Przyimek

Przyimek

 

Przyimek – niesamodzielna, nieodmienna część mowy
Funkcja

Przyimki najczęściej określają:

  • stosunki przestrzenne – gdzie jakiś przedmiot lub osoba w danej chwili się znajdują np. piłka może być:

    • nad (siatką),
    • za (siatką),
    • przy (siatce),
    • przed (siatką),
    • pod (siatką),
    • obok (siatki),
    • w domu,
    • na półce
    • za domem
  • stosunki czasowe np.

    • po lekcjach,
    • o piątej,
    • przed obiadem)
  • stosunki celowe np.
    • idę po zakupy
  • Przed domem rośnie dąb.
  • Za ścianą słychać krzyki.
  • Schował ręce pod stół

 

  • Kończę zajęcia po piątej lekcji.
  • Skończę lekcje przd kolacją.
  • Działo się to za panowania Mieszka I.

 

  • Poszła po bułki.
  • Zmierzam do celu.

Ze względu na budowę wyróżniamy przyimki:

  • proste (których nie możemy już podzielić na mniejsze cząstki przyimkowe):
    z, po, na, do,w, przed, za, koło, nad, od, o, dla, bez, przy;
  • złożone (składające się z dwóch lub trzech przyimków prostych):

    • zza (z+za),
    • znad (z+nad),
    • wokoło (w+o+koło),
    • spomiędzy,
    • spoza,
    • poprzez,
    • pośród,
    • ponad

Uwaga!

  • Przyimki złożone z dwóch przyimków piszemy zawsze łącznie.
  • Pisownia początkowego z-, s- w przyimkach złożonych jest zawsze zgodna z wymową, np.
    znad, zza, spod, spoza

Zapamiętaj!

  • Przyimek jest wyrazem niesamodzielnym to znaczy, że nie potrafi samodzienie tworzyć części zdania.
  • Wyrażenia przyimkowe to przyimki w połączeniu z:

    • rzeczownikami (w domu, na tablicy, po zajęciach, do szkoły, o siostrze, do szkoły),
    • przymiotnikami (za duży, za krótki, za mały, za niski, o szybkim, z młodymi),
    • zaimkami (na siebie, przy nim, obok was, beze mnie, u nich, z tobą),
    • liczebnikami (dla trojga, do tysiąca, po pierwsze),
    • przysłówkami (na pewno, na zawsze, od zaraz),
    • z wyrazami, które występują wyłącznie z przyimkami (na przełaj, na przemian, na wyrost, po kryjomu)

Uwaga!

  • Przy wykonywaniu rozbioru gramatycznego zdania nie należy umieszczać przyimków jako oddzielnych części mowy, ale określać je jako wyrażenia przyimkowe, łącznie z innymi wyrazami.
  • To przyimek narzuca podrzędnym częściom mowy formę przypadka;
    • w czym? (Msc.) – w domu,
    • na kogo? (B.) – na siebie,
    • na co? (B.) – na dobre.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Części mowy. Podstawowe informacje. (ćwiczenia)

Części mowy – powtórka

Czasownik

Fleksja

Fleksja TEST

PODYSKUTUJ: