Zanalizuj i zinterpretuj Tren Fortynbrasa.

Tren Fortynbrasa to najsłynniejszy, najczęściej przytaczany utwór Herberta. Jak powszechnie wiadomo, każdy z Was ma prawo do własnej, indywidualnej interpretacji wiersza. Najważniejsze, żeby była spójna, logiczna, poparta analizą, dobrze uargumentowana.

Wstęp

Zacznijmy od spraw najbardziej ogólnych i najbardziej oczywistych. Wiersz zawiera łatwo rozpoznawalną aluzję literacką:

  • Do jakiego utworu odwołuje się Herbert w Trenie…? Kim byli Hamlet i Fortynbras w tragedii Szekspira?
  • Na ile prawdopodobna jest następująca hipoteza interpretacyjna: pisząc Tren Fortynbrasa Herbert tworzy jak gdyby dalszy ciąg Hamleta?

Rozwinięcie

Na początek wyjaśnijmy kilka terminów, które na pewno okażą się przydatne przy analizowaniu Trenu Fortynbrasa.

  • wiersz wolny, złożony z długich wersów, odpowiadających mniej więcej rozpiętości rozwiniętego zdania, zbliżony do prozy poetyckiej;
  • liryka roli – podmiot liryczny jest postacią historyczną, mitologiczną itp., w każdym razie wypowiedź podmiotu lirycznego ma naśladować wypowiedź owej postaci;
  • tren – jeden z gatunków poezji żałobnej ukształtowany w starożytnej Grecji, pieśń lamentacyjna o charakterze żałobnym, rozpamiętująca czyny i myśli zmarłego oraz zawierająca pochwałę jego zasług. Tradycyjne elementy trenu to:
    • pochwała (laudes),
    • żal (luctus),
    • pociecha (consolatio),
    • zachęta do naśladowania (exhortatio).

W rozwinięciu stawiaj sobie, oczywiście w uporządkowany, przemyślany sposób, kolejne pytania, rozwiązuj kolejne sporne kwestie. Zazwyczaj zaczyna się od analizy, żeby potem stopniowo przejść do właściwej interpretacji.

  • Zastanów się, jak wypowiedź Fortynbrasa, która, jak sugeruje tytuł utworu, ma być trenem, odnosi się do tradycyjnych elementów budowy utworu żałobnego?
  • Czy Fortynbras wygłasza pochwałę zmarłego księcia, czy też przeciwnie – drwi z niego?
  • Jakim władcą, Twoim zdaniem, będzie Fortynbras?
  • W jaki sposób rozpoczyna swoje panowanie (przejmuje władzę)?
  • Jakie trzy reformy zamierza przeprowadzić w Danii?
  • Jaki jest jego stosunek do poddanych, jakich określeń w stosunku do nich używa? („mrowisko”, „twarda glina ludzka”)

Zakończenie

W zakończeniu spróbuj z zebranego materiału wyciągnąć wnioski.

Określ, oczywiście krótko, w kilku skondensowanych zdaniach, jakie postawy prezentują Hamlet i Fortynbras. Tu bardzo pomocne mogą się okazać wypisane z tekstu sformułowania (epitety, metafory, całe wersy) odnoszące się do Hamleta i do Fortynbrasa (możesz je sobie wynotować gdzieś na marginesie, żeby w trakcie pisania łatwiej Ci było je przytaczać).

 

Zobacz:

Poezja Zbigniewa Herberta

Zbigniew Herbert – jak pisać o…

Zbigniew Herbert matura

Kim jest Pan Cogito Herberta?

Demaskacja mitów w poezji Zbigniewa Herberta

Funkcje nawiązań do Biblii i mitologii w twórczości Zbigniewa Herberta

Twórczość Zbigniewa Herberta

Zbigniew Herbert – Tren Fortynbrasa

Zbigniew Herbert – praca domowa