Skoro poeci barokowi przyjęli sobie za cel zaszokować odbiorcę, ich poszukiwania podążały w kierunku wymyślania coraz to nowych, zaskakujących form wyrazu. Efekty tych dążeń bywały czystym wyrafinowaniem i być może stąd zrodziła się opinia o „przeroście formy nad treścią”.

Charakteryzując konstrukcję poezji barokowej, wymienić trzeba:

  • Kontrast – poeci baroku lubili jaskrawe przeciwstawienia i często utwór budowali na antynomiach:
    • biel – czerń,
    • miłość – śmierć, itd.
  • Brzydota – stała się środkiem ekspresji, prawdziwym i silnie działającym sposobem przekazywania bólu, opisu rozkładu ciała, cierpienia.
  • Paradoks – sformułowanie zaskakujące swoją treścią, na pozór bez sensu, sprzeczne z logiką – lecz po przemyśleniu ujawniające nieoczekiwaną prawdę. Na przykład w sonecie Do trupa takim zaskoczeniem są podobieństwa zakochanego i zmarłego, wyeksponowane przez poetę.
  • Oksymoron – to prosty paradoks, połączenie dwóch sprzecznych wyrazów, np.
    • gorący mróz,
    • śliczny brzydal,
    • żywy trup.
  • Hiperbola – wyolbrzymienie – przesadne przedstawienie jakiegoś zjawiska, np. umieram z rozpaczy.
  • Anafora – wielokrotne powtórzenie tego samego zwrotu na początku kolejnych wersów, np. „nic to” w wierszu Cnota grunt wszystkiemu.
  • Inwersja – niezwykły, „powykręcany” i poprzestawiany szyk (kolejność) wyrazów w zdaniu, np.„których każdy, póki żyw, niech, jeśli chce, zażyje”.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

BAROK – TABELA

Najważniejsze pojęcia związane z barokiem

Poezja metafizyczna baroku i jej przedstawiciele

Poezja baroku

Angielska poezja metafizyczna