Wiersz na egzaminie

Metafora

Roman Jakobson wyróżnili dwa bieguny języka: metaforę i metonimię. Tym dwóm biegunom odpowiadają dwie odmienne tendencje budowania obrazu. Dążność do metafory to cecha np. romantyzmu i Młodej Polski, do metonimii – utworów realistycznych. Teorie metafory Jedną z najstarszych jest teoria Arystotelesa. Zdefiniował metaforę jako czynność transpozycji (przeniesienia) – zastąpienie nazwy właściwej nazwą przenośną. Wyróżnił następujące przeniesienia: z gatunku na rodzaj, z rodzaju na gatunek, z gatunku na gatunek z rodzaju

Terminy związane z wierszem

Terminy związane z wierszem Adresat – osoba, do której podmiot liryczny kieruje swoją wypowiedź, do niej skierowany jest wiersz: może być postacią prawdziwą (w przypadku wierszy dedykowanych komuś), może być fikcyjną. Alegoria – rodzaj przenośni, obraz, motyw, który ma trwałe znaczenie przenośne, zrozumiałe dla odbiorców. Przykład: statek w czasie burzy – alegoria ojczyzny w niebezpieczeństwie. Aluzja literacka – nawiązanie w wierszu do innego utworu literackiego lub do autora, twórczości. Np. w tytule wiersza Tuwima

Gatunki poetyckie TEST

Gatunki poetyckie TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem 1. Spośród poniższych informacji wybierz tylko te cechy, które są dowodem, że utwór Na sokalskie mogiły jest fraszką. Tuśmy się mężnie przez ojczyznę bili I na ostatek gardła położyli. Nie masz przecz, gościu, łez nad nami tracić, Taką śmierć mógłbyś sam drogo zapłacić. A. Utwór Na sokalskie mogiły dotyczy śmierci poległych żołnierzy. B. Wiersz jest bardzo krótki – składa się tylko z czterech

Znaczenie symboliczne, alegoryczne, ironiczne TEST

Znaczenie symboliczne, alegoryczne, ironiczne TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem 1. Jak rozumiesz symboliczne znaczenie poniższego fragmentu: Walka?… Ale czyż mrówka rzucona na szyny może walczyć z pociągiem nadchodzącym w pędzie? (Kazimierz Przerwa-Tetmajer) a) Mrówka symbolizuje walkę z przeznaczeniem. b) Mrówka symbolizuje bezradność człowieka wobec losu. c) Pociąg symbolizuje zagrożenie. d) To jest obrazek dosłowny: opis mrówki na szynach. Odp. ………………………………………………………………………………………… 2. Przeczytaj fragment: Cóż wiersz pomoże do praw układania? Alboż się

Obraz dynamiczny, statyczny, plastyczny TEST

Obraz dynamiczny, statyczny, plastyczny TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem 1. W dwóch zwrotkach wiersza Mickiewicza masz dwa obrazy poetyckie. Jeden jest statyczny, drugi rejestruje ruch. Nad wodą wielką i czystą Stały rzędami opoki, I woda tonią przejrzystą, Odbiła twarze ich czarne, Nad wodą wielką i czystą Przebiegły czarne obłoki, I woda tonią przejrzystą Odbiła kształty ich marne. Adam Mickiewicz Nad wodą Dzieje się to za sprawą: a) różnicy między przymiotnikami:  czarne

Nastrój utworu TEST

Nastrój utworu  TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem Przeczytaj wiersz W dzień końca świata Pszczoła krąży nad kwiatem nasturcji, Rybak naprawia błyszczącą sieć. Skaczą w morzu wesołe delfiny, Młode wróble czepiają się rynny I wąż ma złotą skórę, jak powinien mieć. W dzień końca świata Kobiety idą polem pod parasolkami, Pijak zasypia na brzegu trawnika, Nawołują na ulicy sprzedawcy warzywa I łódka z żółtym żaglem do wyspy podpływa, Dźwięk skrzypiec

Neologizmy, archaizmy TEST

Neologizmy, archaizmy TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem   1. Który tytuł wiersza Bolesława Leśmiana jest neologizmem? A. Garbus, B. Topielec, C. Spojrzystość, D. Urszula Kochanowska. Odp. ……………………………………………………………………………………………………………………… 2. Przeczytaj fragment wiersza pt. Wiosna: W dali postrach na wróble przesadnie rękaty z zeszłorocznym rozpędem chyli się we światy. Słowa „postrach” i „rękaty” to: A. archaizmy, B. poetyzmy, C. epitety, D. neologizmy. Odp. ……………………………………………………………………………………………………………………… 3. Spośród grup wyrazów wskaż tę, w której są wymienione

Kontrast czy analogia? TEST

Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem   1. Przeczytaj poniższą strofę: Leżysz zabity i jam też zabity, Ty – strzałą śmierci, ja – strzałą miłości, Ty krwi, ja w sobie nie mam rumianości, Ty jawne świece, ja mam płomień skryty. Jan Andrzej Morsztyn Do trupa Które zdanie jest prawdziwe: a) W strofie mamy do czynienia tylko z kontrastem. b) Kontrast następuje po analogii zarysowanej w pierwszym wersie. c) Wszystkie cztery wersy mają taką samą budowę

Poetyka TEST

Poetyka TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem   1. Przeczytaj fragment wiersza: Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie, Bóg długo patrzył na mnie i głaskał po głowie. Zbliż się do mnie, Urszulo! Poglądasz, jak żywa… Zrobię dla cię, co zechcesz, byś była szczęśliwa Które zdanie jest prawdziwe? A. Jest to wiersz stychiczny. B. Jest to wiersz biały. C. Jest to wiersz stroficzny. D. Jest to wiersz wolny. Odp. ……………………………………………………………………………………..

Dźwięk w wierszu TEST

Dźwięk w wierszu TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem Przeczytaj wiersz Nad Kapuletich i Montekich domem, Spłukane deszczem, poruszone gromem, Łagodne oko błękitu Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów, Na rozwalone bramy od ogrodów, I gwiazdę zrzuca ze szczytu 1. Nazwę „łagodne oko błękitu”, jaką nadał w wierszu księżycowi Norwid, nazwiesz: a) porównaniem b) onomatopeją c) metaforą d) epitetem Odp. ………………………………………………………………………………………………………………………. 2. Jak nazwiesz zabieg poetycki „Oko błękitu – patrzy, zrzuca gwiazdy”

Czym może być wiersz TEST

Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem   1. Czym jest przytoczona strofa: Polały się łzy me czyste, rzęsiste, Na me dzieciństwo sielskie, anielskie, Na moją młodość górną i durną, Na mój wiek męski, wiek klęski; Polały się łzy me czyste, rzęsiste… Adam Mickiewicz Polały się łzy a) wyznaniem b) opisem sytuacji c) apostrofą d) dialogiem Odp. ……………………………………………………………………………………………….. 2. Jakie rymy występują w powyższym wierszu? a) wewnętrzne b) okalające c) parzyste d) w ogóle nie

Środki poetyckie TEST

Środki poetyckie TEST   1. Przy porównaniu napisz P, przy epitecie E a) ciemnozielonym, świeżym sianie ……… b) Z otworu czarnej strzechy ……… c) złote, migocące pręgi ……… d) Tyś jak lód ……… e) Wieją, wieją proporce (…) jak namioty ruchome wojsk ……… f) srebrnotęczowy sznur ……… 2. Oceń typ porównania i wyjaśnij kontekst kulturowy, jakiego używa poeta. Do jakiego żeglarza czyni aluzję? Jak żeglarz, w archipelag gdy wpłynie zawiły I wiatr

Kontekst kulturowy TEST

Kontekst kulturowy TEST Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem 1. Czy poeta nawiązuje w wierszu do mitu o Nike, czy do posągu? Pośpiech potężnych skrzydeł twych powietrze chłoszcze Niosąc zwycięstwo, sław liście laurowe. Nie pragnę ich. I temu jedynie zazdroszczę, Dla którego w porywie swym straciłaś głowę. Leopold Staff Odp. Staff nawiązuje do posągu Nike z Samotraki. Potrzebna wiedza: trzeba pamiętać posąg. Jest to bogini zwycięstwa z rozpostartymi skrzydłami, pozbawiona głowy. Znajduje się w Luwrze. Poeta wymienia znaki

Interpretacja i analiza wiersza Staffa pt. Odys TEST

Sprawdź swoją wiedzę przed egzaminem Leopold Staff Odys Niech cię nie niepokoją Cierpienia twe i błędy. Wszędy są drogi proste, Lecz i manowce są wszędy. Bo o to chodzi jedynie, By naprzód wciąż iść śmiało, Bo zawsze się dochodzi Gdzie indziej, niż się chciało. Zostanie kamień z napisem: tu leży taki i taki. Każdy z nas jest Odysem, Co wraca do swej Itaki. Jak rozumieć wiersz Staffa? Wędrówka w czasie i przestrzeni

Podmiot liryczny TEST

Podmiot liryczny TEST 1. Przeczytaj wiersz Kochanowskiego. Jaki charakter ma wypowiedź podmiotu lirycznego: Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje; Raczyż błogosławieństwo dać do końca swoje! Inszy niechaj pałace marmurowe mają I szczerym złotogłowiem ściany obijają, Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym, A Ty mię zdrowiem opatrz i sumnieniem czystym, Pożywieniem ućciwym, ludzką życzliwością, Obyczajmi znośnymi, nieprzykrą starością. Jan Kochanowski, Na dom w Czarnolesie A. apelu, B. prośby, C. nakazu, D. wezwania.

Kontekst kulturowy wiersza

Kontekst kulturowy wiersza Co to jest kontekst? Kontekst to inne dzieło lub zjawisko z jakiejś dziedziny kultury lub sztuki, do którego odwołuje się nasz tekst. Bez znajomości kontekstu nie odczytamy sensu dzieła – nie zrozumiemy aluzji, czyli właśnie takiego nawiązania. Za to odczytanie kontekstu i rozszyfrowanie aluzji daje satysfakcję.   Co może być kontekstem? Inny tekst literacki (także mitologia i Biblia) Ofelio, mnie i tobie niech Dania przebaczy: Zginę w skrzydłach, przeżyję w praktycznych pazurkach. Non

Tropy stylistyczne

Trzy kluczowe tropy stylistyczne, to epitet, porównanie i metafora. Podstawowe dla poetów, którzy nie chcą zwyczajnie opisywać świata i podstawowe dla uczniów analizujących wiersz. Trzeba umieć je rozpoznać i określić ich funkcje.   Tropy stylistyczne Czemu są tropami, chwytami, figurami stylistycznymi? Kiedy powstaje wiersz, poeta używa rozmaitych zabiegów (chwytów), by nie mówić zwyczajnie, lecz mową poezji. Tych sposobów jest mnóstwo: można wszystkie wyrazy zaczynać od tej samej litery, ktoś wpadnie na

Gatunki poetyckie

Sonet Ma charakterystyczną budowę. Klasyczny sonet włoski składa się z dwóch strof czterowersowych plus dwóch trzywersowych (tercyn). Razem daje to czternaście wersów i wygląda tak: 1) ……………………………… ………………………………… ………………………………… ………………………………… 2) ………………………………       Dwie zwrotki czterowersowe: opis albo narracja ………………………………… ………………………………… ………………………………… 3) ……………………………… ………………………………… …………………………………      Dwie zwrotki trzywersowe (tercyny): refleksja lub wyznanie 4) ……………………………… ………………………………… ………………………………… Taki schemat, by w pierwszych, „grubszych”, zwrotkach rzecz opisać, a w ostatnich, „chudszych”, podsumować, zakończyć refleksją, oczywiście okazał się zbyt sztywny

Bohater liryczny

Na pewno najważniejszy w wierszu jest podmiot liryczny. Ale utwór może też mieć swojego bohatera! To kto inny niż podmiot i trzeba umieć te osobistości rozróżniać. Trzy osoby wiersza „Ja” liryczne (Podmiot) Głos mówiący, osoba, która się wypowiada, wyraża swoje uczucie lub opowiada. Podmiot wyraźnie różni się od adresata i bohatera – jest siłą wyższą, to on zwraca się lub opowiada. A co w sytuacji, gdy mówi do siebie i prezentuje autobiografię? Sam jest podmiotem, adresatem

Środki poetyckie

Środki poetyckie Anafora – powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych zwrotek, wersów, zdań. Życie to nie teatr, ja ci na to odpowiadam; Życie to nie tylko kolorowa maskarada; (Edward Stachura) iłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie dopuszcza się bezwstydu, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; (Hymn o miłości) Animizacja – to inaczej ożywianie rzeczy martwych wiatr wyje, temperatura