był Konrad Celtis (prawdziwe nazwisko K. Pickel) jeden z prekursorów odrodzenia w Polsce, pochodzący z Niemiec. Bractwo zrzeszało światłych humanistów Akademii Krakowskiej: Wojciecha z Brudzewa, Ursinusa, Korwina, a także innych humanistów Krakowa, którzy wiedli naukowe dysputy i głosili hasła humanizmu. Bractwo jest warte uwagi, gdyż stowarzyszenia literackie nie należały w owym czasie do często spotykanych zjawisk. Nadwiślańskie – choć wzorowane na włoskich towarzystwach tego typu, było pierwszym w Europie Środkowej. Związany z nim był także Kallimach (Filip Buonaccorsi) – włoski humanista, wygnaniec, który znalazł w Polsce gościnne przyjęcie, a nawet był potem nauczycielem synów Kazimierza Jagiellończyka.

 

Ludzie polskiego renesansu:

  • Kallimach (Filipo Buonaccorsi),
  • Konrad Celtis,
  • Mikołaj Kopernik,
  • Jan Zamojski,
  • Andrzej Frycz-Modrzewski,
  • Łukasz Górnicki,
  • Stanisław Orzechowski,
  • Piotr Skarga,
  • Jan Ostroróg,
  • Mikołaj Rej,
  • Jan Kochanowski,
  • Szymon Szymonowic,
  • Mikołaj Sęp-Szarzyński.

Uczelnie renesansowe:

  • Akademia Krakowska,
  • Akademia Jezuicka (Wilno),
  • Akademia Zamojska,
  • Uniwersytet w Królewcu,
  • rozwijały się także gimnazja.

Publicyści:

  • Andrzej Frycz-Modrzewski,
  • Piotr Skarga,
  • Stanisław Orzechowski,
  • Jan Ostroróg.

Działalność mecenasów:

  • Jan Zamojski (ośrodek w Zamościu miał ambicje konkurowania z dworem królewskim);
  • Zbigniew Oleśnicki (dofinansował Uniwersytet Krakowski);
  • Andrzej Krzycki (opiekun Klemensa Janickiego);
  • Piotr Myszkowski (mecenas Jana Kochanowskiego).

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Panorama renesansu polskiego

Literatura polskiego renesansu

Jakie znaczenie w epoce odrodzenia miał rozwój publicystyki? Jakich znasz jej przedstawicieli?

Jakich znasz poetów polsko-łacińskich?

Podaj przykłady pierwszych utworów w języku narodowym