Alegorią nazywamy obrazowe przedstawienie jakiegoś pojęcia za pomocą umownych i stałych motywów. Umownych i stałych – to bardzo ważne – bo to przede wszystkim odróżnia alegorię od symbolu. Alegoria opiera się na skojarzeniu możliwie oczywistym i jednoznacznym, np. paw, przedstawiający, czyli alegoryzujący pychę. Alegoria nie podlega interpretacji – można najwyżej jej nie zrozumieć na skutek braku zdolności autora bądź niedostatków własnej wiedzy i wyobraźni.

Przykładem alegorii może być choćby owa rozkładająca się pani owinięta chustą i wyposażona w kosę w Rozmowie mistrza Polikarpa... Albo inna postać, z zawiązanymi oczyma, trzymająca w jednej ręce wagę, a w drugiej miecz i alegoryzująca sprawiedliwość. Nie musi to być zresztą osoba ani w ogóle coś ożywionego.

Przyjrzyjmy się dokładniej najbardziej znanym średniowiecznym motywom.

Choćby taki taniec śmierci (danse macabre) – to przecież nic innego niż alegoria jej potęgi.
Mógłby ktoś powiedzieć, że przecież to przykład metafory, i miałby rację. Alegoria bowiem to po prostu specyficzny jej rodzaj – działający automatycznie, przez błyskawiczne skojarzenie, nie zaś interpretację.

Jeszcze coś – alegoriami mogą być nie tylko rzeczy i przedmioty, ale określone zachowania i gesty. Przykładem problem ars moriendi – z jej wszystkimi rytualnymi, stosownymi dla danego stanu społecznego następującymi kolejno po sobie akcesoriami – z których każde alegoryzuje tę lub tamtą cechę i zasługę umierającego.

Zapamiętaj!
Alegoria odpowiada w zasadzie temu, co nazywamy symbolem w potocznym języku. Ale tu kryje się poważna pułapka. Bo jeśli w języku codziennym mówimy, że na przykład dziecko na znaku drogowym symbolizuje niebezpieczeństwo potrącenia go, to w języku teorii literatury symbolem nazywamy jakiś obraz wieloznaczny – nadający się do różnorakich interpretacji.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

ALEGORIA

Jak rozumiesz pojęcie ars moriendi?

Danse macabre i ars moriendi – przedstaw stosunek człowieka średniowiecza do śmierci

Czym jest motyw danse macabre w literaturze i sztuce średniowiecznej?

Czym jest motyw danse macabre w literaturze i sztuce średniowiecznej?

Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią

Przedstaw wizję śmierci i danse macabre w Rozmowie mistrza Polikarpa ze Śmiercią.

Motyw danse macabre w Rozmowie mistrza Polikarpa ze Śmiercią

Symbol, alegoria, parabola – objaśnij pojęcia, podaj przykłady.

Średniowiecze TEST