TO CO WAŻNE W POEZJI MŁODEJ POLSKI

Poezja modernistów

Co jest ważne w poezji modernistów?

Nastrój – pesymizm i dekadentyzm

  • Zgodnie z duchem epoki w poezji modernistycznej dominuje pesymizm, poczucie dekadencji, schyłku wartości i raczej niechęć do życia. Łatwo trafić na wiersz przepełniony nastrojem smutku, bezradności i pesymizmu.
  • Rodowód pesymizmu wywodzi się z filozofii Arthura Schopenhauera – filozofa działającego na przełomie wieków XVIII i XIX. Schopenhauer głosił kompletny bezsens ludzkiego istnienia, które, pozbawione jakiejkolwiek wartości, ma przysparzać jedynie cierpienia.
  • Niektóre wiersze są wręcz manifestem schopenhaueryzmu – tytuł, który warto pamiętać, to Koniec wieku XIX Tetmajera.
  • Poeci budują nastrój wiersza nie tylko słowem, równie dobrze służy im do tego operacja dźwiękiem, powtarzalnością zdań, doborem rymów, barwami. Szarości, zamglone, rozmyte deszczem kontury, ujęcia impresjonistyczne sprzyjają poczuciu smutku i bezradności, życiowej niemocy.

Kult piękna

W wielu utworach trafisz na wysławianie piękna, zwłaszcza natury. I to zgadza się z duchem epoki, bo – jednym z leków na to cierpienie miała być, zdaniem Schopenhauera, kontemplacja Piękna. Piękno w jego filozofii ma szczególne znaczenie – jest jedyną prawdziwą wartością w naszym życiu. W związku z tym w ujęciu Schopenhauera artysta urasta do roli kogoś w rodzaju kapłana religii Piękna.

  • Na polskim gruncie z tą koncepcją współgra program artystyczny sformułowany przez Zenona Przesmyckiego (Miriama). Jego zdaniem społeczeństwo jest niechętne temu, co ponadprzeciętne. Miriam pogardzał masowymi gustami, twierdząc, że prawdziwe Piękno dostępne jest jedynie garstce nielicznych, zdolnych je dostrzec i zrozumieć. Jednocześnie zaś twierdził, że Piękno jest jedyną prawdziwą wartością – i jako takie powinno być celem ludzkich dążeń.

W poezji modernistów znajdziesz przede wszystkim piękno krajobrazu – górskiego lub morskiego.

Symbol

To najtrudniejszy i najważniejszy motyw kompozycyjny w poezji (i w literaturze w ogóle) tej doby. Wszechobecna jest moc symbolu – kiedy trafi się nań w utworze, trzeba go rozpoznać, wskazać i zinterpretować. Według symbolistów tworzenie symboli i odnajdywanie powiązań pomiędzy nimi jest głównym zadaniem artysty. To poetycki obraz, który może oznaczać wszystko, tylko nie siebie.
Uwaga na symbole: krzak dzikiej róży, ptak, drzewa, kwiaty, postacie – jak szatan czy np. kowal.

Sam poeta

Znów mamy do czynienia z ideologią artysty prawie boga, wyniesionego ponad tłumy. Nie może być zniewolony służbą jakiejś idei. Tłumem pogardza, codzienność jest dla niego więzieniem.
Jeśli natkniesz się na wizję ptaka – białego, wzniesionego ponad ziemią, spętanego, pragnącego wolności – pisz śmiało, że to symbol poety.
Wskaż klasyczny rodowód tej idei – wizję poety-ptaka, nieśmiertelności sławy poety ukształtował Horacy, a w Polsce tłumacz i entuzjasta jego poezji Jan Kochanowski.

Według Przybyszewskiego:

  • Artysta nie jest sługą ani kierownikiem, nie należy ani do narodu, ani do świata, nie służy żadnej idei ani żadnemu społeczeństwu.
  • Artysta stoi ponad życiem, ponad światem, jest panem panów, nieokiełznany żadnym prawem, żadną siłą ludzką.
  • Sztuka nie ma żadnego celu, jest celem sama w sobie, absolutem, bo jest odbiciem absolutu – duszy.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Modernizm – życiorys kultury

Młodopolska symbolika

MŁODA POLSKA – TABELA

Młoda Polska – charakterystyka epoki

Tematy charakterystyczne dla literatury Młodej Polski

Poezja Młodej Polski

Poezja Jana Kasprowicza

Poezja Kazimierza Przerwy-Tetmajera

";?>
PODYSKUTUJ: