Jakie znaczenie w epoce odrodzenia miał rozwój publicystyki? Jakich znasz jej przedstawicieli?

Czym jest publicystyka?

  • Jest to ten dział piśmiennictwa, który porusza tematy aktualne, bieżące, żywo interesujące społeczeństwo, dotyczące polityki, obyczajów, kultury itp.
  • Twórcy publicystyki podejmują aktualności i opisują je w różnych formach: felietonach, szkicach lub np. recenzjach.
  • Rozwój publicystyki jest charakterystyczny dla takich czasów, które są historycznie ciekawe, obfitują w polityczne posunięcia, walki stronnictw, grę polityków itp.
  • Publicystyka łączy się nieodzownie z rozwojem prasy, czego dowodem są czasy oświeceniowe, lecz początku publicystyki polskiej upatrujemy w renesansie.

Jej przedstawiciele to:

  • Andrzej Frycz-Modrzewski (publicystyka społeczna)
    Wszechstronnie wykształcony, wiele lat podróżował po Europie, poznał Erazma z Rotterdamu i Marcina Lutra, nazwano go „ojcem polskiej myśli demokratycznej”. Jest przedstawicielem humanizmu chrześcijańskiego. W swoich traktatach naśladował mowy Cycerona, pisał zaś zawsze po łacinie. Pod koniec życia postanowił osiąść na wsi, zakupił wieś w powiecie brzezińskim, niestety, padł ofiarą epidemii szalejącej w Małopolsce w r. 1572.
    Jego słynne dzieło O poprawie Rzeczypospolitej (traktat). podjął temat i rozpropagował pojęcie demokracji – pierwszy w tej skali – w Europie. Stworzył on wizję sprawiedliwego, zreformowanego państwa, analizując ważne dziedziny życia społecznego – jego myśl stała się wzorem dla późniejszych reform i myślicieli.
  • Ksiądz Piotr Skarga (publicystyka religijna) i jego słynne Kazania sejmowe
    Znaczenie tych utworów było ogromne nie tylko w dobie renesansu. Stało się źródłem praw, zasad, odwołań i inspiracji w wiekach późniejszych.
    Pozostał symbolem, nawet mitem polskiej kultury, gdyż jego kazania przepełnione emocjami, wyrażające troskę o losy ojczyzny, głosiły także przestrogę: jeśli obywatele nie zaczną myśleć o ojczyźnie, grozi nam katastrofa. Najwyższy czas ocknąć się i sprawę ojczyzny przedłożyć nad egoizm i prywatę. W konfrontacji z późniejszymi wypadkami, zwłaszcza z haniebną utratą niepodległości w XVIII wieku, głos Piotra Skargi wydał się następnym pokoleniom proroczy, a sam kapłan – natchnionym jasnowidzem odczytującym przyszłość. Do takiej pomnikowo-romantycznej wizji księdza Skargi przyczynił się też Jan Matejko, tworząc słynny uduchowiony obraz Skargi głoszącego kazanie.

Zobacz:

Jaką wymowę zawiera dzieło Andrzeja Frycza-Modrzewskiego O poprawie Rzeczypospolitej?

O czym informuje Andrzej Frycz Modrzewski w dziele O naprawie Rzeczypospolitej? Jak służy temu kompozycja tekstu?

Omów Kazania sejmowe księdza Piotra Skargi. Czym są: kazanie i retoryka?

Jakie postulaty głosił Stanisław Orzechowski?

Polska publicystyka renesansowa

PODYSKUTUJ: