Tadeusz Konwicki

Jeszcze jeden twórca z szeregu „wieszczów związanych z Litwą”, tam upatrujących arkadię dzieciństwa, tęskniących do litewskich pejzaży. To ważna postać współ­czesnej polskiej kultury: jest pisarzem, był dziennikarzem, jest wybitnym reżyserem filmowym. Debiutował w czasach powojennego entuzjazmu, jego pierwsze powieści – np. Przy budowie lub Władza – realizowały założenia socrealizmu. Wkrótce jednak Konwicki stał się jednym z najbardziej opozycyjnych pisarzy, a Mała apokalipsa była swego czasu pierwszym tytułem literatury drugiego obiegu. Jest Konwicki twórcą prozy oryginalnej, nowatorskiej. Jego powieści wypełnia specyficzna atmosfera, może nieco męcząca – z pogranicza snu lub utraconej pamięci, natychmiast rozpoznawalna dla czytelników.

Wśród cech tej prozy wyróżniamy:

  • Typ bohatera: everyman, często dotknięty amnezją, inteligent w średnim wieku, o przeciętnej twarzy i zwykłym życiu.
  • Motyw podróży i poszukiwania – często organizuje losy bohatera.
  • Poetyka snu – metodą kształtowania świata przedstawionego.
  • Miasto lub litewskie pejzaże – jako przestrzenie powieści.
  • Retrospekcje, technika wielu wariantów i nakładania przestrzeni w organizowaniu świata powieści (kolaż).

Powieści Konwickiego:

  • Przy budowie
  • Sennik współczesny
  • Wniebowstąpienie
  • Zwierzoczłekoupiór
  • Bohiń
  • Mała apokalipsa
  • Kompleks polski

Filmy:

  • Ostatni dzień lata
  • Zaduszki
  • Salto
  • Jak daleko stąd, jak blisko
  • Dolina Issy
  • Lawa

Tadeusz Konwicki

Zaprezentuj sylwetkę twórczą i najistotniejsze motywy tematyczne twórczości Tadeusza Konwickiego

Marek Hłasko

Marek Hłasko żył krótko – trzydzieści pięć lat, zmarł nagle – mówiono o samobójstwie. Ostatnich jedenaście lat życia spędził poza granicami ojczyzny, do której nie mógł powrócić.

  • Dokonał w swojej prozie swoistego przewrotu: w przeciwieństwie do współczesnej literatury ukazującej radosną i utopijną baśń socrealizmu – Hłasko pokazał czarną, pesymistyczną rzeczywistość.
  • Symbolizuje typ polskiego buntownika, człowieka – legendy, wzmocnionej tragiczną śmiercią pisarza. Jego opowiadania nie wzbudzają już takich emocji jak niegdyś, gdy mówiły brutalne prawdy o niby-pięknym świecie. Przeciwnie, dostrzegamy przerysowanie w drugą stronę. Sceny niemal kiczowate, powtarzalne schematy i ograne chwyty fabularne. Ale… Wciąż jest to proza czytana z zapałem, dzięki niej w naszej literaturze pokazano beznadziejność życia w PRL, otępienie społeczeństwa, pustkę ideologii, nędzę zarówno materialną, jak i moralną.
  • Hłasko podejmuje temat miasta (opisuje „niskie” sfery: knajpy, miasto nocą, lumpenproletariat), miłości – bez szans na szczęście, zawsze przegranej w złym świecie, marzeń i złudzeń ludzkich skazanych na klęskę.
  • Proza Hłaski jest odrębną wartością współczesnej literatury również ze względów kompozycyjnych:
    • Wzorem dla Hłaski była twórczość Hemingwya: behawioryzm w prezentacji postaci, bogactwo dialogów krótkich, wartkich, często brutalnych. „Amerykanizacja” prozy była jednym z zarzutów stawianych pisarzowi, ale też głównym powodem poczytności jego utworów.
    • Bohater Hłaski („Hłaskower”) jest samotny, na pozór brutalny, twardy, zamknięty w sobie. Jego przeszłość kryje ponurą tajemnicę, jego nadzieje na przyszłość są bez szans – jest jednostką wyobcowaną ze społeczności i przegrywa z jej siłą.
    • Kobieta w prozie Hłaski to femme fatale – istota fałszywa, niszcząca prawdziwe uczucie, ma także dwuznaczną przeszłość. Bohaterki pozytywne próbują walczyć z rzeczywistością – ich działania skazane są jednak na niepowodzenie.

Twórczość Marka Hłaski:

  • Pierwszy krok w chmurach
  • Ósmy dzień tygodnia
  • Głupcy wierzą w poranek
  • Cmentarze
  • Amor nie przyszedł dziś wieczorem
  • Drugie zabicie psa
  • Opowiem wam o Ester
  • Piękni dwudziestoletni
  • Palcie ryż każdego dnia

Marek Hłasko

Opowiadania Marka Hłaski

Sławomir Mrożek

Znany głównie jako dramaturg, jest przecież autorem lubianych opowiadań oraz rysunków. Mrożek zajął w naszej literaturze miejsce prześmiewcy wykpiwającego realia świata. Świata pełnego absurdów – żył w Polsce socjalistycznej. Jego myśl wykracza jednak poza tematy polityczne. W tym prawdopodobnie tkwi wartość jego utworów: są odpowiedzią na pytania stawiane przez własne czasy, ale są też uniwersalnymi rozprawami o człowieku.

Co cechuje twórczość Sławomira Mrożka:

  • Specyficzny humor i ironia w obnażaniu absurdów rzeczywistości.
  • Materią utworów często bywa groteska i parodia.
  • Parodią pisarz posługuje się też w sferze języka – wykpiwając schematy mowy.
  • Ujawnia kontrasty, zestawiając rzeczywistość z głoszonymi ideologiami.
  • Bohater Mrożka jest wyobcowany, samotny, postawiony wobec absurdów rzeczywistości, z którą próbuje walczyć – i przegrywa.

Utwory Sławomira Mrożka:

  • Półpancerze praktyczne
  • Słoń
  • Polska w obrazach
  • Wesele w Atomicach
  • Moniza Clavier
  • Tango
  • Męczeństwo Piotra O’Heya
  • Policja
  • Emigranci
  • Ambasador

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Sławomir Mrożek

Sławomir Mrożek – jego rola w literaturze polskiej

Sławomir Mrożek – jak pisać o…

Ważne zjawiska w literaturze współczesnej