Problematyka patriotyczna w utworach Jana Kochanowskiego.

We wstępie

zaznacz wagę tematu w twórczości Jana Kochanowskiego. Ojczyzna, patriotyzm, sprawy kraju zajmowały w twórczości Jana Kochanowskiego bardzo ważne miejsce. Temat ten obecny jest nawet we fraszkach.

W rozwinięciu przytocz dowody

  • We fraszce Na sokalskie mogiły poeta wyraża pogląd, iż najbardziej szczytna i mężna to śmierć za ojczyznę.
  • Wśród pieśni patriotycznych najbardziej znana jest Pieśń V (O spustoszeniu Podola) nawiązująca do najazdu Tatarów na Podole. Adresatem utworu jest polska szlachta, którą Kochanowski gani za nie­strze­żo­ne granice, brak stałego wojska i dbanie o własne interesy, a nie dobro kraju. Liczy na to, że sugestywne obrazy, takie jak zrabowane majątki, spustoszona ziemia, gwałt na szlacheckich córkach, porywanie dzieci i kobiet do niewoli, przemówią do wyobraźni szlachty i wywołają chęć zemsty. Poeta ostrymi słowami woła do czytelników, jego zwroty są nacechowane emocjonalnie, używa roz­kaź­ni­ków: „Polaku!”, „cny Lachu!”, „nie ustępuj kroku!”, „skujmy talerze, pieniądze gotujmy, dajmy!”.
    Pieśń kończy się ostrzeżeniem:
    Cieszy mię ten rym: „Polak mądry po szkodzie”;
    Lecz jeśli prawda i z tego nas zbodzie,
    Nową przypowieść Polak sobie kupi,
    Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.
  • Przytocz kolejną pieśń o wymowie patriotycznej – Pieśń XII (Księgi wtóre) opiewająca cnotę i prawość człowieka, który swoje życie poświęca ojczyźnie. Takich ludzi – patriotów – nagradzać będzie także Bóg po śmierci. Słynny cytat z tej pieśni:
    A jeśli komu droga otwarta do nieba,
    Tym, co służą ojczyźnie.
  • Nawiąż do Odprawy posłów greckich. Nadmień, że choć akcja rozgrywa się w starożytnej Troi, omawia problem aktualny również w czasach Kochanowskiego. Dylemat bohaterów dramatu: czy oddać Helenę posłom i uchronić ojczyznę od wojny, czy pozostawić ją w Troi według życzenia królewicza, a ojczyznę narazić na wojnę – jest obrazem uniwersalnego problemu stawiania interesów prywatnych ponad sprawy kraju. Antenor – jest przykładem patrioty, Iketaon – posła przekupnego, wynajdującego sztuczną argumentację do zre­ali­zo­wa­nia woli Parysa. Jeden z posłów wygłasza pełne gorzkiej prawdy słowa:
    O nierządne królestwo i zginienia bliskie,
    Gdzie ani prawa ważą, ani sprawiedliwość
    Ma miejsca, ale wszystko złotem kupić trzeba!
    Troja jest alegorią Polski – trojański ustrój polityczny to tak naprawdę ustrój szesnastowiecznej Rzeczypospolitej, widać też podobieństwo Rady Trojańskiej do sejmu i analogie w obradach po­sel­skich.

Zakończ wnioskiem

Jan Kochanowski ujawnia się w swoich utworach jako patriota i obywatel myślący o dobru ojczyzny. Tworzy w świetnych dla Rzeczypospolitej czasach – a mimo to dostrzega zagrożenia, potrafi wytknąć rządzącym błędy. Najistotniejsza wydaje się przy tym jego refleksja ogólna o obywatelu, ojczyźnie i władzy – bo jest ponadczasowa, obowiązuje tak w starożytności, renesansie, jak i współcześnie.

 

Zobacz:

Jan Kochanowski – Pieśń V (Pieśń o spustoszeniu Podola)

O czym traktuje Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego?

Zaprezentuj utwory Kochanowskiego o wymowie patriotycznejnej

Co literatura renesansu mówi o powinnościach obywatelskich?

Jaką filozofię zawarł Jan Kochanowski w pieśniach i fraszkach?

Powinności obywatelskie w twórczości Jana Kochanowskiego

Zaprezentuj utwory Kochanowskiego o wymowie patriotycznejnej

Troska o losy ojczyzny w utworach doby renesansu

Pieśni Kochanowskiego na maturze