Wyjaśnij znaczenie nazwy pozytywizm filozoficzny i omów podstawy jego ideologii.

Określenie dat granicznych realizmu jest dosyć kłopotliwe. W Europie mówimy o prądzie literackim – o nazwie realizm i filozoficzno-społecznym – o nazwie pozytywizm. W Polsce – o prądzie literackim i filozoficznym – nazywanym pozytywizmem. W dodatku – rozwój prądu w Polsce przypada znacznie później niż w Europie. Na razie wszak zajmiemy się Europą.

Ogólnie przyjmuje się, że z pozytywizmem filozoficznym w Europie mamy do czynienia od połowy od lat 50. do 80. XIX wieku. Wtedy to nastąpiło nasilenie nowych tendencji filozoficznych, a od 1850 realizm stał się hasłem programowym i ideą twórczą młodych pisarzy (Flauberta i innych).

Nazwa pozytywizm pochodzi od tytułu dzieła jednego z głównych filozofów epoki, czyli od Wykładów filozofii pozytywnej Augusta Comte’a. To właśnie ta praca dała początek szeregowi prac filozoficznych na temat nowego ujęcia świata, jaki proponował Comte w swoich Wykładach. System Comte’a zakładał, że:

  • Filozofia ma sens praktyczny: ma służyć poprawie życia jednostek i zajmować się badaniem przedmiotów rzeczywistych i dostępnych rozumem.
  • Celem filozofii jest uzyskiwanie wiedzy pewnej.
  • Wzorcem postępowania filozofa są nauki przyrodnicze, jego metodą eksperyment i obserwacja.
  • Badać można jedynie rzeczy pewne, a więc przedmioty fizyczne, o psychice, zdaniem pozytywistów, nic pewnego powiedzieć się nie można.

Comte zwrócił uwagę na wielką rozbieżność pomiędzy naukami przyrodniczymi a społecznymi. O ile te pierwsze są w stanie coraz precyzyjniej i wnikliwiej badać mechanizmy rządzące światem, przyczyniając się do jego poznania, o tyle te ostatnie prawa rządzące życiem społeczeństw nadal pozostają nieodkryte. Propozycja Comte’a była prosta: proponował on badać życie jednostek, stosując do badań metody charakterystyczne dla nauk przyrodniczych. Owo przekonanie, że ludzkość i natura rządzi się tymi samymi prawami, nazywa się monizmem przyrodniczym.

Zobacz:

Proza a program pozytywizmu

TEST z wiedzy o pozytywizmie z komentarzem cz. 1

TEST z wiedzy o pozytywizmie z komentarzem cz. 2

Wyjaśnij znaczenie nazwy pozytywizm filozoficzny i omów podstawy jego ideologii.

POZYTYWIZM – TABELA